បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស៊ើបអង្កេតលើការផ្ទុះឡើង និងការបញ្ជាក់ពីជំងឺអាសន្នរោគជ្រូក (Hog Cholera ឬ Swine Fever) ដែលបង្កការខូចខាតដល់ឧស្សាហកម្មចិញ្ចឹមជ្រូកក្នុងខេត្តភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការធ្វើកោសល្យវិច័យត្រូវបានអនុវត្តលើជ្រូកដែលសង្ស័យនៅនឹងកន្លែង បន្តដោយការវិភាគមន្ទីរពិសោធន៍លើសំណាកឈាម និងជាលិកាដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្ររោគវិទ្យា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fluorescent Antibody (FA) Test តេស្តអង់ទីគ័រហ្វ្លុយអូរីសសិន (Fluorescent Antibody Test) |
មានភាពរហ័ស និងអាចផ្តល់ការបញ្ជាក់ពីវត្តមានរបស់វីរុសអង់ទីហ្សែនបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ពីរោគវិនិច្ឆ័យមន្ទីរពិសោធន៍។ | ទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ឯកទេស និងការថែរក្សាសំណាកជាលិកាឱ្យបានត្រឹមត្រូវ (ដូចជាការបង្កកជាលិកា) ទើបទទួលបានលទ្ធផលល្អ។ | ផ្តល់លទ្ធផលវិជ្ជមានចំពោះសំណាកជ្រូកដែលសង្ស័យពីតំបន់សិក្សា ដែលបញ្ជាក់ពីវត្តមាននៃវីរុសជំងឺអាសន្នរោគជ្រូក (Hog Cholera)។ |
| Pig Inoculation (Biological Test) ការចាក់បញ្ចូលមេរោគទៅក្នុងជ្រូកពិសោធន៍ (Pig Inoculation) |
ជាវិធីសាស្ត្រដែលជួយបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីសមត្ថភាពបង្កជំងឺរបស់វីរុសពិតប្រាកដ ដោយអាចសង្កេតរោគសញ្ញាគ្លីនិកផ្ទាល់។ | ចំណាយពេលយូរ មានតម្លៃថ្លៃក្នុងការថែទាំសត្វពិសោធន៍ និងតម្រូវឱ្យប្រើជ្រូកដែលមិនធ្លាប់ចាក់វ៉ាក់សាំងការពារជំងឺនេះពីមុនមក។ | ជ្រូកពិសោធន៍បានបង្ហាញរោគសញ្ញា និងងាប់នៅចន្លោះថ្ងៃទី ៧ និងទី ៨ ក្រោយពេលចាក់បញ្ចូលមេរោគ ជាមួយនឹងរោគសញ្ញាអាសន្នរោគជ្រូកយ៉ាងច្បាស់លាស់។ |
| Histopathologic and Postmortem Diagnosis ការធ្វើកោសល្យវិច័យ និងរោគវិទ្យាជាលិកា (Histopathology) |
អាចវាយតម្លៃការខូចខាតសរីរាង្គកម្រិតកោសិកាបានយ៉ាងលម្អិត ដូចជាការហូរឈាម ដំបៅ និងការរលាកខួរក្បាល។ | ទាមទារអ្នកជំនាញរោគវិទ្យាបសុពេទ្យ (Pathologist) ដែលមានបទពិសោធន៍ខ្ពស់ ហើយរោគសញ្ញាខ្លះអាចច្រឡំជាមួយជំងឺផ្សេងៗទៀត។ | រកឃើញការហូរឈាមកម្រិតធ្ងន់ (hemorrhages) ការខូចខាតជាលិកា (necrosis) ជាពិសេសនៅតម្រងនោម ប្លោកនោម អណ្តើក និងមានដំបៅនៅពោះវៀនធំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវធនធានមន្ទីរពិសោធន៍បសុពេទ្យកម្រិតខ្ពស់ និងសត្វពិសោធន៍ដែលមានលក្ខណៈស្តង់ដារតឹងរ៉ឹង។
ការសិក្សានេះធ្វើឡើងនៅភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ (ខេត្ត Khon Kaen, Sarakarm និង Ubol) ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៩៧២-១៩៧៣ ដោយផ្តោតលើជ្រូកកសិដ្ឋានដែលសង្ស័យថាមានជំងឺចំនួន ៤២ ក្បាល។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះមានចំណាស់ជាង ៥០ ឆ្នាំក៏ដោយ ក៏លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ និងវិធីសាស្ត្រចិញ្ចឹមជ្រូកបែបប្រពៃណីគឺស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យវាមានតម្លៃជាប្រវត្តិសាស្ត្រសម្រាប់ការសិក្សាពីការវិវត្តនៃរោគសញ្ញាជំងឺឆ្លងសត្វ។
វិធីសាស្ត្ររោគវិនិច្ឆ័យ និងការពិពណ៌នាពីការខូចខាតសរីរាង្គយ៉ាងលម្អិតនៅក្នុងឯកសារនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ការបណ្តុះបណ្តាលមន្ត្រីបសុពេទ្យនៅកម្ពុជា។
ការស្វែងយល់ពីបម្រែបម្រួលរោគសញ្ញា និងការធ្វើតេស្តមន្ទីរពិសោធន៍ជាមូលដ្ឋាននេះ ជួយឱ្យកម្ពុជាពង្រឹងសមត្ថភាពក្នុងការវាយតម្លៃ និងទប់ស្កាត់ការរាលដាលនៃជំងឺឆ្លងសត្វដ៏កាចសាហាវនានាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hog Cholera (អាសន្នរោគជ្រូក) | ជំងឺឆ្លងសាហាវលើសត្វជ្រូកបង្កដោយវីរុស ដែលធ្វើឱ្យជ្រូកគ្រុនក្តៅខ្លាំង ហូរឈាមតាមសរីរាង្គផ្សេងៗ និងមានអត្រាស្លាប់ខ្ពស់។ ជំងឺនេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា Classical Swine Fever (CSF)។ | ដូចជាជំងឺកូវីដឬគ្រុនឈាមកម្រិតធ្ងន់ដែលកើតមានតែលើសត្វជ្រូក ហើយឆ្លងរាលដាលលឿនបំផុតពីកសិដ្ឋានមួយទៅកសិដ្ឋានមួយ។ |
| Fluorescent Antibody (FA) test (តេស្តអង់ទីគ័រហ្វ្លុយអូរីសសិន) | វិធីសាស្ត្រមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់អង់ទីគ័រភ្ជាប់ជាមួយសារធាតុបញ្ចេញពន្លឺ (fluorescent dye) ដើម្បីស្វែងរកវត្តមានរបស់អង់ទីហ្សែន (មេរោគ) នៅក្នុងសំណាកជាលិកាក្រោមមីក្រូទស្សន៍។ | ដូចជាការលាបពណ៌ដែលអាចបញ្ចេញពន្លឺក្នុងទីងងឹតទៅលើអាវធំរបស់ចោរ ដើម្បីឱ្យប៉ូលីសងាយស្រួលរកឃើញពួកគេនៅពេលយប់ (តេស្តនេះធ្វើឱ្យមេរោគបញ្ចេញពន្លឺងាយមើលឃើញ)។ |
| Pig inoculation (ការចាក់បញ្ចូលមេរោគទៅក្នុងជ្រូកពិសោធន៍) | ការយកសំណាកឈាម ឬជាលិកាពីជ្រូកដែលសង្ស័យថាមានជំងឺ ទៅចាក់បញ្ចូលក្នុងរាងកាយជ្រូកដែលមានសុខភាពល្អ និងមិនធ្លាប់ចាក់វ៉ាក់សាំង ដើម្បីសង្កេតមើលថាតើវាមានបញ្ចេញរោគសញ្ញាជំងឺនោះដែរឬទេ ដែលជាការបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់លាស់ពីវត្តមានមេរោគ។ | ដូចជាការសាកល្បងឱ្យសត្វកណ្តុរស៊ីចំណីដែលសង្ស័យថាមានជាតិពុល ដើម្បីដឹងថាចំណីនោះពិតជាមានជាតិពុលមែនឬអត់។ |
| Histopathologic diagnosis (ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យតាមរោគវិទ្យាជាលិកា) | ការកាត់យកជាលិកាសរីរាង្គដែលខូចខាត (ដូចជា តម្រងនោម ថ្លើម ខួរក្បាល) ទៅពិនិត្យមើលកោសិកាក្រោមមីក្រូទស្សន៍ ដើម្បីរកមើលការប្រែប្រួល ឬការបំផ្លាញដោយសារមេរោគ។ | ដូចជាការកាត់យកសាច់ក្រណាត់មួយដុំតូចពីអាវដែលរហែក ទៅឆ្លុះមើលដោយកែវពង្រីក ដើម្បីដឹងថាតើវាដាច់ដោយសារសត្វកកេរ ឬដោយសារកន្ត្រៃ។ |
| Necrosis (ការងាប់ជាលិកា) | ស្ថានភាពដែលកោសិកា ឬជាលិកានៅក្នុងសរីរាង្គណាមួយបានងាប់មុនអាយុកាលធម្មតា ដោយសារការខ្វះឈាមទៅចិញ្ចឹម ការឆ្លងមេរោគ ឬការបំផ្លាញពីជាតិពុល។ | ដូចជាស្លឹកឈើដែលប្រែជាពណ៌ត្នោត និងស្ងួតក្រៀមនៅលើដើម ដោយសារដង្កូវស៊ីកាត់ផ្តាច់សរសៃទឹករបស់វា។ |
| Hemorrhage (ការហូរឈាមខុសប្រក្រតី) | ការបែកសរសៃឈាមដែលបណ្តាលឱ្យមានការហូរឈាមចេញមកក្រៅសរសៃឈាម ទៅដក់នៅក្រោមស្បែក ឬក្នុងសរីរាង្គ។ វគ្គសិក្សានេះរៀបរាប់ពីការហូរឈាមជាចំណុចតូចៗ (Petechial) ឬជាស្នាមជាំធំៗ (Ecchymotic)។ | ដូចជាបំពង់ទឹកដែលធ្លាយធ្វើឱ្យទឹកជ្រាបចេញមកក្រៅដក់ជាស្ទូចៗ ឬជាថ្លុកនៅលើឥដ្ឋ។ |
| Leukopenia (ការធ្លាក់ចុះចំនួនគ្រាប់ឈាមស) | ស្ថានភាពដែលចំនួនកោសិកាឈាមសនៅក្នុងរាងកាយថយចុះខុសពីធម្មតា ដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធភាពស៊ាំចុះខ្សោយ និងងាយរងការវាយប្រហារពីមេរោគ និងបាក់តេរីផ្សេងៗ។ | ដូចជាចំនួនទាហានការពារព្រំដែនត្រូវបានកាត់បន្ថយយ៉ាងច្រើន ដែលធ្វើឱ្យសត្រូវងាយស្រួលវាយលុកចូលក្នុងប្រទេស។ |
| Infarcts (ការស្ទះសរសៃឈាមនិងងាប់ជាលិកា) | តំបន់នៃជាលិកាដែលបានងាប់ដោយសារតែខ្វះការផ្គត់ផ្គង់ឈាមអុកស៊ីសែនគ្រប់គ្រាន់ ដែលជារឿយៗបណ្តាលមកពីការស្ទះនៅក្នុងសរសៃឈាម។ | ដូចជាមែកឈើមួយចំហៀងដែលស្ងួតងាប់ ដោយសារបំពង់ទឹកដែលស្រោចស្រពវាត្រូវបានស្ទះ។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
