បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃផលិតផលចម្រាញ់ពីឱសថបុរាណចម្រុះ (MHEP) ដែលមានប្រភពពីរុក្ខជាតិដូចជា Azadiracta indica និង Eclipta alba ក្នុងការការពាររោគសញ្ញាហូរឈាមក្នុងថ្លើមដោយសារជាតិខ្លាញ់ (FLHS) និងឥទ្ធិពលរបស់វាទៅលើការលូតលាស់របស់មាន់សាច់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់មាន់សាច់ចំនួន ៨៨០ ក្បាល ដោយបែងចែកជា ៤ ក្រុម ដើម្បីផ្តល់ចំណីមានកម្រិតថាមពលខុសៗគ្នា និងមានបន្ថែមផលិតផលឱសថបុរាណ MHEP ក្នុងកម្រិតខុសគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control Diet របបអាហារត្រួតពិនិត្យ (ចំណីធម្មតា) |
មាន់មានការលូតលាស់ និងស៊ីចំណីក្នុងកម្រិតធម្មតាតាមស្ដង់ដារនៃពូជ។ | មិនមានសារធាតុបន្ថែមដើម្បីទប់ទល់នឹងការកើនឡើងនៃកម្ដៅ ឬបញ្ហាលើសជាតិខ្លាញ់ក្នុងថ្លើមនោះទេ។ | មានអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ១,៦៤២ សម្រាប់រយៈពេលសរុប និងមានកម្រិតទ្រីគ្លីសេរីតធម្មតា។ |
| High Energy Diet (HE-diet) របបអាហារថាមពលខ្ពស់ |
ផ្ដល់ថាមពលច្រើនសម្រាប់ការលូតលាស់ ដែលអាចជួយប៉ះប៉ូវកង្វះខាតនានាក្នុងដំណាក់កាលបញ្ចប់ (Finisher)។ | ធ្វើឱ្យមាន់ថយចុះចំណង់អាហារយ៉ាងខ្លាំងនៅដំណាក់កាលលូតលាស់ (Grower) និងអាចបណ្ដាលឱ្យការលូតលាស់យឺត។ | ទម្ងន់រាងកាយសរុប (២៧៩៥,៤ ក្រាម) ប្រហាក់ប្រហែលក្រុមធម្មតា ប៉ុន្តែមានការស៊ីចំណីតិចជាងនៅដំណាក់កាលលូតលាស់។ |
| HE-diet + 250 mg/kg MHEP (HE250) របបអាហារថាមពលខ្ពស់ + ការបន្ថែម MHEP ២៥០ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម |
ជួយកែលម្អការស៊ីចំណី ជំរុញការលូតលាស់ បន្ថយកម្រិតទ្រីគ្លីសេរីតក្នុងឈាម និងបង្កើនសកម្មភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | មិនបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពច្បាស់លាស់ក្នុងការការពាររោគសញ្ញាហូរឈាមក្នុងថ្លើមដោយសារជាតិខ្លាញ់ (FLHS) នោះទេ។ | ទទួលបានទម្ងន់ខ្លួនខ្ពស់ជាងគេ (២៨៨៨,៦ ក្រាម) អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ១,៥៩៨ និងបន្ថយទ្រីគ្លីសេរីតមកត្រឹម ៤៦,៨ មីលីក្រាម/ដេស៊ីលីត្រ។ |
| HE-diet + 500 mg/kg MHEP (HE500) របបអាហារថាមពលខ្ពស់ + ការបន្ថែម MHEP ៥០០ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម |
អាចជួយបន្ថយកម្រិតទ្រីគ្លីសេរីតក្នុងឈាម និងកែលម្អការរំលាយអាហារខ្លាញ់បានខ្លះ។ | កម្រិតខ្ពស់ពេកអាចបណ្តាលឱ្យរាងកាយសត្វត្រូវទទួលបន្ទុកក្នុងការបន្សាបជាតិពុលពីសារធាតុគីមីរុក្ខជាតិ (Phyto-chemicals) ធ្វើឱ្យគ្មានគុណប្រយោជន៍ដល់ការលូតលាស់។ | ទម្ងន់រាងកាយត្រឹម ២៧៥៦,១ ក្រាម ដែលទាបជាងការប្រើប្រាស់ត្រឹមកម្រិត ២៥០ មីលីក្រាម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការបំពាក់បរិក្ខារកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមមាន់ស្តង់ដារ ផលិតផលចម្រាញ់ពីឱសថបុរាណ និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ទំនើបសម្រាប់វិភាគឈាមនិងជាលិកាថ្លើម។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យកាសេតសាត ក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើមាន់សាច់ពូជ Ross 308 ក្រោមស្ថានភាពអាកាសធាតុក្តៅ (២៨-៣០ អង្សាសេ)។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងបរិស្ថានស្រដៀងគ្នានេះ មានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលតែងតែជួបប្រទះបញ្ហាកម្ដៅ ដែលអាចបង្កជាភាពតានតឹង (Heat stress) ប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់របស់បក្សី។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានតម្លៃក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែងសម្រាប់វិស័យចិញ្ចឹមសត្វនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការកែលម្អគុណភាពចំណីដោយប្រើរុក្ខជាតិក្នុងស្រុក។
ការប្រើប្រាស់សារធាតុចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិក្នុងកម្រិតត្រឹមត្រូវ (២៥០ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម) គឺជាជម្រើសដ៏មានសក្តានុពល និងសន្សំសំចៃដើម្បីបង្កើនទិន្នផលមាន់សាច់នៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Fatty liver hemorrhagic syndrome (FLHS) (រោគសញ្ញាហូរឈាមក្នុងថ្លើមដោយសារជាតិខ្លាញ់) | ជាជំងឺមេតាប៉ូលីសចំពោះបក្សី ដែលបណ្តាលមកពីការប្រមូលផ្តុំជាតិខ្លាញ់ច្រើនពេកនៅក្នុងថ្លើម ធ្វើឱ្យជាលិកាថ្លើមងាយដាច់រហែក ហូរឈាម និងអាចបណ្តាលឱ្យមាន់ងាប់ភ្លាមៗដោយមិនមានរោគសញ្ញាជាមុន។ | ដូចជាប៉េងប៉ោងដែលផ្លុំបញ្ចូលខ្យល់ខ្លាំងពេក (ខ្លាញ់ច្រើនពេក) ធ្វើឱ្យស្រោមវាស្តើង ហើយងាយនឹងបែកធ្លាយ (ហូរឈាម) នៅពេលមានការប៉ះទង្គិចបន្តិចបន្តួច។ |
| Metabolizable energy (ME) (ថាមពលមេតាបូលីស) | ជាបរិមាណថាមពលសុទ្ធដែលសត្វអាចទាញយកចេញពីចំណីអាហារ ក្រោយពីដកចេញនូវថាមពលដែលបាត់បង់តាមរយៈលាមក និងទឹកនោម ដើម្បីយកទៅប្រើប្រាស់សម្រាប់ការលូតលាស់ រក្សាកម្ដៅ និងការរស់រានមានជីវិត។ | ដូចជាប្រាក់ខែសុទ្ធដែលសល់ក្នុងហោប៉ៅ បន្ទាប់ពីកាត់ពន្ធ និងចំណាយបន្តិចបន្តួចរួច ដែលអ្នកអាចយកទៅទិញរបស់របរប្រើប្រាស់បានយ៉ាងពិតប្រាកដ។ |
| Lipid peroxidation / TBA-MDA adduct (ប្រតិកម្មអុកស៊ីតកម្មខ្លាញ់ / សមាសធាតុ TBA-MDA) | ជាដំណើរការដែលរ៉ាឌីកាល់សេរីបំផ្លាញម៉ូលេគុលខ្លាញ់នៅក្នុងកោសិកា ដែលនាំឱ្យខូចខាតជាលិកា។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គេវាស់កម្រិត TBA-MDA ដើម្បីដឹងពីទំហំនៃការខូចខាតនេះ និងវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មរបស់ឱសថបុរាណ។ | ដូចជាដែកដែលត្រូវច្រេះស៊ីនៅពេលត្រូវទឹកនិងខ្យល់អុកស៊ីហ្សែន ដែលធ្វើឱ្យសាច់ដែកខូចគុណភាពបន្តិចម្តងៗ។ |
| Alanine-aminotransferase (ALT) (អង់ស៊ីមអាឡានីន-អាមីណូត្រង់ស្វេរ៉ាស) | ជាអង់ស៊ីមមួយប្រភេទដែលមានភាគច្រើននៅខាងក្នុងកោសិកាថ្លើម។ នៅពេលដែលថ្លើមរងការខូចខាត ឬរលាក អង់ស៊ីមនេះនឹងជ្រាបចូលទៅក្នុងចរន្តឈាម ដែលធ្វើឱ្យកម្រិតរបស់វាក្នុងការធ្វើតេស្តឈាមមានការកើនឡើងខ្ពស់។ | ដូចជាប្រព័ន្ធសំឡេងរោទិ៍ (Alarm) នៅពេលមានចោរគាស់ផ្ទះ (ថ្លើមមានបញ្ហា) សំឡេងរោទិ៍នឹងបន្លឺឡើងដើម្បីប្រាប់យើងឱ្យដឹងពីភាពមិនប្រក្រតី។ |
| Triglyceride (ទ្រីគ្លីសេរីត) | ជាប្រភេទជាតិខ្លាញ់ទូទៅបំផុតនៅក្នុងរាងកាយ ដែលបំប្លែងនិងស្តុកទុកថាមពលដែលសត្វទទួលបានលើសពីតម្រូវការ។ កម្រិតទ្រីគ្លីសេរីតខ្ពស់ពេកក្នុងឈាមអាចបង្កើនហានិភ័យនៃជំងឺខ្លើមរុំបេះដូង ឬបញ្ហាសរសៃឈាមផ្សេងៗ។ | ដូចជាប្រេងសាំងដែលយើងស្តុកទុកក្នុងធុងបម្រុងសម្រាប់ប្រើប្រាស់ពេលក្រោយ ប៉ុន្តែបើមានច្រើនហួសប្រមាណ វាអាចហូរហៀរធ្វើឱ្យខូចខាតដល់ប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីន។ |
| Feed conversion ratio (FCR) (អត្រាបំប្លែងចំណី) | ជារង្វាស់នៃប្រសិទ្ធភាពរបស់សត្វក្នុងការបំប្លែងចំណីដែលវាបានស៊ី ទៅជាទម្ងន់រាងកាយដែលកើនឡើង។ តួលេខ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាសត្វស៊ីចំណីតិច ប៉ុន្តែទទួលបានទម្ងន់ច្រើន ដែលផ្តល់ផលចំណេញដល់អ្នកចិញ្ចឹម។ | ដូចជារថយន្តស៊ីសាំងតិច (ចំណីតិច) ប៉ុន្តែអាចជិះបានចម្ងាយឆ្ងាយ (ទម្ងន់កើនឡើងច្រើន)។ |
| Phyto-chemicals (សារធាតុគីមីរុក្ខជាតិ) | ជាសមាសធាតុសកម្មតាមបែបធម្មជាតិដែលមានក្នុងរុក្ខជាតិ (ឧទាហរណ៍៖ ផ្លាវ៉ូណូអ៊ីត ឬ សាប៉ូនីន) ដែលមានតួនាទីផ្តល់នូវលក្ខណៈសម្បត្តិការពារដល់រុក្ខជាតិខ្លួនឯង និងផ្តល់គុណប្រយោជន៍ជាឱសថ (ដូចជាប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម និងបន្ថយខ្លាញ់) ដល់សត្វដែលស៊ីវា។ | ដូចជាអាវក្រោះការពារគ្រាប់កាំភ្លើងដែលរុក្ខជាតិបង្កើតឡើងដើម្បីការពារខ្លួនឯង ហើយនៅពេលបក្សីស៊ីវា វាជួយការពាររាងកាយបក្សីពីជំងឺផ្សេងៗដូចគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
