បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមរបស់កសិករខ្នាតតូចដែលដាំម្ទេសក្រៀមនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ទាក់ទងនឹងការទទួលបានតម្លៃទាប ការខ្វះខាតទីផ្សារ និងភាពក្រីក្រខ្ពស់ ដោយវាយតម្លៃពីតួនាទីរបស់អង្គការផលិតករកសិករ (FPOs) ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យកាត់ទទឹង (Cross-sectional data) ពីកសិករចំនួន ៤៧៦ នាក់ ដោយអនុវត្តគំរូវិភាគសេដ្ឋកិច្ចកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីវាស់ស្ទង់ផលប៉ះពាល់ជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ordinary Least Squares (OLS) Regression គំរូថយក្រោយការ៉េតិចតួចបំផុត (OLS) |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងប្រើប្រាស់ជាទូទៅសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ចជាមូលដ្ឋានដើម្បីរកមើលទំនាក់ទំនងរវាងអថេរ។ | មិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាលម្អៀងនៃការជ្រើសរើសដោយខ្លួនឯង (Self-selection bias) ធ្វើឱ្យលទ្ធផលប៉ាន់ស្មានផលប៉ះពាល់មានភាពលម្អៀង និងមិនសុក្រឹត។ | បង្ហាញពីភាពខុសគ្នានៃតម្លៃ និងប្រាក់ចំណូលរវាងសមាជិកនិងមិនមែនសមាជិក FPO ប៉ុន្តែផ្តល់តម្លៃប៉ាន់ស្មានដែលមានកំហុសលម្អៀង (Biased estimates)។ |
| Endogenous Switching Regression Model (ESRM) គំរូថយក្រោយការផ្លាស់ប្តូរអថេរក្នុងប្រព័ន្ធ (ESRM) |
អាចដោះស្រាយបញ្ហាលម្អៀង (Endogeneity និង Self-selection bias) ដោយបំបែកការវិភាគជាពីរដំណាក់កាល ដែលផ្តល់នូវការប៉ាន់ស្មានផលប៉ះពាល់ពិតប្រាកដយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ | ទាមទារការគណនាស្មុគស្មាញ សូហ្វវែរកម្រិតខ្ពស់ និងតម្រូវឱ្យមានអថេរឧបករណ៍ (Instrumental Variable) ត្រឹមត្រូវ ដែលពេលខ្លះពិបាកក្នុងការកំណត់។ | រកឃើញថាសមាជិក FPO ទទួលបានតម្លៃលក់ខ្ពស់ជាង ២,១១% និងប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ជាង ៣៩,១៤% បើធៀបនឹងអ្នកមិនមែនជាសមាជិក ក្នុងលក្ខខណ្ឌវិភាគដកភាពលម្អៀងចេញ។ |
| Foster-Greer-Thorbecke (FGT) Model គំរូវិភាគភាពក្រីក្រ FGT |
អាចវាស់ស្ទង់ទម្រង់នៃភាពក្រីក្របានយ៉ាងលម្អិត រួមមាន៖ អត្រាភាពក្រីក្រ (Incidence) ជម្រៅ (Depth) និងភាពធ្ងន់ធ្ងរ (Severity)។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការកំណត់បន្ទាត់នៃភាពក្រីក្រ (Poverty line threshold) ដែលអាចប្រែប្រួលតាមតំបន់ ធ្វើឱ្យលទ្ធផលងាយប្រែប្រួលតាមការកំណត់នេះ។ | បង្ហាញថាអត្រាភាពក្រីក្រចំពោះសមាជិក FPO គឺត្រឹមតែ ០,៣៥២ ខណៈដែលអ្នកមិនមែនជាសមាជិកមានអត្រាខ្ពស់ដល់ទៅ ០,៦៩១។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាច្រើនសម្រាប់ការប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់នៅទីវាល និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់វិភាគទិន្នន័យសេដ្ឋកិច្ច។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Guntur រដ្ឋ Andhra Pradesh ប្រទេសឥណ្ឌា ដោយផ្តោតលើកសិករខ្នាតតូចដាំម្ទេសក្រៀមនៅតំបន់នោះ។ ទិន្នន័យនេះអាចមានភាពលម្អៀងទៅនឹងបរិបទសេដ្ឋកិច្ច គោលនយោបាយគាំទ្រ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទីផ្សារកសិកម្មរបស់ឥណ្ឌា។ សម្រាប់កម្ពុជា វាជារឿងសំខាន់ក្នុងការយល់ដឹងពីបរិបទនេះ ព្រោះការរៀបចំសហគមន៍កសិកម្ម និងទំហំទីផ្សារនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈតូចជាង និងខុសប្លែកពីឥណ្ឌា ដែលទាមទារការបន្សាំវិធីសាស្ត្រមុននឹងអនុវត្តតាម។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃ និងគំរូនៃការបង្កើតអង្គការផលិតករកសិករ (FPOs) នេះពិតជាមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍសហគមន៍កសិកម្មខ្នាតតូចនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការជំរុញយន្តការអង្គការផលិតករកសិករ (FPOs) រួមផ្សំជាមួយការវាស់ស្ទង់ផលប៉ះពាល់បែបវិទ្យាសាស្ត្រ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាទីផ្សារកសិផលដែលតែងតែមានភាពមិនច្បាស់លាស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Farmer Producer Organizations (FPOs) (អង្គការផលិតករកសិករ) | ជាស្ថាប័ន ឬក្រុមប្រមូលផ្តុំដែលបង្កើត និងគ្រប់គ្រងដោយកសិករផ្ទាល់ ដើម្បីធ្វើសកម្មភាពរួមគ្នាដូចជា ការទិញជីឬពូជក្នុងតម្លៃបោះដុំ និងការប្រមូលកសិផលលក់រួមគ្នាដើម្បីទទួលបានតម្លៃទីផ្សារខ្ពស់ជាងការលក់រាយជាលក្ខណៈបុគ្គល។ | ដូចជាអ្នកលក់តូចតាចជាច្រើននាក់រួបរួមគ្នាបង្កើតជាក្រុមហ៊ុនមួយ ដើម្បីមានកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការតថ្លៃទំនិញជាមួយរោងចក្រធំៗ។ |
| Endogenous Switching Regression Model (ESRM) (គំរូថយក្រោយការផ្លាស់ប្តូរអថេរក្នុងប្រព័ន្ធ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ចកម្រិតខ្ពស់ដែលប្រើសម្រាប់វិភាគផលប៉ះពាល់នៃកត្តាអ្វីមួយ (ដូចជាការចូលជាសមាជិកស្ថាប័ន) ដោយគិតបញ្ចូល និងកែតម្រូវបញ្ហាលម្អៀងដែលកើតឡើងដោយសារកសិករសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសចូលរួមដោយខ្លួនឯង ជំនួសឱ្យការចាត់តាំងដោយចៃដន្យ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុសិស្សដែលរៀនគួរ និងមិនរៀនគួរ ដោយត្រូវកែតម្រូវការពិតដែលថាសិស្សរៀនគួរភាគច្រើនគឺសុទ្ធតែជាសិស្សដែលខំប្រឹងរៀនស្រាប់តាំងពីដើម។ |
| Foster-Greer-Thorbecke (FGT) Model (គំរូវិភាគភាពក្រីក្រ FGT) | ជារូបមន្តគណិតវិទ្យាសម្រាប់វាស់ស្ទង់ភាពក្រីក្រទូលំទូលាយ ដែលមិនត្រឹមតែរាប់ចំនួនអ្នកក្រប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងវាស់ពីជម្រៅ (ទំហំនៃភាពខ្វះខាតធៀបនឹងបន្ទាត់នៃភាពក្រីក្រ) និងភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃភាពក្រីក្រនោះផងដែរ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មិនត្រឹមតែចំនួនមនុស្សលង់ទឹកទេ តែវាស់ថាតើមនុស្សម្នាក់ៗលង់ជ្រៅកម្រិតណា ដើម្បីងាយស្រួលជួយសង្គ្រោះអ្នកដែលលង់ជ្រៅជាងគេមុន។ |
| Self-selection bias (ភាពលម្អៀងនៃការជ្រើសរើសដោយខ្លួនឯង) | ជាកំហុសលម្អៀងនៅក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដែលកើតឡើងនៅពេលក្រុមមនុស្សដែលត្រូវបានជ្រើសរើសមកសិក្សា មានលក្ខណៈខុសប្លែកពីក្រុមដែលមិនបានជ្រើសរើសតាំងពីដំបូង ធ្វើឱ្យពិបាកដឹងថាផលប៉ះពាល់គឺដោយសារកម្មវិធី ឬដោយសារសមត្ថភាពដើមរបស់ពួកគេ។ | ប្រៀបដូចជាការសន្និដ្ឋានថាពាក់ស្បែកជើងរត់ម៉ារ៉ាតុងម៉ាកនេះធ្វើឱ្យរត់លឿន តែការពិតអ្នកដែលទិញពាក់ភាគច្រើនគឺសុទ្ធតែជាកីឡាកររត់ប្រណាំងអាជីពតាំងពីដំបូង។ |
| Endogeneity (បញ្ហាអថេរក្នុងប្រព័ន្ធពឹងផ្អែកគ្នា) | ជាស្ថានភាពនៅក្នុងម៉ូដែលសេដ្ឋកិច្ច ដែលអថេរឯករាជ្យមានទំនាក់ទំនងជាមួយកំហុសលម្អៀង (Error term) ដែលធ្វើឱ្យការប៉ាន់ស្មានពីមូលហេតុ និងផលមានភាពមិនត្រឹមត្រូវ ដោយសារមានកត្តាកំបាំងផ្សេងទៀតកំពុងជះឥទ្ធិពលលើពួកវាព្រមៗគ្នា។ | ដូចជាការសន្និដ្ឋានថាការបើកឆត្រធ្វើឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ ដោយសាររាល់ពេលមានភ្លៀងតែងតែឃើញមនុស្សបើកឆត្រ ដោយភ្លេចគិតថាមេឃខ្មៅ (កត្តាកំបាំង) ជាអ្នកបង្កឱ្យមានទាំងភ្លៀងនិងធ្វើឱ្យមនុស្សបើកឆត្រ។ |
| Transitional Heterogeneity (TH) (ភាពខុសប្លែកគ្នានៃអន្តរកាល) | ជាភាពខុសគ្នានៃផលប្រយោជន៍ដែលទទួលបានរវាងអ្នកដែលបានចូលរួមក្នុងកម្មវិធីជាក់ស្តែង និងអ្នកដែលមិនបានចូលរួម (ប្រសិនបើអ្នកមិនបានចូលរួមនោះសាកល្បងចូលរួម)។ វាបង្ហាញថាតើផលប៉ះពាល់មានទំហំធំ ឬតូចជាង សម្រាប់អ្នកចួលរួម ធៀបនឹងសេណារីយ៉ូស្រមើស្រមៃរបស់អ្នកមិនបានចូលរួម។ | ដូចជាការវាស់ថាតើថ្នាំមួយប្រភេទមានប្រសិទ្ធភាពខ្លាំងជាងលើអ្នកដែលកំពុងប្រើវាស្រាប់ ឬមានប្រសិទ្ធភាពខ្លាំងជាងលើអ្នកដែលមិនទាន់បានប្រើ ប្រសិនបើពួកគេសាកល្បងប្រើវា។ |
| Multicollinearity (កូលីនេអ៊ែរពហុគុណ ឬ ភាពអាស្រ័យគ្នានៃអថេរឯករាជ្យ) | ជាបញ្ហាក្នុងការវិភាគស្ថិតិដែលកើតឡើងនៅពេលអថេរឯករាជ្យពីរ ឬច្រើនមានទំនាក់ទំនងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ដែលធ្វើឱ្យម៉ូដែលពិបាកក្នុងការបែងចែកថាតើអថេរមួយណាពិតប្រាកដជាមូលហេតុដែលធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរទៅលើលទ្ធផល។ | ដូចជាការដាក់អំបិលផង និងទឹកត្រីផងចូលក្នុងសម្ល រួចពិបាកប្រាប់ថាភាពប្រៃរបស់សម្លនោះគឺបណ្តាលមកពីអំបិលប៉ុន្មានភាគរយ និងទឹកត្រីប៉ុន្មានភាគរយពិតប្រាកដ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
