បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃពីឥទ្ធិពលនៃការប្រើប្រាស់កម្រិតផ្សេងៗគ្នានៃជីផូស្វាត ប៉ូតាស្យូម និងកំបោរទៅលើទិន្នផល និងគុណភាពអំពៅដែលដាំដុះលើដីល្បាយខ្សាច់ក្នុងតំបន់ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការពិសោធន៍ត្រូវបានរៀបចំឡើងតាមទម្រង់ Factorial in RCB ដែលមាន ៣ ជាន់ដដែលៗ ដោយធ្វើឡើងនៅទីតាំងចំនួនពីរក្នុងខេត្តខនកែន (Khon Kaen) និងអ៊ូដនថានី (Udon Thani) ចន្លោះឆ្នាំ១៩៩៤-១៩៩៥។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Phosphate Application (12-24 kg P2O5/rai) ការដាក់ជីផូស្វាត (កម្រិត ១២-២៤ គ.ក្រ/រ៉ៃ) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការបង្កើនទិន្នផលអំពៅសរុប (គិតជាតោន)។ | មិនមានឥទ្ធិពលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងការបង្កើនគុណភាព ឬកម្រិតជាតិស្កររបស់អំពៅនោះទេ។ | ទិន្នផលអំពៅកើនឡើងដល់កម្រិតអតិបរមា ចន្លោះពី ២០ ទៅ ២៤ តោន/រ៉ៃ។ |
| Potassium Application (24 kg K2O/rai) ការដាក់ជីប៉ូតាស្យូម (កម្រិត ២៤ គ.ក្រ/រ៉ៃ) |
ជួយពង្រឹងគុណភាពអំពៅ និងបង្កើនបរិមាណកំហាប់ជាតិស្ករបានយ៉ាងល្អប្រសើរ។ | មិនមានឥទ្ធិពលផ្ទាល់ក្នុងការបង្កើនទម្ងន់ ឬទិន្នផលសរុបរបស់អំពៅឡើយ។ | ផ្តល់តម្លៃខ្ពស់បំផុតសម្រាប់ភាគរយទិន្នផលស្ករ (%CCS, %BRIX និង %POL)។ |
| 10th Leaf Blade Analysis for Potassium Prediction ការវិភាគស្លឹកទី១០ ដើម្បីទស្សន៍ទាយកម្រិតប៉ូតាស្យូម |
ជាវិធីសាស្រ្តដែលធ្លាប់បានប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងការតាមដានជីវជាតិរុក្ខជាតិ។ | ជាសូចនាករខ្សោយ (Poor indicator) មិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីគុណភាពជាក់ស្តែងរបស់អំពៅនៅពេលប្រមូលផល។ | មិនមានទំនាក់ទំនងច្បាស់លាស់រវាងកម្រិតប៉ូតាស្យូមក្នុងស្លឹកទី១០ និងកម្រិតជាតិស្កររបស់អំពៅ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការពិសោធន៍កសិកម្មជាក់ស្តែង និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វិភាគគុណភាពស្ករ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តខនកែន និងអ៊ូដនថានី ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ដែលផ្តោតលើប្រភេទដីល្បាយខ្សាច់ និងអាកាសធាតុត្រូពិក។ លក្ខខណ្ឌនេះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងភូមិសាស្ត្រតំបន់ពាយ័ព្យ និងឧត្តរនៃប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យនេះមានតម្លៃខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តផ្ទាល់នៅកម្ពុជា។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់ ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពផលិតកម្មអំពៅនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តតុល្យភាពរវាងការប្រើជីផូស្វាតដើម្បីបង្កើនបរិមាណ និងប៉ូតាស្យូមដើម្បីពង្រឹងគុណភាព នឹងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ដល់ខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មអំពៅនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| %CCS (អត្រាទិន្នផលស្ករពាណិជ្ជកម្ម) | ភាគរយនៃបរិមាណស្ករសុទ្ធដែលអាចចម្រាញ់បានពីអំពៅក្នុងមួយតោននៅរោងចក្រ ដែលជាសូចនាករសំខាន់សម្រាប់វាយតម្លៃគុណភាព និងកំណត់តម្លៃទិញលក់អំពៅ។ | វាដូចជាការវាស់មើលថាតើអ្នកអាចច្របាច់យកទឹកក្រូចបានប៉ុន្មានកែវពីផ្លែក្រូចមួយគីឡូក្រាម។ |
| %BRIX (កម្រិតភាពផ្អែមសរុប) | រង្វាស់នៃកំហាប់សារធាតុរឹងដែលរលាយក្នុងទឹកអំពៅ (ភាគច្រើនជាស្ករ) គិតជាភាគរយ ដែលគេវាស់ដោយឧបករណ៍ចំណាំងពន្លឺ ដើម្បីដឹងពីកម្រិតភាពផ្អែមដំបូង។ | វាប្រៀបដូចជាការភ្លក់ទឹកស៊ុបដើម្បីដឹងថាវាប្រៃ ឬផ្អែមប៉ុនណា ដោយប្រាប់ពីបរិមាណគ្រឿងទេសដែលរលាយក្នុងទឹកនោះ។ |
| %POL (ភាគរយស្ករស៊ុយក្រូស) | រង្វាស់បរិមាណស្ករស៊ុយក្រូសសុទ្ធ (Sucrose) ដែលមាននៅក្នុងទឹកអំពៅ ដែលគេវាស់ដោយប្រើឧបករណ៍វាស់កម្រិតបង្វិលពន្លឺ (Polarimeter) ដើម្បីបញ្ជាក់ពីគុណភាពស្ករជាក់លាក់។ | វាគឺជារង្វាស់ដែលប្រាប់យើងឱ្យច្បាស់ពីបរិមាណ "ស្ករពិតប្រាកដ" (ស្ករស) ដែលមានក្នុងទឹកអំពៅ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលសារធាតុផ្សេងទៀតឡើយ។ |
| Factorial in RCB (ការរចនាពិសោធន៍បែប Factorial in RCB) | វិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍កសិកម្មដែលសិក្សាពីកត្តាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ កម្រិតជីផូស្វាត និងប៉ូតាស្យូមផ្សេងៗគ្នា) ដោយបែងចែកជាប្លុកចៃដន្យ (Randomized Complete Block) ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងពីកត្តាគុណភាពដីទីតាំងផ្ទាល់។ | វាដូចជាការសាកល្បងរូបមន្តធ្វើនំដោយប្តូរបរិមាណស្ករផង និងម្សៅផងក្នុងពេលតែមួយ រួចយកទៅដុតក្នុងឡច្រើនកន្លែងខុសៗគ្នា ដើម្បីរកមើលរូបមន្តដែលល្អជាងគេបំផុត។ |
| 10th leaf blade (ស្លឹកទី១០) | ស្លឹកអំពៅដែលគេរាប់ពីកំពូលចុះមកក្រោមដល់ទី១០ ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្មតែងតែបេះយកទៅវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីពិនិត្យមើលកម្រិតជីវជាតិ (N, P, K) ដែលរុក្ខជាតិបានស្រូបយក។ | វាប្រៀបដូចជាការបូមឈាមពីម្រាមដៃដើម្បីយកទៅពិនិត្យសុខភាពរាងកាយទាំងមូលរបស់យើងអញ្ចឹងដែរ។ |
| Sandy Loam Soil (ដីល្បាយខ្សាច់) | ប្រភេទដីដែលមានសមាសធាតុផ្សំរវាងខ្សាច់ច្រើន ស្រទាប់ដីល្បាប់ និងដីឥដ្ឋបន្តិចបន្តួច ដែលធ្វើឱ្យវាហូរទឹកបានល្អ ប៉ុន្តែឆាប់បាត់បង់ជាតិសំណើម និងជីជាតិងាយនឹងលេចជ្រាបចុះក្រោម។ | វាដូចជាកន្ត្រងច្រោះទឹកដែលមានប្រហោងរាងធំ ដែលទឹកឆាប់ស្រកចុះអស់ ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិត្រូវការការស្រោចទឹក និងដាក់ជីញឹកញាប់ជាងដីឥដ្ឋ។ |
| Phosphate - P2O5 (ជីផូស្វាត) | ប្រភេទជីគីមីដែលផ្តល់ធាតុផូស្វ័រដល់រុក្ខជាតិ មានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញការលូតលាស់ប្រព័ន្ធឫស និងបង្កើនបរិមាណទិន្នផលសរុប (ទម្ងន់ និងប្រវែងដើមអំពៅ)។ | វាប្រៀបដូចជាអាហារប៉ូវឆ្អឹង ដែលជួយឱ្យរុក្ខជាតិមានឫសរឹងមាំ និងមានកម្ពស់លូតលាស់បានល្អ។ |
| Lime application (ការដាក់កំបោរកសិកម្ម) | ការបាចកំបោរ (ភាគច្រើនជា Calcium Carbonate) ទៅក្នុងដីដើម្បីកាត់បន្ថយកម្រិតជាតិអាស៊ីត (ដោះស្រាយបញ្ហាដីជូរ) និងជួយកែប្រែរចនាសម្ព័ន្ធដីឱ្យឫសរុក្ខជាតិអាចស្រូបយកជីជាតិផ្សេងៗបានកាន់តែប្រសើរ។ | វាដូចជាការលេបថ្នាំបន្សាបជាតិអាស៊ីតក្នុងក្រពះ ដើម្បីឱ្យក្រពះយើងមានផាសុកភាព និងអាចរំលាយអាហារបានស្រួលឡើងវិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
