បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះធ្វើការវាយតម្លៃលើការប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនី និងកម្ដៅនៅក្នុងរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវចំនួន ៣ ប្រភេទនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដើម្បីស្វែងយល់ពីសក្តានុពលនៃការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធផលិតអគ្គិសនីនិងកម្តៅរួមគ្នា (Cogeneration)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការវាស់ស្ទង់ និងវិភាគទិន្នន័យនៃការប្រើប្រាស់ថាមពលតាមដំណាក់កាលនីមួយៗនៃដំណើរការកិនស្រូវ ដើម្បីគណនាសមត្ថភាពផលិតថាមពលដែលអាចធ្វើទៅបាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Milling (Grid Electricity + Separate Boiler) ការកិនស្រូវបែបប្រពៃណី (ប្រើអគ្គិសនីពីរដ្ឋ និងឡចំហាយដាច់ដោយឡែក) |
ងាយស្រួលក្នុងការដំឡើង និងប្រតិបត្តិការ មិនត្រូវការទុនវិនិយោគខ្ពស់ដំបូងសម្រាប់ប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីនភ្លើងស្មុគស្មាញ។ | ចំណាយថ្លៃអគ្គិសនីខ្ពស់ បាត់បង់សក្តានុពលថាមពលកម្ដៅពីអង្កាម និងមានបញ្ហាក្នុងការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់អង្កាម។ | ប្រើប្រាស់អគ្គិសនីសរុប ១៩០ MJ/តោន (សម្រាប់ស្រូវស) និង ២៣៨ MJ/តោន (សម្រាប់អង្ករចំហុយ) ដែលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើបណ្ដាញរដ្ឋ។ |
| Steam Turbine Cogeneration (Back-pressure) ប្រព័ន្ធផលិតអគ្គិសនី និងកម្ដៅរួមគ្នាដោយប្រើទួរប៊ីនចំហាយទឹក (Back-pressure) |
អាចផលិតអគ្គិសនីប្រើប្រាស់ខ្លួនឯង និងទាញយកកម្ដៅដែលសល់ទៅប្រើសម្រាប់ការសម្ងួតស្រូវ ព្រមទាំងប្រើប្រាស់អង្កាមឱ្យអស់លទ្ធភាព។ | ត្រូវការទុនវិនិយោគខ្ពស់ (CAPEX) ប្រព័ន្ធមានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការថែទាំ និងទាមទារវិស្វករមានជំនាញច្បាស់លាស់។ | រោងម៉ាស៊ីន ៣១២ អាចផលិតអគ្គិសនីបាន ២១៧ MW ដែលប្រើប្រាស់ក្នុងរោងចក្រ ៥៧% និងនៅសល់ ៤៣% ព្រមទាំងផលិតថាមពលកម្ដៅបាន ៣.១៦x១០^១០ MJ/ឆ្នាំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តប្រព័ន្ធ (Cogeneration) ទាមទារការវិនិយោគទុនខ្ពស់លើបរិក្ខារធន់ធ្ងន់ និងធនធានបច្ចេកទេសជំនាញដើម្បីដំណើរការ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃតាំងពីឆ្នាំ១៩៩៥ ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីរោងម៉ាស៊ីនកិនស្រូវខ្នាតធំចំនួន ៣១២។ លទ្ធផលផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាទួរប៊ីនកាលពីជិត ៣០ឆ្នាំមុន (ប្រសិទ្ធភាព ៦៥%) ដែលបច្ចុប្បន្នបច្ចេកវិទ្យាមានការរីកចម្រើនជាងនេះ។ សម្រាប់កម្ពុជា ទិន្នន័យនេះជាមូលដ្ឋានដ៏ល្អ ប៉ុន្តែត្រូវធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពលើប្រសិទ្ធភាពម៉ាស៊ីនទំនើប និងយកទៅគណនាធៀបនឹងទំហំរោងម៉ាស៊ីនខ្នាតមធ្យមនៅកម្ពុជា។
បច្ចេកវិទ្យា (Cogeneration) នេះមានសក្តានុពល និងសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់វិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្មនៅកម្ពុជា។
ការបំប្លែងកាកសំណល់អង្កាមទៅជាអគ្គិសនី និងកម្ដៅរួមគ្នា មិនត្រឹមតែកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្មសម្រាប់រោងម៉ាស៊ីនប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជំរុញកម្ពុជាឆ្ពោះទៅរកឯករាជ្យភាពថាមពលបៃតងផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cogeneration (ប្រព័ន្ធផលិតអគ្គិសនី និងកម្ដៅរួមគ្នា) | ការផលិតប្រភពថាមពលពីរប្រភេទ (អគ្គិសនី និងកម្ដៅ) ក្នុងពេលតែមួយពីប្រភពឥន្ធនៈតែមួយ ដូចជាការដុតអង្កាមដើម្បីផលិតចំហាយទឹកសម្រាប់រុញទួរប៊ីនបញ្ចេញអគ្គិសនី ហើយយកចំហាយទឹកដែលសល់ទៅប្រើសម្រាប់ការសម្ងួតស្រូវ។ | ដូចជាការដុតភ្លើងកម្តៅទឹកដើម្បីឆុងកាហ្វេផង និងយកកម្តៅដែលសាយភាយមកអាំងនំប៉័ងផងក្នុងពេលតែមួយ ធ្វើឱ្យមិនខ្ជះខ្ជាយថាមពល។ |
| Back-pressure Steam Turbine (ទួរប៊ីនចំហាយទឹកប្រភេទ Back-pressure) | ប្រភេទម៉ាស៊ីនទួរប៊ីនដែលប្រើចំហាយទឹកសំពាធខ្ពស់ដើម្បីបង្វិលផលិតអគ្គិសនី ហើយបញ្ចេញចំហាយទឹកដែលនៅសល់ក្នុងសំពាធដែលនៅខ្ពស់ល្មម (មិនទម្លាក់ដល់សូន្យ) សម្រាប់យកទៅប្រើប្រាស់បន្តក្នុងដំណើរការកម្ដៅផ្សេងៗទៀត (ឧ. សម្រាប់ម៉ាស៊ីនសម្ងួត)។ | ដូចជាការបាញ់ទឹកពីទុយោបង្វិលកង្ហារទឹក រួចយកទឹកដែលហូរធ្លាក់មកនោះទៅស្រោចផ្កាបន្ត ដោយមិនឱ្យទឹកបង្ហូរចោលឥតប្រយោជន៍។ |
| Par-boiled Rice (អង្ករចំហុយ) | ស្រូវដែលត្រូវបានឆ្លងកាត់ដំណើរការត្រាំទឹក ស្ងោរ ឬចំហុយ និងសម្ងួតឱ្យស្ងួតវិញមុននឹងយកទៅកិន ដើម្បីបញ្ជូនសារធាតុចិញ្ចឹមពីសំបកចូលទៅក្នុងគ្រាប់អង្ករ និងធ្វើឱ្យគ្រាប់អង្កររឹងមាំមិនងាយបាក់។ | ដូចជាការស្ងោរពងមាន់ឱ្យឆ្អិនល្មមមុននឹងបកសំបក ដើម្បីកុំឱ្យបែកពងក្រហម និងរក្សាជីវជាតិបានល្អ។ |
| Heat to Power Ratio (អនុបាតកម្ដៅនិងអគ្គិសនី) | សមាមាត្ររវាងតម្រូវការថាមពលកម្ដៅ និងថាមពលអគ្គិសនីនៅក្នុងរោងចក្រណាមួយ។ ការគណនាអនុបាតនេះជួយឱ្យវិស្វករអាចរចនា និងជ្រើសរើសទំហំទួរប៊ីននៃប្រព័ន្ធ Cogeneration បានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការថ្លឹងថ្លែងថាតើយើងត្រូវការសាច់ប៉ុន្មាន និងបន្លែប៉ុន្មានសម្រាប់ធ្វើម្ហូបមួយចាន ដើម្បីឱ្យសមាមាត្រគ្នាទៅតាមចំណង់ចំណូលចិត្តអ្នកញ៉ាំ។ |
| Exergy (អិចស៊ើជី ឬ ថាមពលមានប្រយោជន៍អតិបរមា) | រង្វាស់នៃថាមពលអតិបរមាដែលអាចបំប្លែងទៅជាការងារ (Work) មានប្រយោជន៍បានជាក់ស្តែង មុនពេលប្រព័ន្ធមួយឈានដល់តុល្យភាពទែម៉ូឌីណាមិកជាមួយបរិស្ថានជុំវិញ ដោយពិចារណាលើការបាត់បង់គុណភាពនៃថាមពល។ | ដូចជាការវាយតម្លៃលើកម្លាំងពិតប្រាកដរបស់មនុស្សម្នាក់ដែលអាចធ្វើការបាន មិនមែនគ្រាន់តែមើលលើទម្ងន់ខ្លួនរបស់គាត់នោះទេ។ |
| Moisture Content (w.b.) (កម្រិតសំណើមផ្អែកលើទម្ងន់សើម) | ការវាស់ស្ទង់បរិមាណជាតិទឹកដែលមាននៅក្នុងគ្រាប់ស្រូវ ដោយគិតជាភាគរយនៃទម្ងន់សរុប (ទឹកបូកនឹងរូបធាតុស្ងួត)។ ក្នុងរោងម៉ាស៊ីន គេត្រូវសម្ងួតស្រូវពីសំណើមខ្ពស់ (ឧ. ៣៤%) មកត្រឹម ១៤% ទើបអាចរក្សាទុកបានយូរ។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើអេប៉ុងមួយមានផ្ទុកទឹកប៉ុន្មានភាគរយធៀបនឹងទម្ងន់អេប៉ុងសើមនោះទាំងមូល។ |
| Condenser (ឧបករណ៍កន្ធាប់ចំហាយ) | ឧបករណ៍ដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់បំប្លែងចំហាយទឹកដែលបានប្រើប្រាស់រួច (មានសីតុណ្ហភាពធ្លាក់ចុះ) ឱ្យត្រជាក់ និងកកក្លាយជាទឹកវិញ ដើម្បីអាចបូមបញ្ជូនត្រឡប់ទៅដុតក្នុងឡចំហាយ (Boiler) ឡើងវិញ បង្កើតជាវដ្តបិទជិត។ | ដូចជាគម្របឆ្នាំងដែលចាប់យកចំហាយទឹកស៊ុបកំពុងពុះ រួចបន្តក់ជាតំណក់ទឹកធ្លាក់ចូលក្នុងឆ្នាំងវិញ។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
