បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការកើនឡើងសម្រាប់ការអនុវត្តកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដើម្បីបង្កើនទិន្នផលនិងគុណភាពដំណាំដំឡូងបារាំង ដោយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ជីគីមី និងស្វែងយល់ពីប្រសិទ្ធភាពនៃសារធាតុភ្ញោចជីវសាស្រ្ត (Biostimulants) លើប្រភេទដីនិងពូជដំណាំផ្សេងៗគ្នា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍វាលត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងរយៈពេល ៣ ឆ្នាំ (២០១៥-២០១៧) នៅទីតាំងចំនួន ៤ ក្នុងប្រទេសប៉ូឡូញ ដោយប្រៀបធៀបរវាងការដាំដុះតាមបែបប្រពៃណី និងការប្រើប្រាស់សារធាតុ Supporter លើពូជដំឡូងបារាំងចំនួន ៤ ប្រភេទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Technology (Control) បច្ចេកវិទ្យាដាំដុះតាមបែបប្រពៃណី (ប្រើទឹកធម្មតាត្រាំគ្រាប់ពូជ) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែមលើធាតុចូលកសិកម្ម (Input costs) និងងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់កសិករទូទៅ។ | ទិន្នផលទាបជាង មេគុណនៃការបន្តពូជ (Multiplication coefficient) ទាប និងភាពធន់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុមានកម្រិត។ | ទិន្នផលមធ្យមទទួលបានត្រឹមតែ ៣១.៧០ តោន/ហិកតា និងមេគុណបន្តពូជគឺ ៤.៩៩។ |
| Supporter Technology (Bio-growth regulator) បច្ចេកវិទ្យាប្រើប្រាស់សារធាតុភ្ញោចកំណើន Supporter |
បង្កើនទិន្នផលគ្រាប់ពូជ បង្កើនភាពធន់នឹងស្ត្រេសបរិស្ថាន (Environmental stress) និងធ្វើឱ្យទំហំមើមមានភាពស្មើគ្នាល្អ។ | តម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែមលើផលិតផល និងត្រូវការឧបករណ៍បាញ់ថ្នាំ ឬត្រាំគ្រាប់ពូជមុនពេលដាំ។ | ទិន្នផលមធ្យមកើនដល់ ៣៨.២២ តោន/ហិកតា (កើនឡើងប្រហែល ២០.៥%) និងមេគុណបន្តពូជកើនដល់ ៦.៦៧។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យានេះទាមទារការវិនិយោគបន្ថែមលើសារធាតុភ្ញោចជីវសាស្រ្ត និងឧបករណ៍បាញ់ថ្នាំលើគ្រាប់ពូជ ប៉ុន្តែផ្តល់ផលចំណេញខ្ពស់តាមរយៈការកើនឡើងទិន្នផល។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅប្រទេសប៉ូឡូញ (Poland) ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់ (Temperate climate) និងប្រភេទដីខុសពីកម្ពុជា។ ទិន្នន័យផ្តោតលើពូជដំឡូងបារាំងអឺរ៉ុប (Innovator, Lilly, Lady Claire, Verdi) ដែលអាចនឹងមិនសូវសាកសមសម្រាប់លក្ខខណ្ឌត្រូពិកនៅកម្ពុជា ប្រសិនបើមិនមានការសាកល្បងសម្របខ្លួនជាមុន។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់សារធាតុភ្ញោចជីវសាស្រ្ត (Biostimulants) មានប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការបង្កើនផលិតភាពដំណាំមើម ប៉ុន្តែត្រូវការការជ្រើសរើសតំបន់ដាំដុះឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
បច្ចេកវិទ្យានេះអាចជួយកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើជីគីមី និងបង្កើននិរន្តរភាពដី ប៉ុន្តែគួរតែធ្វើការពិសោធន៍លើដំណាំមើមក្នុងស្រុកជាមុនសិនមុននឹងអនុវត្តទ្រង់ទ្រាយធំ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bio-growth regulator | ជាសារធាតុ ឬវត្ថុធាតុដើមជីវសាស្រ្ត (Biostimulant) ដែលប្រើសម្រាប់ភ្ញោចដំណើរការលូតលាស់របស់រុក្ខជាតិ ជួយឱ្យរុក្ខជាតិស្រូបយកជីបានល្អជាងមុន និងបង្កើនភាពធន់នឹងអាកាសធាតុអាក្រក់ ដោយមិនមែនជាជីគីមីផ្ទាល់។ | ដូចជាវីតាមីនបំប៉នសុខភាពសម្រាប់មនុស្ស ដែលជួយឱ្យរាងកាយរឹងមាំ និងមិនងាយឈឺ ទោះបីជាវាមិនមែនជាបាយទឹកផ្ទាល់ក៏ដោយ។ |
| Seed potato | សំដៅលើមើមដំឡូងបារាំងដែលត្រូវបានជ្រើសរើសយ៉ាងពិសេស (ក្នុងការសិក្សានេះមានទំហំពី ២៨ ទៅ ៦០ មីលីម៉ែត្រ) ដើម្បីយកទៅដាំបន្តពូជសម្រាប់រដូវកាលក្រោយ មិនមែនសម្រាប់យកទៅបរិភោគទេ។ | ដូចជា "គ្រាប់ពូជ" ស្រូវ ប៉ុន្តែសម្រាប់ដំឡូងបារាំង យើងប្រើ "មើម" ដើម្បីដាំជំនួសវិញ។ |
| Multiplication coefficient | ជាមេគុណដែលវាស់វែងសមត្ថភាពបន្តពូជរបស់ដំណាំ ដោយគណនារកអនុបាតរវាងចំនួនមើមដែលប្រមូលផលបាន ធៀបនឹងចំនួនមើមដែលបានដាំ។ | ដូចជាការរាប់ថា តើយើងទទួលបានផលចំណេញប៉ុន្មានដង ធៀបនឹងដើមទុនដែលយើងបានចុះ។ |
| Sielianinov hydrothermal coefficient | ជាសន្ទស្សន៍ឧតុនិយមដែលប្រើសម្រាប់វាស់កម្រិតសំណើមនៃអាកាសធាតុ ដោយធ្វើការគណនាទំនាក់ទំនងរវាងបរិមាណទឹកភ្លៀង និងសីតុណ្ហភាព ដើម្បីកំណត់ថាឆ្នាំនោះស្ងួត ឬសើម។ | ដូចជា "ម៉ែត្រវាស់សុខភាពអាកាសធាតុ" ដែលប្រាប់កសិករថា តើឆ្នាំនេះមានទឹកគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ដំណាំ ឬក៏ក្តៅស្ងួតពេក។ |
| Rhizosphere | ជាតំបន់ដីដែលនៅជាប់នឹងឫសរបស់រុក្ខជាតិ ដែលសម្បូរទៅដោយមីក្រុបមានប្រយោជន៍ និងជាកន្លែងដែលការផ្លាស់ប្តូរសារធាតុចិញ្ចឹមរវាងដី និងឫសកើតឡើងយ៉ាងសកម្ម។ | ដូចជា "ផ្ទះបាយ" របស់រុក្ខជាតិ ដែលនៅទីនោះមានចុងភៅ (មីក្រុប) កំពុងរៀបចំអាហារ (សារធាតុចិញ្ចឹម) សម្រាប់បញ្ជូនទៅឱ្យដើមរុក្ខជាតិ។ |
| Randomized Complete Block Design (RCBD) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍កសិកម្មតាមបែបស្ថិតិ ដោយបែងចែកដីជាប្លុកៗ ដើម្បីគ្រប់គ្រងភាពប្រែប្រួលនៃដី និងធានាថាលទ្ធផលដែលទទួលបានគឺសុក្រឹត។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សឱ្យចូលប្រឡងក្នុងបន្ទប់ផ្សេងៗគ្នាដោយចៃដន្យ ដើម្បីកុំឱ្យមានការលំអៀង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
