បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមនៃការស្តារតំបន់មាត់ទឹកឧស្សាហកម្មចាស់ៗនៅក្នុងប្រទេសចិន ដោយផ្តោតលើរបៀបរក្សាតុល្យភាពរវាងកំណើនសេដ្ឋកិច្ច (Gentrification) និងតម្រូវការសង្គម (Publicness) ព្រមទាំងពិនិត្យមើលថាតើគំរូនេះអាចមាននិរន្តរភាពដែរឬទេនៅក្នុងបរិបទក្រោយការរាតត្បាតនៃជំងឺកូវីដ-១៩។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវគុណភាពតាមបែបត្រីកោណមាត្រ (Triangulation) ដោយរួមបញ្ចូលការសិក្សាករណីជាក់ស្តែង ការវិភាគឯកសារ និងការចុះអង្កេតផ្ទាល់នៅតំបន់ West Bund ទីក្រុងសៀងហៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Art-led Building Reuse ការកែប្រែអគារដោយផ្តោតលើសិល្បៈ (ដូចជាការប្តូររោងចក្រទៅជាសារមន្ទីរ) |
បង្កើនតម្លៃដីនិងអចលនទ្រព្យយ៉ាងឆាប់រហ័ស ទាក់ទាញអ្នកទេសចរ និងបង្កើតជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌លំដាប់អន្តរជាតិ។ | ទាមទារដើមទុនវិនិយោគខ្ពស់ និងអាចនាំឱ្យមានបញ្ហា Gentrification (ការបណ្តេញចេញដោយប្រយោលនូវប្រជាជនដែលមានចំណូលទាប)។ | បង្កើតបានស្ថាប័នវប្បធម៌ចំនួន ១៩ និងធ្វើឱ្យតម្លៃផ្ទះនៅតំបន់នោះកើនឡើងទ្វេដងនៅចន្លោះឆ្នាំ ២០១៤-២០១៦។ |
| Landscape-led Building Reuse ការកែប្រែអគារដោយផ្តោតលើទេសភាព (ដូចជាការប្តូរឧបករណ៍ឧស្សាហកម្មចាស់ៗទៅជាសួនច្បារ) |
ផ្តល់លំហសាធារណៈសម្រាប់ពលរដ្ឋហាត់ប្រាណនិងកម្សាន្ត និងរក្សាទុកនូវការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្រឧស្សាហកម្ម។ | មិនបង្កើតចំណូលផ្ទាល់បានច្រើនដូចការអភិវឌ្ឍពាណិជ្ជកម្ម និងទាមទារការថែទាំពីថវិកាសាធារណៈ។ | ប្រែក្លាយតំបន់មាត់ទឹកប្រវែង ៨.៤ គីឡូម៉ែត្រ ឱ្យមានអ្នកទស្សនារហូតដល់ ២០,០០០ នាក់ក្នុងពេលតែមួយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រនេះទាមទារធនធានហិរញ្ញវត្ថុនិងបច្ចេកទេសយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដែលភាគច្រើនពឹងផ្អែកលើការគាំទ្រពីរដ្ឋ និងវិនិយោគិនអន្តរជាតិ។
ការសិក្សានេះផ្តោតលើតំបន់ West Bund ក្នុងទីក្រុងសៀងហៃ ដែលជាទីក្រុងមានសេដ្ឋកិច្ចខ្លាំងបំផុតមួយក្នុងប្រទេសចិន និងមានការដឹកនាំអភិវឌ្ឍន៍ដោយរដ្ឋ (State-led development) យ៉ាងរឹងមាំ។ គំរូនេះអាចនឹងពិបាកអនុវត្តពេញលេញនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប្រសិនបើមិនមានការចូលរួមគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុខ្លាំងពីរដ្ឋាភិបាល។
វិធីសាស្រ្តនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាអភិវឌ្ឍន៍ទីក្រុងដែលកំពុងប្រឈមនឹងការបាត់បង់អគារបេតិកភណ្ឌ។
ការបញ្ចូលគ្នារវាងការអភិរក្ស និងការអភិវឌ្ឍតាមបែប Adaptive Reuse គឺជាដំណោះស្រាយដ៏ល្អសម្រាប់កម្ពុជា ដើម្បីជៀសវាងការបំផ្លាញអត្តសញ្ញាណទីក្រុងក្នុងនាមការអភិវឌ្ឍ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស (English) | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Adaptive Reuse | ដំណើរការនៃការផ្លាស់ប្តូរមុខងាររបស់អគារចាស់ៗ (ជាពិសេសអគារដែលឈប់ប្រើប្រាស់) ឱ្យទៅជាកន្លែងដែលមានប្រយោជន៍ថ្មី ដោយរក្សាទុកនូវរចនាសម្ព័ន្ធដើម និងតម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់វា។ | ដូចជាការយកដបទឹកសុទ្ធដែលប្រើរួច មកកែច្នៃធ្វើជាផើងដាំផ្កា ឬប្រអប់ដាក់ខ្មៅដៃ ជាជាងបោះវាចោល។ |
| Gentrification | ការផ្លាស់ប្តូរលក្ខណៈនៃតំបន់ក្រីក្រឬតំបន់ចាស់ៗ ឱ្យទៅជាតំបន់ទំនើបដែលមានតម្លៃថ្លៃ ដែលជារឿយៗនាំឱ្យមានការបណ្តេញប្រជាជនដើមដែលមានចំណូលទាបចេញ ដោយសារពួកគេលែងមានលទ្ធភាពបង់ថ្លៃជួលឬរស់នៅ។ | ប្រៀបដូចជាការកែលម្អផ្សារធម្មតាមួយឱ្យក្លាយជាផ្សារទំនើបដ៏ប្រណិត ដែលធ្វើឱ្យអ្នកលក់ដូរតូចតាចគ្មានលទ្ធភាពជួលតូបលក់បន្តទៀត។ |
| Industrial Heritage | សំណល់នៃវប្បធម៌ឧស្សាហកម្ម រួមមានអគាររោងចក្រ ឃ្លាំង ម៉ាស៊ីន ឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធចាស់ៗ ដែលមានតម្លៃប្រវត្តិសាស្ត្រ បច្ចេកវិទ្យា ឬស្ថាបត្យកម្ម ហើយត្រូវបានគេអភិរក្សទុកជាជាងវាយចោល។ | ដូចជាការរក្សាទុកឧបករណ៍កសិកម្មបុរាណរបស់ជីដូនជីតា ដើម្បីបង្ហាញកូនចៅជំនាន់ក្រោយឱ្យស្គាល់ពីរបៀបដែលគេធ្វើការពីមុន។ |
| Entrepreneurial State | គំរូនៃការគ្រប់គ្រងដែលរដ្ឋាភិបាលដើតួជាអ្នករកស៊ី និងអ្នកវិនិយោគយ៉ាងសកម្ម ដោយប្រើប្រាស់ធនធានរដ្ឋដើម្បីជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងបង្កើតប្រាក់ចំណេញ ស្រដៀងនឹងក្រុមហ៊ុនឯកជន។ | ដូចជាមេភូមិដែលមិនត្រឹមតែដើរតួជាអ្នកដោះស្រាយវិវាទប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងបើកអាជីវកម្មដើម្បីរកចំណូលមកអភិវឌ្ឍភូមិផងដែរ។ |
| Triangulation | វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវដែលប្រើប្រាស់ប្រភពទិន្នន័យ ឬវិធីសាស្ត្រច្រើនផ្សេងគ្នា (យ៉ាងហោចណាស់បី) ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃលទ្ធផលសិក្សា ធានាថាការសន្និដ្ឋានមិនលំអៀង។ | ដូចជាការសួរនាំមនុស្សបីនាក់ផ្សេងគ្នា (សាក្សី ប៉ូលិស និងជនរងគ្រោះ) ដើម្បីដឹងការពិតនៃគ្រោះថ្នាក់ចរាចរណ៍មួយ។ |
| Publicness | កម្រិតនៃភាពបើកចំហរបស់ទីកន្លែងមួយ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យសាធារណជនទូទៅអាចចូលប្រើប្រាស់បានដោយសេរី ដោយមិនគិតពីវណ្ណៈ ឬស្ថានភាពសង្គម។ | ភាពខុសគ្នារវាង 'សួនច្បារសាធារណៈ' (អ្នកណាក៏ចូលបាន) និង 'ក្លឹបឯកជន' (ទាល់តែជាសមាជិកទើបចូលបាន)។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖