បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងស្វែងរកដំណោះស្រាយក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅចង្រៃតាមបែបធម្មជាតិ ដោយសិក្សាពីប្រសិទ្ធភាពនៃសារធាតុអាឡេឡូប៉ាទីក (Allelopathic) ពីរុក្ខជាតិ Cleome rutidosperma ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការសាកល្បងចម្រាញ់ទឹកពីរុក្ខជាតិ Cleome rutidosperma ទាំងស្រស់និងស្ងួត ក្នុងកំហាប់ផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីពិនិត្យមើលឥទ្ធិពលទៅលើការលូតលាស់របស់ស្មៅចង្រៃពីរប្រភេទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fresh Plant Aqueous Extract ការចម្រាញ់ដោយទឹកពីរុក្ខជាតិ Cleome rutidosperma ស្រស់ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងការរារាំងការលូតលាស់ ដោយអាចទប់ស្កាត់ដំណុះគ្រាប់ពូជ និងការលូតលាស់បាន ១០០% នៅកំហាប់ចាប់ពី ៥ មីលីក្រាម/មីលីលីត្រឡើងទៅ។ | ទាមទារការប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការប្រើប្រាស់កំហាប់ ព្រោះនៅកំហាប់ទាប (១ មីលីក្រាម/មីលីលីត្រ) វាបែរជាជួយជំរុញការលូតលាស់របស់ស្មៅទៅវិញ។ | រារាំងទាំងស្រុង (១០០%) នូវអត្រាដំណុះ ប្រវែងឫស ប្រវែងដើម និងទម្ងន់ស្ងួតរបស់ស្មៅចង្រៃទាំងពីរប្រភេទ នៅកំហាប់ ៥, ១០ និង ១៥ មីលីក្រាម/មីលីលីត្រ។ |
| Dry Plant Aqueous Extract ការចម្រាញ់ដោយទឹកពីរុក្ខជាតិ Cleome rutidosperma ស្ងួត |
ងាយស្រួលក្នុងការរក្សាទុកវត្ថុធាតុដើមបានយូរ និងមានភាពងាយស្រួលក្នុងការដឹកជញ្ជូនបើធៀបនឹងរុក្ខជាតិស្រស់។ | ប្រសិទ្ធភាពនៃការរារាំងមានកម្រិតទាបជាងរុក្ខជាតិស្រស់ ដោយសារសារធាតុសកម្មអាឡេឡូប៉ាទីក (Allelopathic chemicals) មួយចំនួនអាចបាត់បង់ ឬបំបែកក្នុងអំឡុងពេលសម្ងួត។ | ផ្តល់លទ្ធផលរារាំងខ្ពស់បំផុតនៅកំហាប់ ១៥ មីលីក្រាម/មីលីលីត្រ ប៉ុន្តែមិនអាចរារាំងបាន ១០០% ដូចការប្រើរុក្ខជាតិស្រស់នោះទេ (រារាំងបានចន្លោះ ៦០-៨៧%)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ធនធាន និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្មទូទៅ ដែលមិនទាមទារចំណាយខ្ពស់ខ្លាំងនោះទេ ប៉ុន្តែត្រូវការបរិក្ខារជាក់លាក់មួយចំនួនសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់រុក្ខជាតិ និងគ្រាប់ពូជស្មៅប្រមូលពីខេត្តលពបុរី (Lopburi)។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ភូមិសាស្រ្ត និងប្រភេទស្មៅចង្រៃ (ស្មៅបា និងស្មៅផ្ទៃ) នៅក្នុងប្រទេសទាំងពីរមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះអាចយកមកច្នៃអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្រ្តនៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅជីវសាស្រ្ត (Bio-herbicides) តាមរយៈយន្តការ Allelopathy នេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការទាញយកសារធាតុសកម្មពីរុក្ខជាតិក្នុងស្រុកមកធ្វើជាថ្នាំកម្ចាត់ស្មៅធម្មជាតិ គឺជាដំណោះស្រាយដែលមានតម្លៃថោក មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ចំពោះបរិស្ថាន និងជួយគាំទ្រដល់និរន្តរភាពកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Allelopathic / Allelopathy (ឥទ្ធិពលអាឡេឡូប៉ាទីក) | បាតុភូតជីវសាស្ត្រដែលរុក្ខជាតិមួយបញ្ចេញសារធាតុគីមី (Allelochemicals) ទៅក្នុងបរិស្ថាន ដើម្បីរារាំង ឬជំរុញការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ ឬអតិសុខុមប្រាណផ្សេងទៀតដែលនៅក្បែរវា។ ក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ គេសិក្សាពីការរារាំងការលូតលាស់ស្មៅចង្រៃ។ | ដូចជារុក្ខជាតិបញ្ចេញ "អាវុធគីមី" ទៅក្នុងដី ដើម្បីការពារទឹកដីរបស់វាពីការដណ្តើមចំណីពីរុក្ខជាតិផ្សេង។ |
| Allelochemicals (សារធាតុអាឡេឡូគីមី) | ជាសមាសធាតុគីមីបន្ទាប់បន្សំ (Secondary metabolites) ដែលផលិតដោយរុក្ខជាតិ ហើយបញ្ចេញទៅក្រៅ ដែលដើរតួជាភ្នាក់ងាររារាំង ឬជំរុញការលូតលាស់សរីរាង្គដទៃ។ | ជាថ្នាំពុល ឬវីតាមីនធម្មជាតិ ដែលដើមឈើបញ្ចេញមកក្រៅដើម្បីវាយប្រហារសត្រូវ ឬជួយមិត្តភក្តិរបស់វា។ |
| Seed germination (ដំណុះគ្រាប់ពូជ) | ដំណើរការជីវសាស្ត្រដែលគ្រាប់ពូជចាប់ផ្តើមដុះពន្លក និងលូតលាស់ចេញជាកូនរុក្ខជាតិថ្មី ក្រោយពេលទទួលបានលក្ខខណ្ឌអំណោយផល (ទឹក សីតុណ្ហភាព និងអុកស៊ីហ្សែនគ្រប់គ្រាន់)។ | ដូចជាការភ្ញាក់ពីដេករបស់ទារកនៅក្នុងស៊ុត ហើយញាស់ពន្លកចេញមកក្រៅដើម្បីក្លាយជារុក្ខជាតិមានជីវិត។ |
| Aqueous extracted / Extracted by water (ការចម្រាញ់ដោយប្រើទឹក) | ដំណើរការទាញយកសារធាតុសកម្មពីរុក្ខជាតិ ដោយប្រើប្រាស់ទឹកជាសារធាតុរំលាយ (Solvent) ជាជាងការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីផ្សេងៗដូចជាអាល់កុល (Ethanol)។ វិធីនេះមានសុវត្ថិភាព ងាយស្រួលធ្វើ និងមិនប៉ះពាល់បរិស្ថាន។ | ដូចជាការឆុងតែ ដោយប្រើទឹកក្តៅឬត្រជាក់ ដើម្បីទាញយករសជាតិ និងក្លិនចេញពីស្លឹកតែ។ |
| freeze-dryer (ម៉ាស៊ីនសម្ងួតកក) | ឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើសម្រាប់ដកជាតិទឹកចេញពីវត្ថុធាតុរាវ ដោយធ្វើឱ្យវាកកជាមុនសិន រួចបូមយកជាតិទឹកចេញក្នុងទម្រង់ជាឧស្ម័នក្រោមសម្ពាធទាប (Sublimation) ដើម្បីរក្សាគុណភាពសារធាតុគីមីក្នុងរុក្ខជាតិកុំឱ្យខូចដោយសារកម្តៅ។ | ដូចជាការយកទឹកកកទៅដាក់ក្នុងកន្លែងខ្វះខ្យល់ ដែលធ្វើឱ្យទឹកកកហួតក្លាយជាចំហាយតែម្តងដោយមិនបាច់រលាយជាទឹក។ |
| Randomized Complete Block Design (ការរៀបចំគម្រោងពិសោធន៍ចៃដន្យជាប្លុក) | វិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍ជាស្តង់ដារក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដោយបែងចែកសំណាកជាក្រុម (Block) រួចដាក់ឱ្យទទួលរងឥទ្ធិពលដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពល្អៀងនៃលទ្ធផលដែលបណ្តាលមកពីកត្តាខាងក្រៅ (ដូចជាពន្លឺ ឬសីតុណ្ហភាពមិនស្មើគ្នា) ធានាថាទិន្នន័យមានភាពសុក្រឹត។ | ដូចជាការចែកសិស្សជាក្រុមៗស្មើៗគ្នាដើម្បីប្រឡង ដោយធានាថាគ្មានក្រុមណាអង្គុយកន្លែងដែលក្តៅជាងគេ ឬងងឹតជាងគេនោះទេ ដើម្បីរកយុត្តិធម៌។ |
| Broad leaf weed (ស្មៅស្លឹកទូលាយ) | ការចាត់ថ្នាក់ស្មៅចង្រៃតាមលក្ខណៈរូបសាស្ត្រស្លឹក។ ស្មៅស្លឹកទូលាយ (ដូចជា Amaranthus spinosus) ជាទូទៅមានស្លឹកធំៗ សរសៃស្លឹកបែកខ្នែង និងជាពួករុក្ខជាតិឌីកូទីលេដូន (Dicotyledon)។ វាច្រើនតែងាយរងគ្រោះដោយសារធាតុគីមីជាងស្មៅស្លឹកតូច។ | ដូចជាប្រភេទសត្វស្លាបដែលមានស្លាបធំទូលាយ ដែលធ្វើឱ្យវាងាយនឹងត្រូវខ្យល់បក់ ឬត្រូវទឹកភ្លៀងជាងសត្វស្លាបស្លាបតូច។ |
| Narrow leaf weed (ស្មៅស្លឹកតូច ឬ ស្មៅស្លឹកស្រួចវែង) | ពពួកស្មៅចង្រៃដែលមានស្លឹកស្រួចវែង និងសរសៃស្លឹកស្របគ្នា (ជាទូទៅជាពួករុក្ខជាតិម៉ូណូកូទីលេដូន ដូចជាអម្បូរស្រូវ ឬ Echinochloa crus-galli)។ វាមានភាពធន់ទ្រាំនឹងបរិស្ថាន និងថ្នាំសម្លាប់ស្មៅមួយចំនួនបានល្អជាង។ | ដូចជាដាវដែលមានមុខស្រួច និងតូច ដែលពិបាកនឹងចាប់កាន់ ឬធ្វើឱ្យខូចខាតជាងវត្ថុដែលមានរាងសំប៉ែតទូលាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
