បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវិភាគពីអត្រាកំណើន និងការផ្លាស់ប្តូរទម្ងន់ស្ងួតនៃផ្នែកផ្សេងៗរបស់ដើមក្រចៅថៃ (Thai Kenaf) ពូជ 'Nonsoong 2' ដែលដាំដុះនៅតំបន់ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយការប្រមូលសំណាករុក្ខជាតិរៀងរាល់ ៣០ ថ្ងៃម្តង ដើម្បីវាស់វែងទម្ងន់ស្ងួត និងវិភាគសន្ទស្សន៍កំណើនផ្សេងៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Crop Growth Rate (CGR) Analysis ការវិភាគអត្រាកំណើនដំណាំ (CGR) |
អាចវាស់វែងពីសក្តានុពលនៃការលូតលាស់ដាច់ខាតរបស់ដំណាំក្នុងមួយឯកតាផ្ទៃដី។ វាមានប្រយោជន៍ក្នុងការវាយតម្លៃផលិតភាពជាក់ស្តែងនៃដំណាំ។ | ទាមទារការកាត់យកសំណាករុក្ខជាតិជាប្រចាំ (Destructive sampling) ដែលធ្វើឱ្យខាតបង់ដំណាំមួយចំនួនពីវាលពិសោធន៍។ | CGR អតិបរមាឈានដល់ ៣៤,៩ ក្រាម/ម៉ែត្រការ៉េ/ថ្ងៃ នៅចន្លោះថ្ងៃទី ៦០-៩០ ដែលជាកម្រិតដ៏ខ្ពស់សម្រាប់រុក្ខជាតិប្រភេទ C3។ |
| Relative Growth Rate (RGR) Analysis ការវិភាគអត្រាកំណើនធៀប (RGR) |
បង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពនៃរុក្ខជាតិក្នុងការផលិតម៉ាសថ្មីធៀបនឹងម៉ាសដែលមានស្រាប់ ដែលល្អសម្រាប់ការតាមដានសុខភាពរុក្ខជាតិ។ | អត្រានេះនឹងថយចុះជាលំដាប់នៅពេលរុក្ខជាតិកាន់តែចាស់ ដែលធ្វើឱ្យពិបាកប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៅដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃការលូតលាស់។ | RGR រក្សាបាននូវស្ថិរភាពក្នុងអត្រា ៦% ទៅ ៧% ក្នុងមួយថ្ងៃ នៅចន្លោះថ្ងៃទី ៣០ ទៅ ៩០ ក្រោយសាបព្រោះ។ |
| Leaf Area Index (LAI) Measurement ការវាស់វែងសន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក (LAI) |
មានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ទៅនឹងសមត្ថភាពធ្វើរស្មីសំយោគរបស់រុក្ខជាតិ ដែលជួយព្យាករណ៍ពីទិន្នផលសរុប។ | ទាមទារឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ជាក់លាក់ ឬចំណាយពេលច្រើនក្នុងការវាស់វែងដោយដៃ។ | សន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក (LAI) កើនឡើងដល់ចំណុចកំពូលកម្រិត ៦,៣ នៅអាយុ ១២០ ថ្ងៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវវាលស្រែ និងបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្មសម្រាប់វិភាគទម្ងន់ស្ងួត។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តខនកែន (Khon Kaen) ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៥ ដោយប្រើប្រាស់ពូជក្រចៅតែមួយមុខគត់ (Nonsoong 2)។ ទោះបីជាអាកាសធាតុ និងលក្ខខណ្ឌដីមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងតំបន់មួយចំនួននៅកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែទិន្នន័យនេះមានវ័យចំណាស់ និងផ្ដោតលើទីតាំងភូមិសាស្ត្រតែមួយ។ សម្រាប់កម្ពុជា ការយកទិន្នន័យនេះមកប្រើប្រាស់ទាមទារការធ្វើពិសោធន៍ផ្ទៀងផ្ទាត់ឡើងវិញជាមួយនឹងពូជក្នុងស្រុក និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុបច្ចុប្បន្នដែលរងឥទ្ធិពលពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិ-ឧស្សាហកម្ម និងការច្នៃប្រឌិតដំណាំយកសរសៃនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការយល់ដឹងពីសក្ដានុពលនៃការលូតលាស់ និងការប្រែប្រួលទម្ងន់ស្ងួតនៃដំណាំក្រចៅ អាចជួយកសិករ និងសហគ្រាសកម្ពុជាក្នុងការកំណត់ពេលវេលាប្រមូលផលឲ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលសរសៃ (Fiber yield) អតិបរមា និងមានគុណភាពល្អ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Crop Growth Rate (CGR) (អត្រាកំណើនដំណាំ) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីល្បឿននៃការផលិតម៉ាសស្ងួតរបស់រុក្ខជាតិ (ទម្ងន់សរុប) ក្នុងមួយឯកតាផ្ទៃដីសម្រាប់រយៈពេលកំណត់ណាមួយ។ វាជួយកសិករវាយតម្លៃថាដំណាំលូតលាស់បានលឿនប៉ុនណាក្នុងទំហំដីដាំដុះរបស់ពួកគេ។ | ដូចជាការវាស់ល្បឿនរថយន្តគិតជាគីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង ដើម្បីដឹងថារថយន្តនោះរត់បានលឿនប៉ុនណាក្នុងចម្ងាយផ្លូវមួយ។ |
| Relative Growth Rate (RGR) (អត្រាកំណើនធៀប) | ជាការវាស់វែងអត្រានៃការកើនឡើងទម្ងន់របស់រុក្ខជាតិ ដោយធៀបទៅនឹងទម្ងន់ដើមរបស់វាដែលមានស្រាប់។ វាបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពរបស់រុក្ខជាតិក្នុងការប្រើប្រាស់ម៉ាសរបស់វាដើម្បីផលិតម៉ាសថ្មី។ | ដូចជាការគណនាអត្រាការប្រាក់សមាសក្នុងធនាគារ ដែលប្រាក់ចំណេញថ្មីកើតចេញពីប្រាក់ដើមសរុបដែលមានស្រាប់។ |
| Leaf Area Index (LAI) (សន្ទស្សន៍ផ្ទៃស្លឹក) | ជាផលធៀបរវាងផ្ទៃក្រឡាសរុបនៃស្លឹករុក្ខជាតិទាំងអស់ និងផ្ទៃដីដែលរុក្ខជាតិនោះដាំដុះ។ វាប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃសមត្ថភាពស្រូបយកពន្លឺព្រះអាទិត្យដើម្បីធ្វើរស្មីសំយោគ។ | ដូចជាការវាស់ទំហំនៃផ្ទាំងសូឡា (Solar Panel) ដែលដាក់នៅលើដំបូលផ្ទះ បើផ្ទាំងសូឡាកាន់តែធំ នោះវាស្រូបពន្លឺផលិតភ្លើងបានកាន់តែច្រើន។ |
| Net Assimilation Rate (NAR) (អត្រាសំយោគសុទ្ធ) | ជាអត្រានៃការកើនឡើងទម្ងន់ស្ងួតរបស់រុក្ខជាតិ ធៀបនឹងទំហំផ្ទៃស្លឹកសរុបរបស់វា។ វាបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពជាក់ស្តែងនៃស្លឹកក្នុងការធ្វើរស្មីសំយោគ និងផលិតអាហារ។ | ដូចជាការវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពការងាររបស់កម្មករម្នាក់ៗក្នុងរោងចក្រ ថាតើម្នាក់ៗអាចផលិតទំនិញបានប៉ុន្មានក្នុងមួយថ្ងៃ។ |
| Dry matter / Dry weight (ម៉ាសស្ងួត / ទម្ងន់ស្ងួត) | ជាទម្ងន់សរុបរបស់រុក្ខជាតិ (ឬផ្នែកណាមួយរបស់វា) បន្ទាប់ពីជាតិទឹកទាំងអស់ត្រូវបានបូមឬសម្ងួតចេញរហូតអស់ដោយការដុតកម្តៅ។ វាជារង្វាស់ដ៏សុក្រឹតដើម្បីដឹងពីបរិមាណសារធាតុសរីរាង្គពិតប្រាកដដែលរុក្ខជាតិផលិតបាន។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ត្រីងៀតដែលហាលស្ងួតល្អ ដើម្បីដឹងពីសាច់ត្រីសុទ្ធ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលជាតិទឹក។ |
| C3 plants (រុក្ខជាតិប្រភេទ C3) | ជាក្រុមរុក្ខជាតិដែលប្រើប្រាស់យន្តការរស្មីសំយោគធម្មតា ដោយបង្កើតបានជាសមាសធាតុដែលមានកាបូន៣ (3-carbon compound) ជាដំបូង។ រុក្ខជាតិប្រភេទនេះងាយបាត់បង់ជាតិទឹក និងថយចុះប្រសិទ្ធភាពនៅតំបន់ក្ដៅខ្លាំង ធៀបនឹងរុក្ខជាតិ C4។ | ដូចជារថយន្តប្រើម៉ាស៊ីនសាំងធម្មតា ដែលដំណើរការបានល្អក្នុងលក្ខខណ្ឌធម្មតា តែអាចស៊ីសាំងខ្លាំង ឬថយចុះថាមពលនៅពេលបើកបរក្នុងអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំងពេក។ |
| Hibiscus sabdariffa L. (ដំណាំក្រចៅថៃ ឬ ក្រចៅជូរ) | ជាប្រភេទរុក្ខជាតិសរសៃ (ជារឿយៗហៅថា ក្រចៅជូរ ឬ Roselle) ដែលត្រូវបានគេដាំដុះជាចម្បងដើម្បីយកសំបកដើមរបស់វាទៅកែច្នៃជាសរសៃអំបោះ សម្រាប់ផលិតបាវការុង ឬខ្សែពួរ។ | ដូចជាដើមចេកដែលគេអាចបកយកស្រទាប់ធាងរបស់វាទៅហាលធ្វើជាខ្សែចំណងយ៉ាងស្វិតអញ្ចឹងដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
