បញ្ហា (The Problem)៖ កសិករនៅតំបន់ជនបទក្នុងប្រទេសកេនយ៉ាប្រឈមនឹងបញ្ហាអសន្តិសុខស្បៀងដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ (ទឹកជំនន់ និងគ្រោះរាំងស្ងួត) ព្រមទាំងខ្វះខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញអ៊ីនធឺណិតដើម្បីទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីកសិកម្មឆ្លាតវៃ (Smart Farming)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានបង្កើតប្រព័ន្ធតាមដានកសិដ្ឋានពីចម្ងាយ (Remote Farm Monitoring System) ដែលមានតម្លៃទាប ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាអ៊ីនធឺណិតនៃវត្ថុ (IoT) និងបណ្តាញឥតខ្សែ LoRa សម្រាប់ការប្រមូលនិងបញ្ជូនទិន្នន័យកសិកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| LoRa (Long Range) បច្ចេកវិទ្យាបញ្ជូនទិន្នន័យចម្ងាយឆ្ងាយ (LoRa) |
ប្រើប្រាស់ថាមពលទាប អាចបញ្ជូនទិន្នន័យបានឆ្ងាយ (៥-១៥ គីឡូម៉ែត្រ) មានភាពធន់នឹងការរំខានសេវាខ្ពស់ និងប្រើប្រាស់ប្រេកង់ឥតគិតថ្លៃ (Unlicensed ISM bands)។ | មានល្បឿនបញ្ជូនទិន្នន័យយឺត (Data rate ពី 300 bps ទៅ 50 kbps) ដែលមិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការបញ្ជូនទិន្នន័យធំៗដូចជាវីដេអូ ឬរូបភាព។ | ត្រូវបានជ្រើសរើសប្រើប្រាស់ក្នុងគម្រោង Limabora ដោយជោគជ័យក្នុងការតភ្ជាប់ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាជាមួយប្រព័ន្ធពពក (Cloud) ក្នុងតំបន់ដាច់ស្រយាលដោយមិនបាច់មានអ៊ីនធឺណិត។ |
| Sigfox បណ្តាញ LPWAN ប្រើប្រេកង់តូចខ្លាំង (Sigfox) |
ស៊ីថាមពលថ្មតិចបំផុត និងមានតម្លៃថោកក្នុងការរចនាអង់តែនដោយប្រើប្រេកង់តូចខ្លាំង (Ultra-narrow band) ដែលជួយកាត់បន្ថយការចំណាយ។ | មានការរឹតបន្តឹងខ្លាំងលើចំនួនសារបញ្ជូន (១៤០ សារក្នុងមួយថ្ងៃសម្រាប់ Uplink) និងទំហំទិន្នន័យ (១២ បៃត៍) ព្រមទាំងពិបាកក្នុងការបញ្ជាត្រឡប់ទៅវិញ (Downlink)។ | មិនសូវស័ក្តិសមសម្រាប់ប្រព័ន្ធកសិកម្មឆ្លាតវៃដែលទាមទារការទំនាក់ទំនងទ្វេទិស (Bidirectional communication) ញឹកញាប់នោះទេ។ |
| Narrowband-IoT (NB-IoT) អ៊ីនធឺណិតនៃវត្ថុប្រើប្រេកង់តូច (NB-IoT) |
ផ្តល់គុណភាពសេវាកម្ម (QoS) ខ្ពស់ និងភាពយឺតយ៉ាវទាប (Low latency) ដោយធ្វើប្រតិបត្តិការលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញទូរស័ព្ទចល័ត LTE (4G) ដែលមានស្រាប់។ | ត្រូវការបង់ថ្លៃសេវាប្រើប្រាស់ប្រេកង់ (Licensed bands) និងប្រើប្រាស់ថាមពលថ្មច្រើនជាង LoRa និង Sigfox ធ្វើឱ្យឆាប់អស់ថ្មជាង។ | ផ្តល់គុណភាពល្អតែមានតម្លៃថ្លៃជាង និងមិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់តំបន់ជនបទដាច់ស្រយាលដែលគ្មានសេវាទូរស័ព្ទ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ គម្រោងនេះតម្រូវឱ្យមានការប្រើប្រាស់គ្រឿងបន្លាស់អេឡិចត្រូនិកដែលមានតម្លៃទាប (Low-cost electronics) កម្មវិធីកូដបើកចំហ (Open-source) និងចំណេះដឹងផ្នែក IoT ព្រមទាំងថាមពលកកើតឡើងវិញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅតំបន់ជនបទនៃប្រទេសកេនយ៉ា ក្នុងគម្រោង Limabora ដែលផ្តោតលើកសិករខ្នាតតូចដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទឹកជំនន់ និងគ្រោះរាំងស្ងួតដែលប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខស្បៀង។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកសិករនៅតំបន់ជនបទកម្ពុជាក៏ជួបប្រទះបញ្ហាប្រែប្រួលអាកាសធាតុ កង្វះខាតការគ្រប់គ្រងប្រភពទឹក និងខ្វះខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតដូចគ្នា។
បច្ចេកវិទ្យា LoRaWAN និងប្រព័ន្ធកសិកម្មឆ្លាតវៃមានតម្លៃទាបនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសនៅតំបន់ដែលគ្មានសេវាទូរស័ព្ទគ្រប់គ្រាន់។
ការធ្វើសមាហរណកម្មបច្ចេកវិទ្យា LPWAN រួមជាមួយកម្មវិធីទូរស័ព្ទដៃ អាចជួយផ្លាស់ប្តូរកសិកម្មកម្ពុជាពីលក្ខណៈប្រពៃណី ទៅជាកសិកម្មផ្អែកលើទិន្នន័យ (Data-driven precision farming) ដែលជំរុញទាំងទិន្នផលនិងនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Low Power Wide Area Networks (LPWAN) | បណ្តាញទំនាក់ទំនងឥតខ្សែដែលរចនាឡើងសម្រាប់អនុញ្ញាតឱ្យឧបករណ៍បញ្ជូនទិន្នន័យក្នុងចម្ងាយឆ្ងាយ (រាប់សិបគីឡូម៉ែត្រ) ដោយប្រើប្រាស់ថាមពលថ្មតិចតួចបំផុត ដែលជួយឱ្យឧបករណ៍អាចដំណើរការបានរាប់ឆ្នាំដោយមិនបាច់ដូរថ្ម។ | ដូចជាការស្រែកប្រាប់ព័ត៌មានខ្លីៗទៅកាន់អ្នកភូមិនៅឆ្ងាយដោយប្រើសំឡេងតិចៗ តែអាចលឺបានឆ្ងាយ និងមិនងាយហត់។ |
| Internet of Things (IoT) | ប្រព័ន្ធបណ្តាញនៃឧបករណ៍រូបវន្ត (ដូចជាសេនស័រ ឬម៉ាស៊ីន) ដែលត្រូវបានភ្ជាប់ទៅកាន់អ៊ីនធឺណិត ឬបណ្តាញទំនាក់ទំនង ដើម្បីប្រមូល និងផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យគ្នាទៅវិញទៅមកដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយមិនចាំបាច់មានការបញ្ជាផ្ទាល់ពីមនុស្ស។ | ដូចជាការបង្រៀនវត្ថុប្រើប្រាស់ផ្សេងៗឱ្យចេះនិយាយប្រាប់គ្នា និងរាយការណ៍ប្រាប់យើងពីស្ថានភាពរបស់វាពីចម្ងាយ។ |
| LoRaWAN | ជាពិធីការបណ្តាញ (Network Protocol) ដែលស្ថិតនៅពីលើបច្ចេកវិទ្យា LoRa ដែលមានតួនាទីគ្រប់គ្រងរបៀបដែលឧបករណ៍ទំនាក់ទំនងគ្នា ការសន្សំសំចៃថាមពល និងការបញ្ជូនទិន្នន័យទៅកាន់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតដោយសុវត្ថិភាព។ | ដូចជាច្បាប់ចរាចរណ៍ដែលរៀបចំសណ្តាប់ធ្នាប់រថយន្ត (ទិន្នន័យ) ឱ្យធ្វើដំណើរលើផ្លូវ (LoRa) ទៅដល់គោលដៅដោយសុវត្ថិភាព និងមិនបុកគ្នា។ |
| Chirp Spread Spectrum (CSS) | បច្ចេកទេសបំប្លែងរលកសញ្ញាដែល LoRa ប្រើប្រាស់ ដោយការប្រែប្រួលប្រេកង់ឡើងចុះជាលំដាប់ ដើម្បីធ្វើឱ្យសញ្ញាអាចធ្វើដំណើរបានឆ្ងាយ មានកម្រិតរំខានទាប និងពិបាកក្នុងការស្ទាក់ចាប់។ | ដូចជាសំឡេងច្រៀងរបស់សត្វជ្រឹង ឬសត្វប្រចៀវ ដែលផ្លាស់ប្តូរកម្រិតសំឡេងឡើងចុះ ដើម្បីអាចស្តាប់ឮបានច្បាស់ទោះជានៅក្នុងបរិយាកាសដែលមានសំឡេងរំខានច្រើនក៏ដោយ។ |
| Spreading Factor (SF) | រង្វាស់នៃការកំណត់ល្បឿន និងចម្ងាយនៃការបញ្ជូនទិន្នន័យក្នុងបណ្តាញ LoRa។ កាលណាលេខ SF កាន់តែធំ (ឧទាហរណ៍ SF12) ទិន្នន័យអាចបញ្ជូនបានកាន់តែឆ្ងាយ ប៉ុន្តែត្រូវចំណាយពេលយូរ និងមានល្បឿនបញ្ជូនកាន់តែយឺត។ | ដូចជាការដើរយួរទឹកកែវពេញ៖ បើចង់ដើរឱ្យបានឆ្ងាយដោយមិនកំពប់ យើងត្រូវដើរយឺតៗ តែបើចង់ដើរលឿន យើងមិនអាចទៅបានឆ្ងាយទេ។ |
| Gateway | ឧបករណ៍កណ្តាលដែលដើរតួជាអ្នកទទួលទិន្នន័យរលកសញ្ញាវិទ្យុពីឧបករណ៍សេនស័រនានានៅក្នុងកសិដ្ឋាន រួចបំប្លែងទិន្នន័យនោះបញ្ជូនបន្តទៅកាន់ប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត (Cloud) តាមរយៈ Wi-Fi ឬខ្សែរ Ethernet។ | ដូចជាអ្នកបកប្រែភាសា និងជាអ្នកនាំសារ ដែលទទួលសំបុត្រពីអ្នកភូមិ (សេនស័រ) រួចយកទៅផ្ញើតាមប្រៃសណីយ៍ (អ៊ីនធឺណិត) ទៅកាន់ពិភពខាងក្រៅ។ |
| Microcontroller Unit (MCU) | កុំព្យូទ័រខ្នាតតូចដែលបំពាក់នៅលើបន្ទះឈីបតែមួយ ដែលមានតួនាទីគ្រប់គ្រង ទទួលទិន្នន័យពីសេនស័រ វាស់ស្ទង់អថេរនានា និងបញ្ជាឱ្យឧបករណ៍ផ្សេងៗដំណើរការតាមកម្មវិធីដែលបានសរសេរកូដទុក។ | ដូចជាខួរក្បាលតូចមួយដែលរង់ចាំទទួលបញ្ជា និងប្រាប់ដៃជើង (សេនស័រ) ឱ្យធ្វើការងារជាក់លាក់ណាមួយដោយស្វ័យប្រវត្តិនៅកន្លែងកើតហេតុ។ |
| Precision Farming | ការធ្វើកសិកម្មដោយផ្អែកលើការប្រមូលនិងវិភាគទិន្នន័យពិតប្រាកដ (ដូចជាសីតុណ្ហភាព និងសំណើមដី) ដើម្បីគ្រប់គ្រងការស្រោចស្រព និងដាក់ជីបានត្រឹមត្រូវទៅតាមពេលវេលា និងទីកន្លែងជាក់ស្តែង កាត់បន្ថយការខ្ជះខ្ជាយធនធាន។ | ដូចជាការឲ្យថ្នាំពេទ្យទៅអ្នកជំងឺតាមវេជ្ជបញ្ជា និងរោគសញ្ញាជាក់ស្តែង ជាជាងការឲ្យថ្នាំស្មានៗដូចគ្នាទាំងអស់ទៅមនុស្សគ្រប់គ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
