បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃកម្រិតសំណល់ជាតិពុល dimethoate នៅក្នុងក្រូចឃ្វិច ដើម្បីកំណត់កម្រិតសំណល់អតិបរមា (Maximum Residue Limit, MRL) និងធានាសុវត្ថិភាពសម្រាប់អ្នកបរិភោគ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការបាញ់ថ្នាំ និងការវិភាគសំណល់នៅក្នុងចម្ការក្រូចឃ្វិចពីរប្រភេទផ្សេងគ្នាក្នុងចន្លោះពេលកំណត់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Field type plantation (Chantaburi) with Recommended Dose ការដាំដុះក្នុងចម្ការប្រភេទរាបស្មើ (ខេត្តចន្ទបុរី) ជាមួយកម្រិតថ្នាំណែនាំ |
កម្រិតជាតិពុលនៅថ្ងៃទី០ គឺ ១,០៥ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម ដែលស្ថិតក្នុងកម្រិតមានសុវត្ថិភាព និងទាបជាងស្តង់ដារអតិបរមារបស់ FAO/WHO (២ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម)។ | អត្រានៃការបំបែកសំណល់ជាតិពុលមានភាពយឺតជាងចម្ការប្រភេទលើរង។ | សំណល់ថយចុះមកត្រឹម ០,៩១ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម នៅថ្ងៃទី១ ដែលមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការប្រមូលផល។ |
| Ridge type plantation (Pathum Thani) with Recommended Dose ការដាំដុះក្នុងចម្ការប្រភេទលើរង (ខេត្តបទុមធានី) ជាមួយកម្រិតថ្នាំណែនាំ |
អត្រានៃការបំបែកសំណល់ជាតិពុលនៅដំណាក់កាលដំបូងមានភាពលឿនជាង ដោយសារកត្តាបរិស្ថាន ដូចជា សីតុណ្ហភាព ពន្លឺ និងទឹកភ្លៀង។ | បរិមាណសំណល់នៅថ្ងៃទី០ (១,៤០ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម) មានកម្រិតខ្ពស់ជាងចម្ការរាបស្មើបន្តិច ប៉ុន្តែនៅតែស្ថិតក្នុងកម្រិតសុវត្ថិភាព។ | សំណល់ជាតិពុលថយចុះលឿនមកត្រឹម ០,៦៣ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម នៅថ្ងៃទី១ ក្រោយពេលបាញ់ថ្នាំចុងក្រោយ។ |
| Double dose application (272 g/rai ) ការប្រើប្រាស់កម្រិតថ្នាំទ្វេដង (២៧២ ក្រាម/រ៉ៃ) |
អាចមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកម្ចាត់សត្វល្អិតបានលឿន និងទូលំទូលាយ។ | បន្សល់ជាតិពុលខ្ពស់ខ្លាំងលើសកម្រិត MRL របស់ FAO/WHO ឆ្ងាយ (រហូតដល់ ១៥,៣៤ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម នៅថ្ងៃទី០ ក្នុងចម្ការរាបស្មើ) ដែលបង្កហានិភ័យដល់សុខភាពធ្ងន់ធ្ងរ។ | ទាមទាររយៈពេលរង់ចាំយូរ (លើសពី ១០ថ្ងៃ) ទើបបរិមាណជាតិពុលថយចុះ ហើយមិនមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការប្រមូលផលក្នុងរយៈពេលខ្លីនោះទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានចាំបាច់មួយចំនួនដូចជា ចម្ការពិសោធន៍ជាក់ស្តែង សារធាតុគីមី និងឧបករណ៍វិភាគកម្រិតខ្ពស់នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតលើចម្ការក្រូចឃ្វិចក្នុងខេត្តចន្ទបុរី និងខេត្តបទុមធានី ប្រទេសថៃ ក្រោមលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុជាក់លាក់ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ១៩៩២។ ទោះបីជាអាកាសធាតុ និងប្រភេទដំណាំមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែការប្រែប្រួលអាកាសធាតុបច្ចុប្បន្ន ការវិវឌ្ឍនៃពូជដំណាំ និងទម្រង់ដីខុសៗគ្នា អាចធ្វើឱ្យអត្រានៃការបំបែកសំណល់ (degradation rate) ជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជាមានការប្រែប្រួល ដែលទាមទារការផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តជាគោលការណ៍ណែនាំមូលដ្ឋានសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការគ្រប់គ្រងការប្រើប្រាស់ថ្នាំពុលកសិកម្មប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។
សរុបមក ការសិក្សានេះផ្ដល់នូវមូលដ្ឋានគ្រឹះវិទ្យាសាស្ត្រដ៏មានតម្លៃសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការរៀបចំស្តង់ដារសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ ទោះបីជាត្រូវមានការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពទិន្នន័យឱ្យស្របតាមបរិបទបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុបច្ចុប្បន្នក៏ដោយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Dimethoate (ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត Dimethoate) | ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតប្រភេទអ័រហ្គាណូផូស្វាត (Organophosphate) ដែលមានសកម្មភាពជ្រាបចូលទៅក្នុងប្រព័ន្ធរុក្ខជាតិ (systemic) និងសម្លាប់សត្វល្អិតដោយការប៉ះផ្ទាល់ ឬបឺតជញ្ជក់ ដោយទៅបង្អាក់ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទរបស់សត្វល្អិត។ | ដូចជាការចាក់ថ្នាំចូលទៅក្នុងសរសៃឈាមមនុស្ស ពេលមូសមកខាំបឺតឈាម វានឹងពុលស្លាប់។ |
| Maximum Residue Limit, MRL (កម្រិតសំណល់អតិបរមា) | កម្រិតខ្ពស់បំផុតនៃសំណល់ថ្នាំពុលកសិកម្មដែលត្រូវបានអនុញ្ញាតស្របច្បាប់ឱ្យមាននៅលើ ឬក្នុងចំណីអាហារ និងផលិតផលកសិកម្ម ដែលចាត់ទុកថាមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការបរិភោគដោយមិនប៉ះពាល់ដល់សុខភាព។ | ដូចជាល្បឿនកំណត់នៅលើផ្លូវជាតិ បើកបរក្រោមល្បឿននេះគឺមានសុវត្ថិភាពនិងស្របច្បាប់ តែបើលើសគឺអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ និងខុសច្បាប់។ |
| Gas Liquid Chromatography (ម៉ាស៊ីនវិភាគក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីឧស្ម័ន-អង្គធាតុរាវ) | បច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ដែលប្រើសម្រាប់បំបែក និងវិភាគសមាសធាតុគីមីដែលអាចហួតជាឧស្ម័នបាន ដោយមិនធ្វើឱ្យខូចទ្រង់ទ្រាយ ដើម្បីរកបរិមាណសំណល់ថ្នាំពុលយ៉ាងជាក់លាក់នៅក្នុងសំណាក។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនរាប់កាក់ដែលបែងចែកកាក់១០០រៀល ៥០០រៀល និង១០០០រៀល ចេញពីគ្នាតាមទំហំនិងទម្ងន់ រួចរាប់ចំនួនកាក់នីមួយៗឱ្យយើងដឹងច្បាស់លាស់។ |
| Degradation rate (អត្រានៃការបំបែករលាយ) | ល្បឿនដែលសារធាតុគីមី (ដូចជាថ្នាំពុលកសិកម្ម) បំបែកខ្លួនទៅជាសារធាតុផ្សេងទៀតដែលមិនសូវមានជាតិពុល ក្រោមឥទ្ធិពលនៃកត្តាបរិស្ថានខាងក្រៅដូចជាកម្តៅ ពន្លឺថ្ងៃ និងទឹកភ្លៀង។ | ដូចជាដុំទឹកកកដែលរលាយក្លាយជាទឹកនៅពេលត្រូវកម្តៅថ្ងៃ ល្បឿននៃការរលាយគឺអាស្រ័យលើកម្រិតកម្តៅនៅខាងក្រៅ។ |
| Flame photometric detector (ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាដោយប្រើអណ្តាតភ្លើង) | ឧបករណ៍ដែលភ្ជាប់ជាមួយម៉ាស៊ីន Chromatography សម្រាប់ចាប់សញ្ញាសមាសធាតុគីមីដែលមានផ្ទុកផូស្វ័រ (Phosphorus) ដូចជាថ្នាំ Dimethoate នេះ ដោយវាស់ពន្លឺដែលបញ្ចេញពេលដុតក្នុងអណ្តាតភ្លើងនៃអ៊ីដ្រូសែន។ | ដូចជាការដុតកាំជ្រួចដែលបញ្ចេញពន្លឺពណ៌ខុសៗគ្នា ពណ៌និងកម្រិតពន្លឺដែលបញ្ចេញជួយឱ្យយើងដឹងថាវាផ្សំពីសារធាតុអ្វី។ |
| Half-life (អាយុកាលពាក់កណ្តាល) | រយៈពេលដែលសារធាតុគីមី ឬសំណល់ថ្នាំពុលត្រូវការ ដើម្បីបំបែកខ្លួន និងកាត់បន្ថយបរិមាណរបស់វាអស់ពាក់កណ្តាល (៥០%) ពីបរិមាណដើមរបស់វា។ | ដូចជាការចាយលុយក្នុងហោប៉ៅ បើអ្នកចាយលុយអស់ពាក់កណ្តាលនៃលុយដែលមានរៀងរាល់១ថ្ងៃ នោះ១ថ្ងៃគឺជាអាយុកាលពាក់កណ្តាលនៃលុយរបស់អ្នក។ |
| Emulsifiable concentrate (កំហាប់រាវដែលអាចរលាយក្នុងទឹក) | ទម្រង់នៃថ្នាំពុលកសិកម្មជាអង្គធាតុរាវខាប់ ដែលផ្សំឡើងដោយសារធាតុសកម្ម រំលាយក្នុងសារធាតុរំលាយអសរីរាង្គ ហើយអាចលាយជាមួយទឹកដើម្បីបង្កើតជាល្បាយពណ៌សដូចទឹកដោះគោសម្រាប់ងាយស្រួលបាញ់លើដំណាំ។ | ដូចជាការយកខ្ទិះដូងខាប់ៗទៅលាយជាមួយទឹកក្តៅ រួចកូរចូលគ្នា ដើម្បីបានជាទឹកខ្ទិះរាវសម្រាប់ស្រូបលើនំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
