បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាសន្តិសុខស្បៀងអាហារតាមគ្រួសារនៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា ដោយផ្តោតលើការប្រឈមរបស់ប្រជាជននៅតំបន់ជនបទចំពោះភាពអាចរកបាន លទ្ធភាពទទួលបាន គុណភាព និងលទ្ធភាពទិញស្បៀងអាហារក្នុងបរិបទនៃការផ្លាស់ប្តូរសេដ្ឋកិច្ចនិងកសិកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្ទង់មតិ និងការគណនាសន្ទស្សន៍ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពសន្តិសុខស្បៀងរបស់គ្រួសារនៅតំបន់ជនបទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Household Food Security Index (HHFSI) / Normalized Rank Method សន្ទស្សន៍សន្តិសុខស្បៀងអាហារតាមគ្រួសារ (វិធីសាស្ត្រចំណាត់ថ្នាក់តាមស្តង់ដារ) |
ងាយស្រួលយល់ និងអាចបំប្លែងសូចនាករច្រើន (ភាពអាចរកបាន លទ្ធភាពទទួលបាន គុណភាព និងតម្លៃ) ទៅជារង្វាស់តែមួយរួមបញ្ចូលគ្នា។ | ពឹងផ្អែកលើការវាយតម្លៃអត្តនោម័តរបស់អ្នកជំនាញក្នុងការផ្តល់ទម្ងន់ពិន្ទុ (Scale value) ដល់សូចនាករនីមួយៗ ដែលអាចមានភាពលម្អៀង។ | រកឃើញថា ៥៩% នៃគ្រួសារមានសន្តិសុខស្បៀងកម្រិតទាប ហើយ ២០% កម្រិតទាបបំផុត។ |
| Logistic Regression Analysis (Logit Model) ការវិភាគតម្រែតម្រង់ឡូជីស្ទិក (ម៉ូដែល Logit) |
អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណកត្តាជះឥទ្ធិពល និងកម្រិតនៃឥទ្ធិពល (វិជ្ជមាន ឬអវិជ្ជមាន) ទៅលើសន្តិសុខស្បៀងបានយ៉ាងច្បាស់លាស់តាមរយៈតម្លៃ P-value។ | ទាមទារទិន្នន័យបរិមាណច្រើន និងសន្មតថាទំនាក់ទំនងរវាងអថេរឯករាជ្យនិងអថេរអាស្រ័យមានលក្ខណៈស្របតាមទ្រឹស្តីស្ថិតិ។ | កំណត់បានថា ទំហំដីធ្លី ប្រាក់ចំណូល និងការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាកសិកម្មទំនើប មានឥទ្ធិពលវិជ្ជមាននិងមានអត្ថន័យខ្លាំង (p<0.05) ដល់សន្តិសុខស្បៀង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើធនធានមនុស្សសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់នៅទីវាល និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ Vidarbha រដ្ឋ Maharashtra ប្រទេសឥណ្ឌា ដែលជាតំបន់កសិកម្មជួបវិបត្តិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងមានអត្រាកសិករធ្វើអត្តឃាតខ្ពស់ ដោយផ្តោតលើការប្រៀបធៀបរវាងគ្រួសារក្រោមបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ (BPL) និងលើបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ (APL)។ ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏មានតំបន់ជនបទដែលពឹងផ្អែកលើកសិកម្មទឹកភ្លៀង និងប្រឈមនឹងបញ្ហាបំណុល ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងកង្វះខាតស្បៀងអាហារតាមរដូវកាលផងដែរ។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃសន្តិសុខស្បៀងនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ និងការរៀបចំគោលនយោបាយកសិកម្ម និងគាំពារសង្គមនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តសន្ទស្សន៍និងម៉ូដែលស្ថិតិនេះនឹងជួយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ ផ្លាស់ប្តូរពីការប៉ាន់ស្មានទូទៅ ទៅជាការដោះស្រាយបញ្ហាសន្តិសុខស្បៀងដោយផ្អែកលើភស្តុតាងជាក់ស្តែង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Household Food Security Index (HHFSI) (សន្ទស្សន៍សន្តិសុខស្បៀងអាហារតាមគ្រួសារ) | ជារង្វាស់សមាសភាគដែលបូកបញ្ចូលសូចនាករផ្សេងៗគ្នាចំនួនបួន (ភាពអាចរកបាន លទ្ធភាពទទួលបាន គុណភាព និងលទ្ធភាពទិញ) ដើម្បីវាយតម្លៃនិងផ្តល់ពិន្ទុពីកម្រិតសន្តិសុខស្បៀងជារួមរបស់គ្រួសារនីមួយៗ។ | ប្រៀបដូចជាពិន្ទុសរុបនៅលើសៀវភៅតាមដានការសិក្សា ដែលបង្ហាញប្រាប់យើងពីកម្រិតសុវត្ថិភាពនៃរបបអាហារប្រចាំថ្ងៃរបស់គ្រួសារមួយ។ |
| Below Poverty Line (BPL) (ក្រោមបន្ទាត់ភាពក្រីក្រ) | ជាកម្រិតស្តង់ដារសេដ្ឋកិច្ច ឬបន្ទាត់គោលកំណត់ដោយរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌា ដែលសំដៅលើប្រជាជនដែលមានប្រាក់ចំណូល និងការទទួលទានកាឡូរីប្រចាំថ្ងៃទាបជាងកម្រិតអប្បបរមា (ឧ. ១៨០០ ឬ ២៤០០ កាឡូរី) ដែលត្រូវការជំនួយសង្គ្រោះពីរដ្ឋជាចាំបាច់។ | គឺជាបន្ទាត់វាស់ស្ទង់មួយប្រៀបដូចជាការប្រកាសអាសន្ន ដែលប្រាប់រដ្ឋាភិបាលថាគ្រួសារទាំងនេះត្រូវការជំនួយឧបត្ថម្ភស្បៀងអាហារបន្ទាន់ដើម្បីរស់រានមានជីវិត។ |
| Logistic Regression Analysis (ការវិភាគតម្រែតម្រង់ឡូជីស្ទិក) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិប្រើសម្រាប់វិភាគ និងទស្សន៍ទាយលទ្ធផលដែលមានទម្រង់ជាជម្រើសពីរ (ឧទាហរណ៍៖ មានសន្តិសុខស្បៀង ឬគ្មាន) ដោយផ្អែកលើការវាយតម្លៃអថេរឯករាជ្យជាច្រើនចូលរួមគ្នា (ដូចជា ចំណូល ទំហំដី កម្រិតវប្បធម៌ និងការចូលរួមក្នុងសង្គម)។ | ប្រៀបដូចជាការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីទម្លាប់រស់នៅ និងការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់សិស្សម្នាក់ ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាសិស្សនោះនឹង "ប្រឡងជាប់" ឬ "ប្រឡងធ្លាក់"។ |
| Normalized Rank Method (វិធីសាស្ត្រចំណាត់ថ្នាក់តាមស្តង់ដារ) | ជាបច្ចេកទេសគណនាស្ថិតិដែលស្នើឡើងដោយលោក Guilford ប្រើសម្រាប់បំប្លែងចំណាត់ថ្នាក់តាមអត្តនោម័តដែលផ្តល់ដោយអ្នកជំនាញជាច្រើននាក់ ទៅជាពិន្ទុទម្ងន់ (Scale value) ជាស្តង់ដារតែមួយ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការគណនាសន្ទស្សន៍រួមនិងកាត់បន្ថយភាពលម្អៀង។ | ដូចជាការយកពិន្ទុវិនិច្ឆ័យពីគណៈកម្មការច្រើននាក់ដែលមានស្តង់ដារខុសៗគ្នាក្នុងការប្រកួតចម្រៀង មកគណនាថ្លឹងថ្លែងជាមធ្យមភាគស្តង់ដារកណ្តាលមួយ ដើម្បីស្វែងរកអ្នកឈ្នះពិតប្រាកដដោយយុត្តិធម៌។ |
| Food Affordability (លទ្ធភាពទិញស្បៀងអាហារ) | សំដៅលើសមត្ថភាពហិរញ្ញវត្ថុ ឬអំណាចទិញ (Purchasing power) របស់គ្រួសារក្នុងការចំណាយលុយទិញស្បៀងអាហារដែលមានគុណភាពនិងបរិមាណគ្រប់គ្រាន់ ដោយផ្អែកលើការប្រៀបធៀបតម្លៃទំនិញនៅលើទីផ្សារទៅនឹងប្រាក់ចំណូលរបស់ពួកគេ។ | គឺការមានប្រាក់គ្រប់គ្រាន់នៅក្នុងហោប៉ៅដើម្បីទិញម្ហូបអាហារល្អៗញ៉ាំ ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ការចំណាយចាំបាច់ផ្សេងទៀតរបស់គ្រួសារ (ដូចជាថ្លៃសាលាកូន ឬថ្លៃពេទ្យ)។ |
| Food Accessibility (លទ្ធភាពទទួលបានស្បៀងអាហារ) | សំដៅលើលទ្ធភាពជាក់ស្តែងដែលបុគ្គល ឬគ្រួសារមួយអាចទៅដល់ទីតាំងលក់ ឬកន្លែងចែកចាយស្បៀងអាហារ ដោយគិតគូរលើកត្តារូបវន្ត ទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវថ្នល់ និងការចំណាយពេលក្នុងការធ្វើដំណើរ។ | ដូចជាការមានផ្សារនៅក្បែរផ្ទះ ហើយអ្នកមានផ្លូវល្អនិងមធ្យោបាយធ្វើដំណើរទៅទិញបានងាយស្រួល ដោយមិនមានឧបសគ្គរារាំងផ្លូវ។ |
| Food Availability (ភាពអាចរកបាននូវស្បៀងអាហារ) | ស្ថានភាពទូទៅដែលមានបរិមាណស្បៀងអាហារគ្រប់គ្រាន់នៅក្នុងតំបន់ ទីផ្សារ ឬប្រទេសមួយ ដែលទទួលបានតាមរយៈការផលិតក្នុងស្រុក កសិកម្ម ការសន្និធិ ឬការនាំចូលពីក្រៅ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់តម្រូវការមូលដ្ឋានរបស់ប្រជាជន។ | គឺគ្រាន់តែសំដៅថាមានស្បៀងអាហារ និងគ្រាប់ធញ្ញជាតិដាក់លក់ពិតប្រាកដនៅលើទីផ្សារ ឬនៅក្នុងឃ្លាំងស្តុករបស់សហគមន៍ ជាជាងការប្រឈមនឹងបញ្ហាគ្មានរបស់លក់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
