បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតលើការដោះស្រាយដែនកំណត់នៃស្តង់ដារគណនេយ្យកសិកម្មបច្ចុប្បន្ន (ដូចជា IAS 41 និង NCRF 17) ដែលពឹងផ្អែកតែលើតម្លៃទីផ្សារ ដោយមើលរំលងផលប៉ះពាល់បរិស្ថាននិងបរាជ័យក្នុងការរួមបញ្ចូលទិន្នន័យពីបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្ម ៥.០។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគឯកសារនិងគន្ថនិទ្ទេសបែបត្រិះរិះពិចារណា ដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីមូលធនធម្មជាតិ ដើម្បីបង្កើតគំរូនិងសូចនាករគណនេយ្យថ្មី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Fair Value Model (IAS 41/NCRF 17) គំរូតម្លៃយុត្តិធម៌បែបប្រពៃណី (ផ្អែកលើទីផ្សារ) |
មានភាពសាមញ្ញក្នុងការវាស់វែង និងមានការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការនៅក្នុងស្តង់ដារគណនេយ្យអន្តរជាតិបច្ចុប្បន្ន។ ងាយស្រួលប្រៀបធៀបដោយផ្អែកលើទិន្នន័យតម្លៃទីផ្សារ។ | មើលរំលងទាំងស្រុងនូវផលប៉ះពាល់បរិស្ថាននិងតម្លៃនៃសេវាកម្មប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី ដែលអាចលើកទឹកចិត្តឱ្យមានការអនុវត្តកសិកម្មបែបបំផ្លាញ។ | វាស់វែងតែតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចសុទ្ធសាធ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលទិន្នន័យពីបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្ម ៥.០ ឬអត្ថប្រយោជន៍អេកូឡូស៊ីទៅក្នុងរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុឡើយ។ |
| Ecological Fair Value (EFV) Model គំរូតម្លៃយុត្តិធម៌បែបអេកូឡូស៊ី |
រួមបញ្ចូលការវាយតម្លៃផ្នែកបរិស្ថាន (ដូចជាការចាប់យកកាបូន និងប្រសិទ្ធភាពទឹក) ជាមួយនឹងតម្លៃទីផ្សារ ដែលជំរុញឱ្យមានតម្លាភាពនិងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ អាចវាយតម្លៃទ្រព្យសកម្មចម្រុះ (Hybrid Assets) បានយ៉ាងល្អ។ | តម្រូវឱ្យមានការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យ និងមិនទាន់មានការទទួលស្គាល់ជាស្តង់ដារបទប្បញ្ញត្តិផ្លូវការនៅឡើយ។ | បង្កើតបានជារបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុរួមបញ្ចូលគ្នា (Integrated Reporting) ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីតម្លៃពិតប្រាកដ រួមទាំងសូចនាករគំរូ ESG ដែលអាចធ្វើសវនកម្មបាន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារឯកសារនេះគឺជាការសិក្សាបែបគោលគំនិត វាមិនមានបញ្ជាក់ពីទំហំថវិកាចំណាយជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែវាទាមទារការវិនិយោគជាមូលដ្ឋានទៅលើបច្ចេកវិទ្យា និងការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្សដើម្បីអនុវត្ត។
ការសិក្សានេះគឺជាការស្រាវជ្រាវបែបគោលគំនិតដែលផ្តោតលើបទប្បញ្ញត្តិនៅអឺរ៉ុប (NCRF 17, CSRD) និងបានលើកយកករណីសិក្សាពីកសិដ្ឋានទំនើបនៅប្រទេសព័រទុយហ្គាល់ (Esporão និង Herdade do Freixo) មកធ្វើជាឧទាហរណ៍។ ដោយសារកម្ពុជាមានបរិបទខុសគ្នា ទាំងផ្នែកច្បាប់ ទំហំកសិដ្ឋាន និងកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា វិធីសាស្ត្រនេះទាមទារការកែសម្រួលដើម្បីអាចអនុវត្តបានក្នុងលក្ខខណ្ឌជាក់ស្តែងរបស់កម្ពុជា។
គំរូនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទៅរកកសិកម្មឆ្លាតវៃ និងការទាក់ទាញហិរញ្ញប្បទានបៃតង។
ការធ្វើសមាហរណកម្មគណនេយ្យបរិស្ថាននេះ នឹងជួយលើកកម្ពស់តម្លាភាព និងជំរុញឱ្យផលិតផលកសិកម្មកម្ពុជាអាចបំពេញតាមស្តង់ដារនិរន្តរភាពនៃទីផ្សារអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Ecological Fair Value (តម្លៃយុត្តិធម៌បែបអេកូឡូស៊ី) | វាគឺជាគំរូវាយតម្លៃទ្រព្យសកម្មគណនេយ្យដែលរួមបញ្ចូលទាំងតម្លៃទីផ្សារធម្មតា បូកបន្ថែមជាមួយនឹងតម្លៃនៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន (ដូចជាទិន្នន័យនៃការចាប់យកកាបូន ឬការអភិរក្សជីវចម្រុះ) ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីតម្លៃពិតប្រាកដ និងពេញលេញនៃការអនុវត្តកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព។ | ដូចជាការទិញឡានមួយដែលមិនត្រឹមតែវាយតម្លៃលើតម្លៃទិញលក់ប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងបូកបញ្ចូលគុណតម្លៃនៃការសន្សំសំចៃសាំង និងការមិនបញ្ចេញផ្សែងពុលដល់បរិស្ថានផងដែរ។ |
| Agriculture 5.0 (កសិកម្ម ៥.០) | នេះគឺជាយុគសម័យថ្មីនៃកសិកម្មដែលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ ដូចជាឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាឆ្លាតវៃ (IoT) ដ្រូន (Drones) បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងការវិភាគទិន្នន័យធំ (Big Data) មិនត្រឹមតែដើម្បីបង្កើនទិន្នផលប៉ុណ្ណោះទេ តែដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យបរិស្ថានក្នុងពេលជាក់ស្តែងសម្រាប់ការកត់ត្រាគណនេយ្យ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់នាឡិកាឆ្លាតវៃ (Smartwatch) ដើម្បីតាមដានចង្វាក់បេះដូងរបស់អ្នករាល់ថ្ងៃ អញ្ចឹងដែរ កសិកម្ម ៥.០ ប្រើឧបករណ៍ឆ្លាតវៃដើម្បីតាមដានសុខភាពដី និងដំណាំដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ |
| Hybrid Assets (ទ្រព្យសកម្មចម្រុះ) | នៅក្នុងន័យគណនេយ្យកសិកម្ម នេះសំដៅលើទ្រព្យដែលកើតចេញពីការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងផ្នែកជីវសាស្ត្រ (សត្វ ឬរុក្ខជាតិ) និងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា ឧទាហរណ៍ សត្វគោដែលបំពាក់ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាសុខភាពអចិន្ត្រៃយ៍។ វាទាមទារការកត់ត្រាគណនេយ្យដែលបំបែកតម្លៃសត្វសុទ្ធ និងតម្លៃបច្ចេកវិទ្យា។ | ដូចជាមនុស្សដែលពាក់ឧបករណ៍ជំនួយបេះដូង (Pacemaker) ដែលក្នុងនោះរាងកាយគឺជាធម្មជាតិ ឯឧបករណ៍គឺជាបច្ចេកវិទ្យាដែលធ្វើការរួមគ្នាជាប្រព័ន្ធតែមួយ។ |
| Environmental Externalities (ផលប៉ះពាល់ខាងក្រៅផ្នែកបរិស្ថាន) | វាគឺជាផលវិបាក (ទាំងវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមាន) នៃសកម្មភាពកសិកម្មទៅលើបរិស្ថាន ដែលជាទូទៅមិនត្រូវបានគិតបញ្ចូលក្នុងតម្លៃទីផ្សារ ឬរបាយការណ៍ហិរញ្ញវត្ថុប្រពៃណីឡើយ ដូចជាការធ្វើឱ្យខូចខាតដី ឬការជួយរក្សាលំនឹងអាកាសធាតុតាមរយៈការដាំដើមឈើ។ | ដូចជាការជក់បារីនៅទីសាធារណៈ ដែលអ្នកជក់មិនបានបង់លុយសងចំពោះការប៉ះពាល់សុខភាពអ្នកនៅជុំវិញខ្លួននោះទេ (ផលវិបាកដែលមិនបានគិតជាទឹកប្រាក់)។ |
| Natural Capital Theory (ទ្រឹស្តីមូលធនធម្មជាតិ) | ជាទ្រឹស្តីដែលចាត់ទុកធនធានធម្មជាតិ (ដូចជា ដីមានជីជាតិ ទឹកស្អាត និងជីវចម្រុះ) ជាប្រភេទដើមទុនដ៏មានតម្លៃ ដែលក្រុមហ៊ុនត្រូវតែវាស់វែង ថែរក្សា និងរាយការណ៍ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ដូចគ្នានឹងការគ្រប់គ្រងដើមទុនជាសាច់ប្រាក់ដែរ ដើម្បីធានានិរន្តរភាពអាជីវកម្មរយៈពេលវែង។ | ដូចជាការចាត់ទុក "ទឹកភ្លៀង និងព្រៃឈើ" ជាគណនីសន្សំនៅក្នុងធនាគារ បើយើងដកប្រើអស់ដោយមិនសន្សំទុកវិញ ថ្ងៃក្រោយយើងនឹងក្ស័យធន។ |
| Integrated Reporting (របាយការណ៍រួមបញ្ចូលគ្នា) | វាគឺជាប្រព័ន្ធនៃការធ្វើរបាយការណ៍ដែលបង្ហាញពីដំណើរការ និងទិដ្ឋភាពទូទៅនៃស្ថាប័នមួយ ដោយរួមបញ្ចូលគ្នានូវព័ត៌មានហិរញ្ញវត្ថុ (ប្រាក់ចំណេញ/ខាត) និងព័ត៌មានមិនមែនហិរញ្ញវត្ថុ (ដូចជាទិន្នន័យបរិស្ថាន សង្គម និងអភិបាលកិច្ច - ESG) ដើម្បីផ្តល់រូបភាពពេញលេញនៃការបង្កើតតម្លៃ។ | ដូចជាសៀវភៅតាមដានលទ្ធផលសិក្សារបស់សិស្ស ដែលមិនត្រឹមតែបង្ហាញពិន្ទុគណិតវិទ្យាប៉ុណ្ណោះទេ តែមានបង្ហាញពីអត្តចរិត និងសកម្មភាពជួយសង្គមផងដែរ។ |
| IAS 41 (ស្តង់ដារគណនេយ្យអន្តរជាតិ ទី៤១) | វាគឺជាស្តង់ដារគណនេយ្យអន្តរជាតិសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម ដែលកំណត់ពីរបៀបវាយតម្លៃ និងកត់ត្រា "ទ្រព្យសកម្មជីវសាស្ត្រ" (សត្វ និងរុក្ខជាតិ) ដោយផ្អែកលើតម្លៃទីផ្សារបច្ចុប្បន្ន។ ទោះយ៉ាងណា នៅក្នុងឯកសារនេះ វាត្រូវបានរិះគន់ថាមិនបានគិតគូរពីគុណតម្លៃនៃការជួយថែរក្សាបរិស្ថាននោះទេ។ | ដូចជាច្បាប់វាយតម្លៃផ្ទះមួយ ដោយមើលតែលើតម្លៃទីផ្សារ និងសោភ័ណភាពខាងក្រៅ ប៉ុន្តែមិនបានបូកបញ្ចូលតម្លៃនៃប្រព័ន្ធការពារការរញ្ជួយដីដែលបង្កប់នៅខាងក្នុងនោះទេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
