បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះពិនិត្យលើស្ថានភាពវឌ្ឍនភាព បញ្ហាប្រឈម និងតម្រូវការក្នុងការអភិវឌ្ឍវារីវប្បកម្មត្រីសមុទ្រអម្បូរ Carangidae ដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការអាហារសមុទ្រដែលកំពុងកើនឡើង ខណៈដែលទិន្នផលនេសាទធម្មជាតិកំពុងធ្លាក់ចុះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការត្រួតពិនិត្យ និងសំយោគទិន្នន័យផលិតកម្មពីអង្គការស្បៀងអាហារនិងកសិកម្មនៃសហប្រជាជាតិ (FAO) ព្រមទាំងប្រមូលចងក្រងឯកសារស្រាវជ្រាវពីទិន្នន័យ SCOPUS និង Google Scholar។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Sea-cage and Pen Culture ការចិញ្ចឹមក្នុងបែរនិងសំណាញ់ក្នុងសមុទ្រ |
ជាប្រព័ន្ធដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ និងទាមទារទុនវិនិយោគដំបូងទាបជាងប្រព័ន្ធទំនើបលើគោក។ | ងាយរងគ្រោះដោយសារការផ្ទុះជំងឺ ប៉ារ៉ាស៊ីត (ដូចជា Benedenia seriolae) និងអាចបង្កការបំពុលបរិស្ថានទឹកសមុទ្រជុំវិញ។ | ជាវិធីសាស្ត្រចិញ្ចឹមចម្បងដែលផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុតនាពេលបច្ចុប្បន្ន (ឧ. ត្រី Pompano នៅចិន) ប៉ុន្តែជួបបញ្ហាប្រឈមខ្លាំងលើការគ្រប់គ្រងជំងឺ។ |
| Recirculating Aquaculture Systems (RAS) ប្រព័ន្ធវារីវប្បកម្មទឹកវិលជុំលើគោក |
អាចគ្រប់គ្រងគុណភាពទឹក កាត់បន្ថយហានិភ័យនៃជំងឺនិងប៉ារ៉ាស៊ីតបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ | ត្រូវការទុនវិនិយោគដំបូង និងចំណាយប្រតិបត្តិការ (អគ្គិសនី និងការថែទាំ) ខ្ពស់ខ្លាំង ដែលទាមទារការគ្រប់គ្រងហិរញ្ញវត្ថុយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ការពិសោធន៍បង្ហាញថាត្រី Yellowtail amberjack អាចលូតលាស់ពី ០,៧ ក្រាម ដល់ ២០០៦ ក្រាម ក្នុងរយៈពេល ៤៨៨ ថ្ងៃ ជាមួយនឹងអត្រាការផ្លាស់ប្តូរទឹកទាបបំផុត (០,៤៥%/ថ្ងៃ)។ |
| Hatchery-produced Fingerlings vs. Wild-caught ការផលិតកូនត្រីតាមរយៈការភ្ញាស់សិប្បនិម្មិត ប្រៀបធៀបនឹងការចាប់ពីធម្មជាតិ |
កាត់បន្ថយសម្ពាធលើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីធម្មជាតិ និងអនុញ្ញាតឱ្យមានការកែលម្អហ្សែន (Selective breeding) ដើម្បីធន់នឹងជំងឺ។ | បច្ចេកទេសបង្កាត់ពូជសិប្បនិម្មិតនៅមានកម្រិតសម្រាប់ប្រភេទត្រីមួយចំនួន ដែលទាមទារការចិញ្ចឹមមេពូជរយៈពេលយូរ (៣ ទៅ ១០ ឆ្នាំ)។ | ការភ្ញាស់សិប្បនិម្មិតគឺជាអាទិភាពចម្បងដែលត្រូវបានផ្តល់អនុសាសន៍ ដើម្បីធានានិរន្តរភាពនៃវិស័យវារីវប្បកម្មត្រីសមុទ្រ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារមិនបានបញ្ជាក់ពីតួលេខចំណាយជាក់លាក់នោះទេ ប៉ុន្តែបានសង្កត់ធ្ងន់លើតម្រូវការធនធាននិងបច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីពង្រីកផលិតកម្ម។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើទិន្នន័យផលិតកម្មពីប្រទេសចិន (ត្រី Pompano) និងប្រទេសជប៉ុន (ត្រី Yellowtail) ព្រមទាំងទិន្នន័យរួមពីអង្គការ FAO។ ប្រទេសទាំងនេះមានបរិយាកាសសមុទ្រ អាកាសធាតុ (ពាក់កណ្តាលត្រូពិច/ត្រជាក់) និងកម្រិតបច្ចេកវិទ្យាខុសពីកម្ពុជា។ សម្រាប់កម្ពុជា ការទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីឯកសារនេះតម្រូវឱ្យមានការសាកល្បងបន្សាំទៅនឹងប្រភេទពូជត្រីក្នុងតំបន់ត្រូពិច (ឧ. Snubnose pompano) និងលទ្ធភាពនៃការវិនិយោគក្នុងស្រុក។
ការស្រាវជ្រាវនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងជាមូលដ្ឋានគ្រឹះសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យវារីវប្បកម្មត្រីសមុទ្រនៅកម្ពុជា ដែលបច្ចុប្បន្ននៅមានកម្រិតនៅឡើយ។
ការអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃឯកសារនេះនឹងជួយកម្ពុជាក្នុងការផ្លាស់ប្តូរពីការនេសាទត្រីសមុទ្រធម្មជាតិ មកជាការចិញ្ចឹមបែបពាណិជ្ជកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងផ្តល់តម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Recirculating aquaculture systems (ប្រព័ន្ធវារីវប្បកម្មទឹកវិលជុំ - RAS) | វាជាប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមត្រីលើគោកដែលបូមទឹកវិលជុំមកប្រើប្រាស់ឡើងវិញ ដោយឆ្លងកាត់ប្រព័ន្ធចម្រោះដើម្បីកម្ចាត់កាកសំណល់ កែតម្រូវគុណភាពទឹក និងកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ទឹកថ្មី ព្រមទាំងទប់ស្កាត់ការចម្លងជំងឺពីប្រភពទឹកខាងក្រៅកុំឱ្យចូលក្នុងអាងចិញ្ចឹម។ | ដូចជាប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកក្នុងអាងហែលទឹក ដែលបឺតទឹកកខ្វក់ទៅចម្រោះឱ្យស្អាត រួចបញ្ជូនមកអាងវិញដើម្បីប្រើប្រាស់បន្តដោយមិនចាំបាច់ប្តូរទឹកថ្មីរហូតនោះទេ។ |
| Broodstock (មេបាពូជ) | ត្រីពេញវ័យដែលត្រូវបានគេជ្រើសរើស និងចិញ្ចឹមថែរក្សាយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់នៅក្នុងកសិដ្ឋានវារីវប្បកម្ម (ឬចាប់ពីធម្មជាតិមកបន្សាំ) ដើម្បីប្រើប្រាស់សម្រាប់តែការបង្កាត់ពូជ និងផលិតកូនត្រីជំនាន់ក្រោយៗ។ | ដូចជាមេគោ ឬបាគោពូជល្អៗ ដែលកសិករចិញ្ចឹមទុកសម្រាប់តែបង្កាត់យកកូនពូជល្អ មិនមែនសម្រាប់យកសាច់ទៅលក់នោះទេ។ |
| Luteinizing hormone-releasing hormone analogue (អ័រម៉ូនសំយោគ LHRHa) | ជាសារធាតុអ័រម៉ូនសំយោគសិប្បនិម្មិតដែលគេប្រើសម្រាប់ចាក់ឬបង្កប់ក្នុងខ្លួនត្រីមេបា ដើម្បីភ្ញោចប្រព័ន្ធបន្តពូជរបស់វាឱ្យពង ឬបញ្ចេញទឹកកាម នៅពេលដែលពួកវាមិនអាចបង្កាត់ពូជតាមធម្មជាតិក្នុងលក្ខខណ្ឌអាងចិញ្ចឹម។ | ដូចជាថ្នាំកាតាលីករដែលជួយដាស់រាងកាយត្រីឱ្យដឹងថា 'ដល់ពេលត្រូវពងកូនហើយ' ទោះបីជាវាមិននៅក្នុងបរិស្ថានសមុទ្រធម្មជាតិក៏ដោយ។ |
| n-3 Highly unsaturated fatty acids (អាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែតកម្រិតខ្ពស់ n-3 - n-3 HUFA) | ជាប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់អូមេហ្គា៣ (ដូចជា DHA និង EPA) ដែលមានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់ការលូតលាស់ ការរស់រានមានជីវិត និងការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទរបស់កូនត្រីសមុទ្រទើបញាស់ ដែលទាមទារឱ្យមានការបំប៉នបន្ថែមក្នុងចំណីរស់មុននឹងឱ្យកូនត្រីស៊ី។ | ដូចជាការបន្ថែមវីតាមីន ឬសារធាតុបំប៉នពិសេសក្នុងទឹកដោះគោសម្រាប់ទារកទើបកើត ដើម្បីឱ្យខួរក្បាលនិងរាងកាយលូតលាស់បានរឹងមាំ។ |
| Volitional spawning (ការបញ្ចេញពងតាមធម្មជាតិក្នុងអាង) | ជាដំណើរការដែលត្រីមេបាបញ្ចេញពងនិងទឹកកាមដោយខ្លួនឯងនៅក្នុងអាងចិញ្ចឹម ក្រោយពីបានទទួលការជំរុញដោយអ័រម៉ូន ឬការរៀបចំបរិស្ថាន (ដូចជាសីតុណ្ហភាព និងពន្លឺ) ដោយមិនតម្រូវឱ្យមនុស្សចាប់ត្រីច្របាច់ពងចេញពីពោះនោះទេ។ | ដូចជាការសម្រាលកូនដោយធម្មជាតិរបស់ម្តាយ ដោយគ្រាន់តែមានការជួយសម្រួលបរិយាកាស ជាជាងការវះកាត់យកកូនចេញ។ |
| Viral nervous necrosis (ជំងឺរលាកកោសិកាសរសៃប្រសាទដោយវីរុស - VNN) | ជាជំងឺដ៏កាចសាហាវបង្កដោយ Betanodavirus ដែលវាយប្រហារលើប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ ខួរក្បាល និងភ្នែករបស់កូនត្រីសមុទ្រ ធ្វើឱ្យត្រីហែលវិលវល់ និងងាប់ជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងអត្រាដ៏ខ្ពស់បំផុត។ | ដូចជាជំងឺរលាកស្រោមខួរក្បាលដែលវាយប្រហារប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទកណ្តាល ធ្វើឱ្យអ្នកជំងឺបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងរាងកាយនិងអាចបាត់បង់ជីវិតបានយ៉ាងរហ័ស។ |
| Rotifers / Artemia (ចំណីរស់ / ផ្លុងតុងសត្វ) | ជាពពួកសត្វល្អិតក្នុងទឹក ឬផ្លុងតុងតូចៗបំផុតដែលគេចិញ្ចឹមដើម្បីយកទៅធ្វើជាចំណីដំបូងសម្រាប់កូនត្រីទើបញាស់ ដោយសារវាមានទំហំតូចល្មមនឹងមាត់កូនត្រី និងមានចលនាដែលទាក់ទាញកូនត្រីឱ្យដេញស៊ី។ | ដូចជាបបរខាប់ៗ ឬអាហារបំប្លែងទន់ៗដែលត្រូវបញ្ចុកទារកទើបផ្តាច់ដោះ ព្រោះពួកគេមិនទាន់មានធ្មេញនិងមិនអាចទំពារអាហាររឹងបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
