បញ្ហា (The Problem)៖ សត្វកញ្ចែដូង (Oryctes rhinoceros L.) គឺជាសត្វល្អិតចង្រៃដ៏សំខាន់ដែលបំផ្លាញដំណាំដូងនិងដូងប្រេង ហើយការប្រើប្រាស់ផ្សិតមេតារីហ្សូមជាទម្រង់ស្រស់មានការលំបាកក្នុងការរក្សាទុក និងដឹកជញ្ជូន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាផលិតថ្នាំជីវសាស្ត្ររាងជាគ្រាប់ (Pellet) ពីផ្សិតមេតារីហ្សូម ដោយបានសាកល្បងរូបមន្តចំនួន ៤ ផ្សេងគ្នា ដើម្បីស្វែងរកប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការកម្ចាត់សត្វល្អិត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Formulation 4: Pumice + Fresh Fungal Culture Pellet រូបមន្តទី៤៖ គ្រាប់ផ្សិតជីវសាស្ត្រផ្សំពីថ្មពពុះភ្នំភ្លើង (Pumice) និងវប្បធម៌ផ្សិតស្រស់ |
ងាយស្រួលរក្សាទុកនិងដឹកជញ្ជូន មិនងាយមានមេរោគផ្សេងចូលលាយឡំ ចំណាយពេលផលិតខ្លី (៣៨ ថ្ងៃ) ស្រូបទឹកបានល្អ និងមានតម្លៃដើមទាបបំផុត។ | ទាមទារឱ្យមានម៉ាស៊ីនអัดគ្រាប់ និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីដំណើរការផលិត។ | អត្រាឆ្លងមេរោគផ្សិតលើដង្កូវកញ្ចែដូងមានរហូតដល់ ៨៧,០៧% ក្នុងការអនុវត្តផ្ទាល់នៅទីវាល និង ៩៦,៥៥% ក្នុងផ្ទះកញ្ចក់ពាក់កណ្តាល។ |
| Formulation 3: Mixture Carrier + Dried Conidial Powder Pellet រូបមន្តទី៣៖ គ្រាប់ផ្សិតផ្សំពីកន្ទក់ ម្សៅតាល់ (Talcum) និងស្ព័រផ្សិតក្រៀម |
រលាយកកាយបំបែកក្នុងទឹកបានយ៉ាងលឿន (ចំណាយពេលត្រឹមតែ ៣ នាទី)។ | ងាយប្រឈមនឹងការឆ្លងមេរោគបាក់តេរីផ្សេងៗនៅពេលរក្សាទុកយូរ និងមានតម្លៃដើមខ្ពស់ជាងរូបមន្តដែលប្រើថ្មពពុះភ្នំភ្លើង។ | អត្រាឆ្លងមេរោគផ្សិតក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ៩៥% ប៉ុន្តែមានបញ្ហាឆ្លងបាក់តេរី ៥%។ |
| Fresh Fungal Culture (Traditional) ការប្រើប្រាស់វប្បធម៌ផ្សិតស្រស់ Metarhizium anisopliae (ទម្រង់ដើម) |
អាចចិញ្ចឹមបង្កើនបរិមាណបានយ៉ាងងាយស្រួលដោយប្រើគ្រាប់ពោតកិន ឬធញ្ញជាតិផ្សេងៗជាអាហារ។ | ពិបាកក្នុងការដឹកជញ្ជូន និងរក្សាទុក ត្រូវការកន្លែងស្តុកទុកត្រជាក់ ងាយខូចគុណភាព និងមានអាយុកាលខ្លី។ | អត្រាឆ្លងមេរោគផ្សិតលើដង្កូវកញ្ចែដូងត្រឹមតែ ៧៧,៦៧% ក្នុងការអនុវត្តផ្ទាល់នៅទីវាល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផលិតគ្រាប់ផ្សិតជីវសាស្ត្រនេះតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មូលដ្ឋានសម្រាប់ការចិញ្ចឹមផ្សិត ព្រមទាំងវត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុកដែលអាចរកបានងាយស្រួលក្នុងតម្លៃទាប។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្ត Nakhon Pathom និង Samut Songkhram ប្រទេសថៃ ដែលផ្តោតលើការសាកល្បងក្នុងចម្ការដូង និងដូងប្រេងផ្ទាល់។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ភូមិសាស្ត្រ និងប្រភេទដំណាំមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះអាចយកមកអនុវត្តបានដោយផ្ទាល់។
បច្ចេកវិទ្យាផលិតគ្រាប់ថ្នាំជីវសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរពីការប្រើប្រាស់ផ្សិតស្រស់មកជាទម្រង់គ្រាប់ នឹងជួយសម្រួលយ៉ាងខ្លាំងដល់កសិករកម្ពុជាក្នុងការរក្សាទុក និងប្រើប្រាស់ ព្រមទាំងចូលរួមកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមីដែលនាំចូល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Metarhizium anisopliae (ផ្សិតមេតារីហ្សូម ឬផ្សិតបៃតង) | វាគឺជាប្រភេទផ្សិតដែលអាចដុះនៅលើសត្វល្អិតចង្រៃ (ដូចជាដង្កូវកញ្ចែដូង) ហើយបញ្ចេញជាតិពុលសម្លាប់ពួកវា ដែលគេតែងយកមកផលិតជាថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតបែបជីវសាស្ត្រ។ | ដូចជាកងទ័ពតូចៗដែលចូលទៅតោងជាប់នឹងសត្រូវ (សត្វល្អិត) រួចស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមរហូតដល់សត្រូវនោះស្លាប់។ |
| Bio-pesticide (ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតជីវសាស្ត្រ) | ផលិតផលសម្រាប់កម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃ ដែលបង្កើតឡើងពីធនធានធម្មជាតិមានជីវិតដូចជា បាក់តេរី វីរុស ឬផ្សិត ដោយមិនពឹងផ្អែកលើសារធាតុគីមីពុលដែលអាចប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មាដើម្បីឱ្យចាប់កណ្តុរក្នុងផ្ទះ ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់ថ្នាំបំពុលកណ្តុរគីមី។ |
| Pumice (ថ្មពពុះភ្នំភ្លើង) | ជាប្រភេទថ្មម៉្យាងដែលមានប្រហោងតូចៗច្រើន និងមានទម្ងន់ស្រាល ដែលនៅក្នុងការសិក្សានេះគេប្រើវាសម្រាប់ធ្វើជាស្នូលទ្រនាប់ (Carrier) ឱ្យស្ព័រផ្សិតតោងជាប់ និងជួយស្រូបយកសំណើមបានល្អ។ | ដូចជាអេប៉ុងដែលស្រូបទឹក ហើយធ្វើជាទីជម្រកដ៏មានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ឱ្យមេរោគផ្សិតតោងរស់នៅបានយូរ។ |
| Conidia (ស្ព័រផ្សិត ឬកូនផ្សិត) | ជាទម្រង់នៃកោសិកាបន្តពូជរបស់ផ្សិត ដែលអាចហោះតាមខ្យល់ ឬតោងជាប់នឹងខ្លួនសត្វល្អិត ហើយនៅពេលវាទទួលបានសំណើមគ្រប់គ្រាន់ វានឹងដុះលូតលាស់ជាបណ្ដាញសរសៃផ្សិតថ្មី។ | ដូចជាគ្រាប់ពូជតូចៗបំផុតរបស់រុក្ខជាតិ ដែលហោះតាមខ្យល់ ហើយរង់ចាំធ្លាក់លើដីសើមដើម្បីដុះជាដើមថ្មី។ |
| Pellet formulation (ការផលិតជាទម្រង់គ្រាប់ពុយ) | ជាដំណើរការនៃការយកវត្ថុធាតុដើមផ្សេងៗ (ដូចជាផ្សិត ថ្មពពុះភ្នំភ្លើង និងប្រេង) មកលាយបញ្ចូលគ្នា ហើយសង្កត់បង្រួមបង្កើតជាគ្រាប់តូចៗ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការរក្សាទុក ដឹកជញ្ជូន និងរោយប្រើប្រាស់លើដី។ | ដូចជាការយកម្សៅ និងគ្រឿងផ្សំផ្សេងៗមកកិនសង្កត់ចូលគ្នាឱ្យទៅជាគ្រាប់ចំណីសត្វ ដើម្បីងាយស្រួលចាប់កាន់ និងទុកដាក់។ |
| Artificial breeding site / Trap (កន្លែងបង្កាត់ពូជសិប្បនិម្មិត ឬគំនរអន្ទាក់) | ការបង្កើតគំនរដោយប្រើលាមកសត្វ និងកម្ទេចកាកដូង ដើម្បីទាក់ទាញសត្វកញ្ចែដូងឱ្យមកពងកូន រួចគេដាក់គ្រាប់ថ្នាំផ្សិតជីវសាស្ត្រចូលទៅក្នុងនោះ ដើម្បីសម្លាប់ដង្កូវដែលទើបនឹងញាស់។ | ដូចជាការដាក់នុយក្នុងអន្ទាក់ដើម្បីទាក់ទាញសត្វឱ្យចូលមក រួចចាប់ឬកម្ចាត់ពួកវាក្នុងពេលតែមួយដោយមិនចាំបាច់ដើររក។ |
| Autoclave / Sterilization (ការសម្លាប់មេរោគដោយកម្ដៅ និងសម្ពាធ) | ការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនចំហុយដែលមានសីតុណ្ហភាពនិងសម្ពាធខ្ពស់ (១២១ អង្សាសេ) ដើម្បីសម្លាប់រាល់មេរោគបាក់តេរី ឬផ្សិតចង្រៃផ្សេងៗចេញពីវត្ថុធាតុដើម មុននឹងយកវាទៅបណ្តុះផ្សិតមេតារីហ្សូមដែលចង់បាន ដើម្បីជៀសវាងការដុះលាយឡំគ្នា។ | ដូចជាការស្ងោរដបទឹកដោះគោកូនង៉ែតក្នុងទឹកពុះ ដើម្បីសម្លាប់មេរោគចោល មុននឹងយកទៅឆុងទឹកដោះគោ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
