បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាទាក់ទងនឹងការស្វែងរកគំរូនៃការដាំដុះដំណាំដែលផ្តល់ប្រាក់ចំណេញខ្ពស់បំផុត សម្រាប់កសិករនៅតំបន់ដែលពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង និងដាំពោតជាចម្បង។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការធ្វើតេស្តជាក់ស្តែងនៅលើដីកសិករចំនួន ៤ កន្លែង ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបគំរូដាំដុះចំនួន ៤ ផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Soybean - Corn គំរូដាំសណ្តែកសៀង បន្ទាប់មកពោត |
ទទួលបានប្រាក់ចំណេញសុទ្ធខ្ពស់បំផុត។ សណ្តែកសៀងដើមរដូវអាចលក់បានថ្លៃខ្ពស់ (១៤ បាត/គ.ក្រ) សម្រាប់ធ្វើជាពូជ។ | ទាមទារការរៀបចំដី និងដាំដុះទាន់ពេលវេលានៅដើមរដូវវស្សាដើម្បីទទួលបានទិន្នផលល្អ។ | ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ ៣,៤២៩ បាត/រ៉ៃ (ទិន្នផលសណ្តែកសៀង ២៥២ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងពោត ៦៥០ គ.ក្រ/រ៉ៃ) |
| Groundnut - Corn គំរូដាំសណ្តែកដី បន្ទាប់មកពោត |
ផ្តល់ទិន្នផលសណ្តែកដីខ្ពស់សមរម្យ និងទទួលបានប្រាក់ចំណេញចំណាត់ថ្នាក់លេខ២។ | ចំណាយដើមទុនខ្ពស់លើសម្ភារៈ និងកម្លាំងពលកម្ម (១,២២០ បាត/រ៉ៃ សម្រាប់ដំណាំទី១) ធៀបនឹងសណ្តែកបាយ។ | ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ ១,៨២៧ បាត/រ៉ៃ (ទិន្នផលសណ្តែកដី ៥១៤ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងពោត ៦៦២ គ.ក្រ/រ៉ៃ) |
| Mung bean - Corn គំរូដាំសណ្តែកបាយ បន្ទាប់មកពោត |
ចំណាយដើមទុនតិចជាងគេ និងងាយស្រួលក្នុងការដាំដុះ ព្រមទាំងផ្តល់ទិន្នផលពោតល្អនៅវគ្គទី២។ | ផ្តល់ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធទាបជាងសណ្តែកសៀង និងសណ្តែកដី។ | ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ ១,៣០៩ បាត/រ៉ៃ (ទិន្នផលសណ្តែកបាយ ១៦៦ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងពោត ៦២១ គ.ក្រ/រ៉ៃ) |
| Corn - Soybean (Farmer practice) គំរូដាំពោត បន្ទាប់មកសណ្តែកសៀង (ទម្លាប់កសិករ/មូលដ្ឋានប្រៀបធៀប) |
ជាទម្លាប់ប្រពៃណីដែលកសិករធ្លាប់ធ្វើ និងងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់ពួកគេ។ | ទទួលបានប្រាក់ចំណេញទាបបំផុត ដោយសារសណ្តែកសៀងចុងរដូវធ្លាក់ថ្លៃ និងរងផលប៉ះពាល់ពីអាកាសធាតុ (ខ្វះទឹកនៅចុងរដូវ)។ | ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធត្រឹមតែ ៩៣២ បាត/រ៉ៃ (ទិន្នផលពោត ៦៣៥ គ.ក្រ/រ៉ៃ និងសណ្តែកសៀង ១៦០ គ.ក្រ/រ៉ៃ) |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើធនធានកសិកម្មជាក់ស្តែងដូចជា គ្រាប់ពូជ ជី និងកម្លាំងពលកម្ម ក្រោមលក្ខខណ្ឌទឹកភ្លៀងធម្មជាតិ (Rainfed conditions)។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៩ នៅស្រុក Soidao ខេត្ត Chanthaburi ប្រទេសថៃ ដោយមានការចូលរួមពីកសិករចំនួន ៤ គ្រួសារ។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាដោយសារខេត្តនេះមានអាកាសធាតុនិងដីប្រហាក់ប្រហែលនឹងខេត្តជាប់ព្រំដែនកម្ពុជា ដូចជាប៉ៃលិន និងបាត់ដំបង។ យ៉ាងណាមិញ ដោយសារទិន្នន័យនេះមានអាយុកាលចាស់ តម្លៃទីផ្សារ ទិន្នផលពូជថ្មីៗ និងបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុបច្ចុប្បន្នអាចមានភាពខុសគ្នាខ្លាំង។
គំរូដាំដុះឆ្លាស់គ្នានេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីបង្កើនប្រាក់ចំណូល និងកែលម្អគុណភាពដី។
សរុបមក ការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់ពីការដាំពោតមុន មកដាំសណ្តែកមុន គឺជាយុទ្ធសាស្រ្តសាមញ្ញតែមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការបង្កើនប្រាក់ចំណេញ និងនិរន្តរភាពដីកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cropping pattern (គំរូដាំដុះ / ប្រព័ន្ធដាំដុះ) | របៀបរៀបចំ និងកំណត់លំដាប់លំដោយនៃការដាំដុះដំណាំផ្សេងៗគ្នានៅលើផ្ទៃដីតែមួយក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍អតិបរមាពីដី និងទទួលបានប្រាក់ចំណេញខ្ពស់បំផុត។ | ដូចជាការរៀបចំកាលវិភាគសិក្សាដែរ គឺត្រូវដឹងថាមុខវិជ្ជាណាត្រូវរៀនមុន និងមុខវិជ្ជាណាត្រូវរៀនបន្ទាប់ ដើម្បីឱ្យសិស្សងាយយល់និងទទួលបានលទ្ធផលល្អបំផុត។ |
| Rainfed conditions (លក្ខខណ្ឌពឹងផ្អែកលើទឹកភ្លៀង) | ការធ្វើកសិកម្មដែលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើទឹកភ្លៀងធម្មជាតិតាមរដូវកាល ដោយមិនមានប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ ឬការស្រោចស្រពពីប្រភពទឹកផ្សេងៗឡើយ ដែលទាមទារឱ្យមានការកំណត់ពេលវេលាដាំដុះច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការរង់ចាំទឹកពីមេឃដើម្បីងូតទឹក គឺយើងមិនមានទុយោទឹកសម្រាប់បើកប្រើប្រាស់តាមចិត្តនៅពេលណាដែលយើងចង់បាននោះទេ។ |
| Net return (ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ) | ចំនួនទឹកប្រាក់ដែលនៅសល់ជាក់ស្តែង បន្ទាប់ពីបានកាត់កងការចំណាយសរុប (ថ្លៃពូជ ជី ពលកម្ម ជាដើម) ចេញពីប្រាក់ចំណូលសរុបដែលទទួលបានពីការលក់ទិន្នផលកសិកម្ម។ | ដូចជាប្រាក់ដែលនៅសល់ក្នុងហោប៉ៅរបស់អ្នក បន្ទាប់ពីលក់នំអស់ ហើយយកប្រាក់នោះទៅទូទាត់ថ្លៃម្សៅ និងស្កររួចរាល់។ |
| Variable costs (ការចំណាយអថេរ / ថ្លៃដើមប្រែប្រួល) | ប្រភេទនៃការចំណាយលើការផលិតដែលប្រែប្រួលទៅតាមទំហំនៃការងារ ឬទំហំដី ដូចជាថ្លៃទិញគ្រាប់ពូជ ជីថ្នាំ និងថ្លៃជួលកម្មករ ដែលវានឹងកើនឡើងនៅពេលដាំដុះលើផ្ទៃដីកាន់តែធំ។ | ដូចជាការចាក់សាំងម៉ូតូ គឺជិះកាន់តែឆ្ងាយ អ្នកត្រូវចំណាយលុយចាក់សាំងកាន់តែច្រើន។ |
| Farm gate price (តម្លៃកសិដ្ឋាន / តម្លៃលក់ចេញពីចម្ការ) | តម្លៃនៃកសិផលដែលកសិករអាចលក់បានភ្លាមៗនៅនឹងកន្លែង (នៅចម្ការផ្ទាល់) ដោយមិនទាន់បូកបញ្ចូលថ្លៃដឹកជញ្ជូន ឬថ្លៃសេវាកម្មកណ្តាលផ្សេងៗ ដើម្បីយកទៅកាន់ទីផ្សារឡើយ។ | ដូចជាការទៅទិញផ្លែឈើពីម្ចាស់ចម្ការផ្ទាល់ ដែលមានតម្លៃថោកជាងការទិញនៅតាមផ្សារ ព្រោះមិនមានបូកគិតថ្លៃដឹកជញ្ជូន។ |
| First crops / Second crops (ដំណាំទីមួយ / ដំណាំទីពីរ) | យុទ្ធសាស្ត្រនៃការបែងចែកវដ្តដាំដុះក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយដំណាំទីមួយត្រូវបានដាំនៅដើមរដូវវស្សា (ពេលភ្លៀងចាប់ផ្តើមធ្លាក់) ហើយដំណាំទីពីរត្រូវបានដាំបន្តភ្លាមៗបន្ទាប់ពីប្រមូលផលដំណាំទីមួយរួច ដើម្បីប្រើប្រាស់សំណើមដីដែលនៅសល់។ | ដូចជាការញ៉ាំអាហារក្នុងភោជនីយដ្ឋាន ដែលមានម្ហូបគោលជាមុន រួចទើបញ៉ាំបង្អែមតាមក្រោយជាបន្តបន្ទាប់នៅលើតុតែមួយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
