បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាការដាំដុះគ្រាប់ត្នោតដែលជាទូទៅត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការដុះពន្លក ដោយស្វែងរកវិធីសាស្ត្រជំរុញការពន្លកឱ្យបានលឿន និងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការផលិតអាហារ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការប្រៀបធៀបវិធីសាស្ត្រចំនួន ៤ ផ្សេងគ្នាដើម្បីជំរុញការពន្លកគ្រាប់ត្នោត ដោយវាស់ស្ទង់អត្រាពន្លក និងប្រវែងទងសន្លឹកជារៀងរាល់ខែរយៈពេល ៣ ខែ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fresh seed ការប្រើប្រាស់គ្រាប់ត្នោតស្រស់ |
មិនត្រូវការចំណាយពេលវេលា និងកម្លាំងពលកម្មក្នុងការរៀបចំទុកជាមុន (ដូចជាការលាង ឬត្រាំទឹក)។ | អត្រាដុះពន្លកក្នុងខែដំបូងមានកម្រិតទាបបំផុត ហើយទងសន្លឹកចាក់ឫសជ្រៅពេកនៅខែទី២ ដែលពិបាកក្នុងការគាស់យកមកធ្វើជាអាហារ។ | អត្រាដុះពន្លក ៣៥.២% ក្នុងខែទី១ និង ៧៨.៥% ក្នុងខែទី២ ជាមួយប្រវែងទងសន្លឹក ២៩.៦ សង់ទីម៉ែត្រ។ |
| Washed seed ការប្រើប្រាស់គ្រាប់ត្នោតលាងទឹក |
មានអត្រាដុះពន្លកខ្ពស់នៅខែទី២ បើធៀបនឹងវិធីសាស្ត្រផ្សេងទៀត និងកាត់បន្ថយសាច់ត្នោតដែលងាយរលួយ។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើនក្នុងការបំបែកគ្រាប់ និងលាងសម្អាតសាច់ពណ៌លឿងចេញ ហើយនៅតែយឺតក្នុងការដុះពន្លកខែដំបូង។ | អត្រាដុះពន្លក ៨៩.០% ក្នុងខែទី២ (ខ្ពស់ជាងគេនៅខែទី២) ជាមួយប្រវែងទងសន្លឹក ៣៣.៧ សង់ទីម៉ែត្រ។ |
| Soaked seed 20 days ការត្រាំគ្រាប់ត្នោតក្នុងទឹករយៈពេល ២០ ថ្ងៃ |
ផ្តល់អត្រាដុះពន្លកលឿនបំផុតក្នុងខែទី១ និងផ្តល់ប្រវែងទងសន្លឹកស័ក្តិសមបំផុត (១៥-២០សង់ទីម៉ែត្រ) សម្រាប់ការប្រមូលផលធ្វើជាអាហារ។ | ត្រូវការទីតាំង (អាងត្រាំ) និងត្រូវផ្លាស់ប្តូរទឹកជារៀងរាល់សប្តាហ៍ដើម្បីការពារការស្អុយរលួយ។ | អត្រាដុះពន្លក ៧២.៨% ក្នុងខែទី១ (ខ្ពស់បំផុត) ជាមួយប្រវែងទងសន្លឹក ១៥.៣ សង់ទីម៉ែត្រ (ល្អបំផុតសម្រាប់ការទាញយកអាហារ)។ |
| Soaked seed 30 days ការត្រាំគ្រាប់ត្នោតក្នុងទឹករយៈពេល ៣០ ថ្ងៃ |
ជំរុញឱ្យទងសន្លឹកលូតលាស់បានវែងល្អក្នុងខែដំបូង។ | អត្រាដុះពន្លកធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៅខែទី២ ដោយសារគ្រាប់ខ្វះអុកស៊ីសែនក្នុងពេលត្រាំយូរ និងបណ្តាលឱ្យរលួយ។ | អត្រាដុះពន្លកត្រឹមតែ ៤៩.៦% ក្នុងខែទី១ និងធ្លាក់ចុះមកនៅ ៥៥.៤% ក្នុងខែទី២។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនទាមទារធនធានស្មុគស្មាញ ឬបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះទេ ដោយផ្តោតលើសម្ភារៈកសិកម្មដែលមានស្រាប់នៅតាមមូលដ្ឋាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Prince of Songkla ខេត្តប៉ាតានី ភាគខាងត្បូងប្រទេសថៃ ក្នុងអំឡុងខែមិថុនា ដល់ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១១។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារតំបន់ទាំងពីរមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនៃការលូតលាស់នេះអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅកម្ពុជាបានដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រនេះមានប្រយោជន៍ និងសក្តានុពលខ្ពស់មែនទែនសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជារដ្ឋសម្បូរដើមត្នោត ដើម្បីបង្កើតប្រភពចំណូលថ្មី។
សរុបមក ការអនុវត្តបច្ចេកទេសត្រាំទឹក ២០ថ្ងៃនេះ អាចជួយកសិករខ្មែរបង្កើតប្រភពចំណូលថ្មីពីគ្រាប់ត្នោតដែលធ្លាប់តែបោះចោល ព្រមទាំងចំណេញពេលវេលា និងកាត់បន្ថយការចំណាយក្នុងការថែទាំយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cotyledonary petiole (ទងសន្លឹកកូទីលេដុង / ពន្លកစာកត្នោត) | ជាផ្នែកនៃពន្លកដំបូងរបស់គ្រាប់ត្នោតដែលលូតលាស់ចាក់ទងវែងចុះទៅក្នុងដី វាមានតួនាទីស្រូបយក និងបញ្ជូនសារធាតុចិញ្ចឹមពីក្នុងគ្រាប់ (សាច់គ្រាប់) ទៅចិញ្ចឹមកូនរុក្ខជាតិនៅខាងចុងទង។ នៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម-ចំណីអាហារ ផ្នែកនេះត្រូវបានគេគាស់យកមកបរិភោគដែលគេស្គាល់ថាជា 'កំភួនត្នោត' ឬ 'စာកត្នោត'។ | ដូចជាទងផ្ចិតទារក ដែលមានតួនាទីបញ្ជូនអាហារពីពោះម្តាយ (គ្រាប់ត្នោត) ទៅចិញ្ចឹមកូន (ពន្លក) ដែលកំពុងលូតលាស់។ |
| Recalcitrant seed (គ្រាប់ពូជមិនអាចរក្សាទុកបានយូរ / គ្រាប់ពូជរឹងរូស) | ជាប្រភេទគ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិ (ដូចជាគ្រាប់ត្នោត កៅស៊ូ ឬសាវម៉ាវ) ដែលមានអាយុកាលរស់រានខ្លី។ វាមិនអាចទប់ទល់នឹងការសម្ងួត ឬការរក្សាទុកក្នុងសីតុណ្ហភាពត្រជាក់បានទេ ហើយវានឹងបាត់បង់សមត្ថភាពដុះពន្លក (ងាប់) ប្រសិនបើមិនបានយកទៅដាំដុះភ្លាមៗ ឬក្នុងរយៈពេលខ្លីណាមួយ។ | ដូចជាត្រីស្រស់ដែលទើបតែចាប់បាន បើយើងមិនប្រញាប់យកទៅចម្អិន ឬក្លាស្សេឱ្យបានត្រឹមត្រូវទេ វានឹងឆាប់ស្អុយខូចយ៉ាងរហ័ស។ |
| Remote germination (ការដុះពន្លកពីចម្ងាយ / ការដុះពន្លកចាក់ទង) | ជាទម្រង់នៃការដុះពន្លកពិសេសមួយរបស់ពូជដើមត្នោត ដែលកូនរុក្ខជាតិមិនដុះចេញផ្ទាល់ពីសំបកគ្រាប់នោះទេ ប៉ុន្តែវាបង្កើតទងសន្លឹកចាក់ដង្ហើមវែងចូលទៅក្នុងដីសិន រួចទើបកូនរុក្ខជាតិចាប់ផ្តើមលូតលាស់ចេញពីចុងទងនោះនៅជ្រៅក្នុងដី។ | ដូចជាការបោះយុថ្កាដែលមានចងខ្សែចេញពីកប៉ាល់ (គ្រាប់ត្នោត) ចូលទៅក្នុងទឹកសិន រួចទើបទៅបង្កើតមូលដ្ឋានថ្មីនៅខាងចុងខ្សែនោះ។ |
| Accumulative germination (អត្រាដុះពន្លកសរុប) | ជារង្វាស់ភាគរយនៃគ្រាប់ពូជសរុបដែលបានដុះពន្លក ដោយគិតចាប់ពីថ្ងៃចាប់ផ្តើមបណ្តុះដំបូង រហូតដល់ចំណុចពេលវេលាណាមួយដែលបានកំណត់ ដោយបូកបញ្ចូលចំនួនគ្រាប់ដែលដុះបន្តបន្ទាប់គ្នាជាបន្តបន្ទាប់។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនសិស្សដែលដើរចូលថ្នាក់រៀនបន្តបន្ទាប់គ្នា រហូតដល់ចុងម៉ោង ដើម្បីដឹងថាតើមានសិស្សសរុបប៉ុន្មាននាក់ពិតប្រាកដដែលបានមកដល់។ |
| Mesocarp edible pulp (សាច់ផ្លែដែលអាចបរិភោគបាន / សាច់ត្នោតទុំពណ៌លឿង) | ជាស្រទាប់សាច់ផ្លែដែលនៅចន្លោះសំបកក្រៅបង្អស់ និងត្រឡោកគ្រាប់។ សម្រាប់ផ្លែត្នោតទុំ វាគឺជាសាច់មានសរសៃពណ៌លឿងដែលមានក្លិនក្រអូប អាចយកទៅធ្វើនំបាន ប៉ុន្តែសម្រាប់ការបណ្តុះគ្រាប់ ស្រទាប់នេះអាចធ្វើឱ្យគ្រាប់ងាយស្អុយរលួយ ឬជាជម្រកមេរោគ ប្រសិនបើមិនលាងសម្អាត ឬត្រាំទឹកឱ្យរលាយចេញ។ | បើប្រៀបធៀបនឹងផ្លែស្វាយ នេះគឺជាសាច់ស្វាយពណ៌លឿងទុំដែលយើងញ៉ាំ បន្ទាប់ពីចិតសំបកខាងក្រៅចេញ។ |
| Endosperm (អង់ដូស្ពែម / សាច់គ្រាប់ខាងក្នុង) | ជាជាលិកាដែលស្ថិតនៅផ្នែកខាងក្នុងបង្អស់នៃគ្រាប់ពូជ មានតួនាទីជាឃ្លាំងស្តុកទុកសារធាតុចិញ្ចឹម (ជាពិសេសជាតិម្សៅ) សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ដល់កូនរុក្ខជាតិក្នុងអំឡុងពេលដែលវាចាប់ផ្តើមដុះពន្លកដំបូង។ | ដូចជាប្រអប់បាយសម្លដែលឪពុកម្តាយរៀបចំទុកសម្រាប់ក្មេងយកទៅញ៉ាំនៅសាលារៀន ដើម្បីឱ្យមានកម្លាំងរៀនសូត្រមុនពេលគេអាចរកលុយទិញអាហារដោយខ្លួនឯងបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
