បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលនៃរូបមន្តជីបាញ់ស្លឹកផ្សេងៗគ្នា ទៅលើការលូតលាស់របស់កូនចេកពូជ Grand Nain ដែលទទួលបានពីការបណ្តុះជាលិកា (Tissue culture) ដើម្បីបង្កើនអត្រារស់រានមានជីវិត និងពន្លឿនការលូតលាស់មុនពេលយកទៅដាំក្នុងចម្ការ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់កូនចេកដែលផ្សាំបាន ៣០ថ្ងៃ និងចាត់ចែងការពិសោធន៍ជា ៥ ក្រុម ដោយបាញ់ជីរៀងរាល់ ២ សប្តាហ៍ម្តងក្នុងរយៈពេល ៧៥ ថ្ងៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (No fertilizer) មិនប្រើជី (Control) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែមលើការទិញជី និងមិនខាតបង់កម្លាំងពលកម្មក្នុងការបាញ់ជី។ | កូនចេកមានការលូតលាស់យឺតបំផុត ទម្ងន់ស្រាល និងមានទំហំតូចជាងគេ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់អត្រារស់នៅពេលយកទៅដាំ។ | កម្ពស់កើនឡើងត្រឹមតែ ១៥,១៣ សង់ទីម៉ែត្រ និងទម្ងន់កើនឡើង ១២៧,៥០ ក្រាម។ |
| Foliar formula 11-8-6 ជីបាញ់ស្លឹក រូបមន្ត ១១-៨-៦ |
ជួយឱ្យកូនចេកមានការលូតលាស់ល្អជាងការមិនប្រើជី និងជួយពង្រឹងកោសិកាស្លឹក។ | អត្រានៃការលូតលាស់នៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ បើធៀបជាមួយរូបមន្តដែលមានកម្រិតអាសូត (N) ខ្ពស់។ | កម្ពស់កើនឡើង ១៨,១៨ សង់ទីម៉ែត្រ និងទម្ងន់កើនឡើង ២១៤,២១ ក្រាម។ |
| Foliar formula 21-21-21 ជីបាញ់ស្លឹក រូបមន្ត ២១-២១-២១ |
ផ្តល់នូវតុល្យភាពនៃសារធាតុចិញ្ចឹម NPK ដែលជួយដល់ការលូតលាស់ទាំងឫស ដើម និងស្លឹកបានល្អ។ | មានតម្លៃថ្លៃជាងជីអ៊ុយរ៉េ ហើយការលូតលាស់កម្ពស់មិនទាន់ស្មើនឹងរូបមន្តមានអាសូតខ្ពស់។ | កម្ពស់កើនឡើង ២២,៣៩ សង់ទីម៉ែត្រ និងទម្ងន់កើនឡើង ២២០,២៣ ក្រាម។ |
| Foliar formula 30-20-10 ជីបាញ់ស្លឹក រូបមន្ត ៣០-២០-១០ |
ជំរុញការលូតលាស់បានយ៉ាងល្អ ដោយសារមានកម្រិតអាសូត (N) ខ្ពស់ ដែលរុក្ខជាតិត្រូវការខ្លាំងនៅដំណាក់កាលលូតលាស់។ | ចំណាយដើមទុនខ្ពស់ជាងជីអ៊ុយរ៉េសុទ្ធបន្តិចបន្តួច។ | កម្ពស់កើនឡើង ២១,៨៩ សង់ទីម៉ែត្រ និងទម្ងន់កើនឡើង ២៦០,៤១ ក្រាម។ |
| Foliar formula 46-0-0 (Urea) ជីបាញ់ស្លឹក រូបមន្ត ៤៦-០-០ (ជីអ៊ុយរ៉េ) |
ផ្តល់អត្រាលូតលាស់ខ្ពស់បំផុតក្នុងចំណោមរូបមន្តទាំងអស់ និងមានតម្លៃថោកបំផុត ដោយសារសារធាតុអាសូតត្រូវបានស្រូបយកតាមស្លឹកបានយ៉ាងលឿន។ | ផ្តល់តែសារធាតុចិញ្ចឹមអាសូត (N) ប៉ុណ្ណោះ មិនមានផូស្វ័រ (P) និងប៉ូតាស្យូម (K) ទេ និងត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការលាយកុំឱ្យលើសកម្រិត។ | ផ្តល់ការលូតលាស់ល្អបំផុត ដោយកម្ពស់កើនឡើង ២៦,៤៨ សង់ទីម៉ែត្រ និងទម្ងន់កើនឡើង ២៩៤,៨១ ក្រាម ក្នុងតម្លៃថោកបំផុត (៣,៦៩៣៩ បាត/ដើម)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់អំពីការចំណាយក្នុងការផ្សាំកូនចេក ដោយបង្ហាញថាថ្លៃជីបាញ់ស្លឹកមានទំហំតូចតួចបំផុតធៀបនឹងការចំណាយផ្សេងៗ ហើយតម្លៃសរុបគឺប្រហាក់ប្រហែល ៣,៧ បាតក្នុងមួយដើម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart (ប្រទេសថៃ) ដោយផ្តោតលើពូជចេក Grand Nain (Musa AAA Group) ក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុស្រដៀងកម្ពុជា (សីតុណ្ហភាពជាមធ្យម ២៩ អង្សាសេ)។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទដីមានភាពប្រហាក់ប្រហែលគ្នា ដែលអនុញ្ញាតឱ្យកសិដ្ឋានដាំចេកក្នុងស្រុកអាចយកទៅអនុវត្តបានដោយផ្ទាល់។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់វិស័យកសិឧស្សាហកម្មចេកនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តការបាញ់ជីអ៊ុយរ៉េលើស្លឹកកូនចេកបណ្តុះជាលិកា គឺជាយុទ្ធសាស្រ្តចំណាយតិច តែទទួលបានផលចំណេញខ្ពស់ ដែលជួយពង្រឹងសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងរបស់កសិដ្ឋានចេកនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Folier Fertilizer (ជីបាញ់ស្លឹក) | ជាប្រភេទជីរាវ ឬម្សៅដែលគេយកទៅលាយទឹក រួចបាញ់ផ្ទាល់ទៅលើស្លឹករុក្ខជាតិ ដើម្បីឱ្យរុក្ខជាតិស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមតាមរយៈរន្ធញើសស្លឹកបានយ៉ាងរហ័ស ជំនួសឱ្យការបូមយកតាមឫសដែលមានភាពយឺតយ៉ាវ។ | ដូចជាការចាក់ថ្នាំបញ្ចូលសេរ៉ូមចូលសរសៃឈាមផ្ទាល់ ដែលធ្វើឱ្យរាងកាយទទួលបានជីវជាតិលឿនជាងការញ៉ាំអាហារតាមមាត់។ |
| In vitro culture (ការបណ្តុះជាលិកា) | ជាបច្ចេកទេសយកកោសិកា ឬជាលិកាតូចៗរបស់រុក្ខជាតិទៅបណ្តុះនៅក្នុងដបកែវដែលគ្មានមេរោគ និងមានបរិយាកាសគ្រប់គ្រងបានល្អ (ដូចជាពន្លឺ និងចំណី) ដើម្បីបង្កើតជាកូនរុក្ខជាតិថ្មីៗរាប់ពាន់ដើមក្នុងពេលដ៏ខ្លី។ | ដូចជាការយកកោសិការបស់មនុស្សទៅបណ្តុះក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីបង្កើតជាសរីរាង្គថ្មី ដែលធានាបាននូវភាពស្អាតនិងគ្មានជំងឺ។ |
| Hardening (ការផ្សាំកូនរុក្ខជាតិ) | ជាដំណាក់កាលយកកូនរុក្ខជាតិដែលទើបតែចេញពីបន្ទប់ពិសោធន៍បណ្តុះជាលិកា (ដែលធ្លាប់តែនៅកន្លែងត្រជាក់ និងងងឹត) មកដាក់ដាំក្នុងរោងសំណាញ់ ដើម្បីឱ្យពួកវាស៊ាំនឹងពន្លឺព្រះអាទិត្យ សីតុណ្ហភាព និងអាកាសធាតុខាងក្រៅ មុនពេលយកទៅដាំនៅចម្ការធំ។ | ដូចជាការយកក្មេងដែលទើបតែចេញពីបន្ទប់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ មកហ្វឹកហាត់ឱ្យស៊ាំនឹងបរិយាកាសកម្តៅថ្ងៃខាងក្រៅបន្តិចម្តងៗ ដើម្បីកុំឱ្យខ្យល់គរ។ |
| Completely Randomized Design / CRD (ការរៀបចំការពិសោធន៍បែបចៃដន្យទាំងស្រុង) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិក្នុងការរៀបចំការពិសោធន៍ ដោយផ្តល់ឱកាសស្មើៗគ្នាដល់គ្រប់សំណាកទាំងអស់ក្នុងការទទួលបានការធ្វើតេស្តណាមួយ ដើម្បីធានាថាលទ្ធផលមិនលំអៀងដោយសារទីតាំង ឬកត្តាខាងក្រៅផ្សេងៗ។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតចែករង្វាន់ដោយក្រឡុកឈ្មោះបញ្ចូលគ្នាទាំងអស់ ដើម្បីឱ្យប្រាកដថាអ្នកណាក៏មានឱកាសឈ្នះស្មើគ្នាដោយគ្មានការរៀបចំទុកមុន។ |
| Urea / 46-0-0 (ជីអ៊ុយរ៉េ) | ជាប្រភេទជីគីមីដែលមានផ្ទុកសារធាតុអាសូត (Nitrogen) ខ្ពស់រហូតដល់ ៤៦% ដែលមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការជួយជំរុញការលូតលាស់ដើម និងស្លឹករបស់រុក្ខជាតិឱ្យមានពណ៌បៃតងល្អ និងឆាប់ធំ។ | ដូចជាការញ៉ាំម្សៅប្រូតេអ៊ីនបំប៉នសាច់ដុំសម្រាប់អ្នកហាត់ប្រាណ ដែលជួយឱ្យរាងកាយរីកលូតលាស់បានលឿន។ |
| Cuticle (ស្រទាប់កាទីគុល / ស្រទាប់ក្រមួនស្លឹក) | ជាស្រទាប់ក្រមួនស្តើងដែលគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃស្លឹករុក្ខជាតិ មានតួនាទីការពារការបាត់បង់ជាតិទឹក និងការពារការវាយប្រហារពីមេរោគ ប៉ុន្តែវាអាចជាឧបសគ្គដល់ការស្រូបយកជីតាមស្លឹកប្រសិនបើជីនោះមិនងាយជ្រាបចូល។ | ដូចជាអាវភ្លៀងដែលយើងពាក់ដើម្បីការពារកុំឱ្យទឹកជ្រាបចូលខ្លួន តែវាក៏រារាំងមិនឱ្យញើសចេញមកក្រៅបានស្រួលដែរ។ |
| Plantlets (កូនរុក្ខជាតិផ្សាំ) | សំដៅទៅលើកូនរុក្ខជាតិតូចៗ ដែលទើបតែត្រូវបានបំបែកចេញពីការបណ្តុះជាលិកា និងមានឫស ដើម ស្លឹកគ្រប់គ្រាន់ ត្រៀមខ្លួនសម្រាប់យកទៅបណ្តុះបន្តក្នុងថង់ដី។ | ដូចជាទារកដែលទើបតែកើតចេញពីកែវពិសោធន៍ ហើយមានកាយសម្បទាគ្រប់គ្រាន់រង់ចាំការលូតលាស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
