បញ្ហា (The Problem)៖ ការផ្ដល់ចំណីច្រើនហួសប្រមាណដល់មេកូនទន្សាយអាចបណ្ដាលឱ្យមានការធាត់ជ្រុល ដែលនាំឱ្យមានបញ្ហាក្នុងការសម្រាលកូន និងកាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាពនៃការបន្តពូជ។ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃថាតើការកម្រិតចំណី និងការបន្ថែមវីតាមីន E ប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់ និងរយៈពេលមានគភ៌របស់ទន្សាយឬទេ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការរចនាបែប Factorial លើទន្សាយចំនួន ៦០ ក្បាល ដើម្បីសាកល្បងកម្រិតផ្សេងៗគ្នានៃការផ្តល់ចំណី និងវីតាមីនក្នុងអំឡុងពេលពពោះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ad libitum feeding (0% feed restriction) ការផ្តល់ចំណីគ្មានដែនកំណត់ (កម្រិតចំណី ០%) |
សត្វទន្សាយអាចស៊ីចំណីបានតាមតម្រូវការពេញលេញ ដែលជួយរក្សារយៈពេលនៃការមានគភ៌ឱ្យនៅខ្លីធម្មតា។ | ប្រឈមនឹងការធាត់ជ្រុល (Over-conditioning) ដែលអាចបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាក្នុងការសម្រាល និងបង្កើនការចំណាយលើថ្លៃចំណីដោយមិនចាំបាច់។ | រយៈពេលពពោះប្រមាណ ៣០,១០ថ្ងៃ និងបរិមាណស៊ីចំណីមធ្យម ៨១,៨៤ ក្រាម/ថ្ងៃ។ |
| 15% Quantitative Feed Restriction ការកម្រិតបរិមាណចំណី ១៥% |
កាត់បន្ថយការចំណាយលើចំណី ការពារការធាត់ជ្រុល និងជួយឱ្យការប្រើប្រាស់ចំណី (Feed conversion) កាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពតាមរយៈកំណើនប៉ះប៉ូវនៅពេលក្រោយ។ | ធ្វើឱ្យរយៈពេលមានគភ៌កើនឡើងបន្តិច (ជាពិសេសនៅចុងបរិវេណពពោះ) និងតម្រូវឱ្យមានការថ្លឹងចំណីច្បាស់លាស់ជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ | រយៈពេលពពោះកើនដល់ ៣១,២០ថ្ងៃ ដោយមិនមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់ទម្ងន់ចុងក្រោយ ឬអត្រាបំប្លែងចំណីឡើយ។ |
| Dietary Inclusion of Vitamin E (300 mg/kg) ការបន្ថែមវីតាមីន E (៣០០ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម) |
ដើរតួជាសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម ជួយកាត់បន្ថយស្ត្រេសក្នុងអំឡុងពេលពពោះ និងគាំទ្រដល់ដំណើរការបន្តពូជ។ | បន្ថែមការចំណាយលើការផលិតចំណី ខណៈដែលឥទ្ធិពលលើកំណើនទម្ងន់ជារួមមិនមានភាពខុសគ្នាគួរឱ្យកត់សម្គាល់ពីក្រុមដែលមិនបានបន្ថែម។ | មិនមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើទម្ងន់ចុងក្រោយទេ ប៉ុន្តែមានអន្តរកម្មលើរយៈពេលនៃការស៊ីចំណីនៅពេលកម្រិត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចិញ្ចឹមសត្វ និងសម្ភារៈពិសោធន៍ចំណីអាហារបំប៉នថ្នាក់កសិដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ព្រៃត្រូពិចនៃប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលមានអាកាសធាតុក្តៅសើម (សីតុណ្ហភាព ៣៤,៧°C និងសំណើម ៨៣%)។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នា លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្ពស់ ប៉ុន្តែការអនុវត្តជាក់ស្តែងត្រូវគិតគូរពីពូជទន្សាយក្នុងស្រុក និងការប្រែប្រួលសីតុណ្ហភាពតាមរដូវកាលផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រនៃការកម្រិតចំណីនេះមានសក្តានុពល និងអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់កសិករចិញ្ចឹមទន្សាយនៅកម្ពុជា ក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្ម។
ជារួម ការគ្រប់គ្រងរបបអាហារដោយវិទ្យាសាស្ត្រ ជាពិសេសការកម្រិតចំណីតាមដំណាក់កាលពពោះ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបង្កើនផលចំណេញសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ការចិញ្ចឹមទន្សាយនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Primiparous (មេពពោះដំបូង ឬមេសម្រាលកូនលើកទីមួយ) | សំដៅលើសត្វញីដែលកំពុងមានគភ៌ជាលើកដំបូង ឬទើបតែសម្រាលកូនបានមួយដងគត់។ ក្នុងបរិបទនេះ គឺមេទន្សាយវ័យក្មេងដែលរាងកាយរបស់វាកំពុងលូតលាស់ផង និងត្រូវទ្រទ្រង់ទារកក្នុងផ្ទៃផង ដែលទាមទារការគ្រប់គ្រងចំណីឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជានារីដែលទើបតែមានផ្ទៃពោះកូនដំបូង ដែលត្រូវការការថែទាំពិសេសព្រោះរាងកាយមិនទាន់ស៊ាំនឹងការផ្លាស់ប្តូរ។ |
| Ad libitum feeding (ការផ្តល់ចំណីគ្មានដែនកំណត់) | ជាវិធីសាស្ត្រផ្តល់ចំណីដែលអនុញ្ញាតឱ្យសត្វស៊ីចំណីបានច្រើនតាមតែវាចង់ស៊ីនៅគ្រប់ពេលវេលា។ ការផ្តល់ចំណីរបៀបនេះដល់មេទន្សាយពពោះអាចបណ្តាលឱ្យពួកវាធាត់ជ្រុល។ | ដូចជាការញ៉ាំអាហារប៊ូហ្វេ (Buffet) ដែលអ្នកអាចញ៉ាំច្រើនប៉ុណ្ណាក៏បានតាមចិត្តចង់រហូតដល់តឹងពោះ។ |
| Quantitative feed restriction (ការកម្រិតបរិមាណចំណី) | ការបន្ថយបរិមាណចំណីដែលត្រូវផ្តល់ឱ្យសត្វស៊ីក្នុងកម្រិតទម្ងន់ជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍ កាត់បន្ថយ ១៥%) ដើម្បីការពារកុំឱ្យសត្វធាត់ជ្រុល កាត់បន្ថយការចំណាយ និងធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ចំណី។ | ដូចជាការតមអាហារដោយថ្លឹងបរិមាណបាយត្រឹមមួយចានតូចក្នុងមួយពេល ដើម្បីថែរក្សារាងកុំឱ្យធាត់។ |
| Feed conversion ratio (អត្រាបំប្លែងចំណី) | រង្វាស់ដែលបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពរបស់សត្វក្នុងការបំប្លែងចំណីដែលវាបានស៊ី ទៅជាការកើនឡើងនៃទម្ងន់ខ្លួន។ អត្រាកាន់តែទាប មានន័យថាសត្វនោះស៊ីចំណីតិចតែឡើងទម្ងន់បានល្អ ដែលផ្តល់ផលចំណេញដល់កសិករ។ | ដូចជាកម្រិតស៊ីសាំងរបស់ម៉ូតូ គឺចាក់សាំង ១លីត្រអាចរត់បានប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រ បើជិះបានឆ្ងាយមានន័យថាម៉ាស៊ីនមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ |
| Realimentation (ការផ្តល់ចំណីឡើងវិញពេញលេញ ឬការប៉ះប៉ូវចំណី) | ជាដំណាក់កាលបន្ទាប់ពីការតម ឬកម្រិតចំណីរួចមក ហើយសត្វត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យស៊ីចំណីពេញលេញឡើងវិញ (Ad libitum) ដែលជាទូទៅតែងតែជំរុញឱ្យសត្វស៊ីច្រើនជាងមុននិងលូតលាស់លឿន។ | ដូចជាការញ៉ាំសងឱ្យឆ្អែតវិញបន្ទាប់ពីបានតមអាហារអស់ជាច្រើនថ្ងៃ ដែលធ្វើឱ្យទម្ងន់អាចឡើងមកវិញយ៉ាងលឿន។ |
| Compensatory growth (កំណើនប៉ះប៉ូវ ឬការលូតលាស់សងវិញ) | ជាបាតុភូតដែលសត្វមានអត្រាកំណើនទម្ងន់លឿនខុសពីធម្មតា បន្ទាប់ពីពួកវាឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលខ្វះចំណី ឬត្រូវបានគេកម្រិតចំណី ហើយទទួលបានរបបអាហារគ្រប់គ្រាន់ឡើងវិញ។ | ដូចជាក្មេងដែលឈឺស្គមស្គាំង លុះពេលជាសះស្បើយនិងបានញ៉ាំគ្រប់គ្រាន់ ក៏ស្រាប់តែធំធាត់លឿនខុសធម្មតាតែម្តងដើម្បីតាមឱ្យទាន់ក្មេងស្រករគ្នា។ |
| Gestation length (រយៈពេលនៃការមានគភ៌ ឬរយៈពេលពពោះ) | រយៈពេលគិតចាប់ពីពេលដែលសត្វញីត្រូវបានបង្កាត់ពូជជាប់ រហូតដល់ថ្ងៃដែលវាសម្រាលកូន។ សម្រាប់សត្វទន្សាយ រយៈពេលនេះជាទូទៅមានចន្លោះពី ៣០ ទៅ ៣២ ថ្ងៃ។ | ដូចជារយៈពេល ៩ខែ ១០ថ្ងៃ របស់មនុស្សស្រីចាប់ពីពេលមានផ្ទៃពោះរហូតដល់ថ្ងៃឆ្លងទន្លេ។ |
| Dystocia (ការពិបាកសម្រាលកូន) | ស្ថានភាពដែលសត្វញីជួបការលំបាកក្នុងការបញ្ចេញកូនចេញពីស្បូន ដោយសារតែកូនមានទំហំធំពេក ឬមេធាត់ជ្រុលធ្វើឱ្យផ្លូវសម្រាលរួមតូច។ ការផ្តល់ចំណីច្រើនហួសប្រមាណដល់មេទន្សាយពពោះ គឺជាមូលហេតុចម្បងមួយនៃបញ្ហានេះ។ | ដូចជាស្ត្រីដែលមានបញ្ហាពិបាកឆ្លងទន្លេ ឬសម្រាលកូនមិនរួច ដែលទាមទារការជួយសង្គ្រោះបន្ទាន់ ឬត្រូវវះកាត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
