បញ្ហា (The Problem)៖ ពូជដើមមន Nakon Ratchasima 60 ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ជាងពូជក្នុងស្រុកដល់ទៅ 100% ប៉ុន្តែវាជួបប្រទះបញ្ហាសមត្ថភាពចាក់ឫសទាប (Rooting ability) នៅពេលបន្តពូជដោយការកាត់មែក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់កម្រិតកំហាប់នៃអរម៉ូន NAA ខុសៗគ្នា ជាមួយនឹងរយៈពេលនៃការត្រាំមែកខុសៗគ្នា ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពក្នុងការជំរុញការដុះឫស។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| NAA 1,000 ppm (35 seconds dipping) ការត្រាំក្នុងសូលុយស្យុង NAA កំហាប់ 1,000 ppm រយៈពេល 35 វិនាទី |
ចំណាយពេលខ្លីបំផុតក្នុងការអនុវត្ត (ត្រឹមតែ 35 វិនាទី)។ ផ្តល់អត្រាចាក់ឫស និងអត្រារស់រានមានជីវិតខ្ពស់បំផុតដោយសារកំហាប់អរម៉ូនស័ក្តិសម។ | ទាមទារចំណេះដឹងជាមូលដ្ឋានក្នុងការថ្លឹង និងលាយសារធាតុគីមីឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ត្រូវការសារធាតុរំលាយ Methanol ដើម្បីរំលាយ NAA ជាមុន។ | អត្រាចាក់ឫស 41.5% និងអត្រារស់រាន 38.5% (លទ្ធផលល្អបំផុតក្នុងការសិក្សា)។ |
| NAA High Concentration (4,000 - 7,000 ppm) ការត្រាំក្នុងសូលុយស្យុង NAA កំហាប់ខ្ពស់ (4,000-7,000 ppm) រយៈពេល 5 ទៅ 20 វិនាទី |
ចំណាយពេលត្រាំលឿនបំផុត។ អាចកាត់បន្ថយពេលវេលាពលកម្មប្រសិនបើអនុវត្តលើទ្រង់ទ្រាយធំ។ | កំហាប់ខ្ពស់ពេកធ្វើឱ្យកោសិការងការខូចខាត (Toxic) បណ្តាលឱ្យកោសិកាងាប់នៅតំបន់គល់មែក។ អត្រារស់រានមានជីវិតធ្លាក់ចុះទាបជាងការប្រើកំហាប់ 1,000 ppm។ | អត្រាចាក់ឫសត្រឹម 28.8% - 32.2% និងរស់រាន 25.9% - 28.0% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| NAA 100 ppm + 3% Sucrose (24 hours dipping) ការត្រាំក្នុង NAA កំហាប់ទាប (100 ppm) លាយស្ករស៊ុយក្រូស 3% រយៈពេល 24 ម៉ោង |
ការបន្ថែមស្ករជួយផ្តល់ប្រភពកាបូនសម្រាប់ការបែងចែកកោសិកា ធ្វើឱ្យអត្រាចាក់ឫសកើនឡើងទ្វេដងធៀបនឹងការមិនដាក់ស្ករ។ | ចំណាយពេលយូរខ្លាំង (24 ម៉ោង) ដែលអាចពន្យារពេលខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មកសិកម្ម។ អត្រារស់រាននៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ។ | អត្រាចាក់ឫស 20.0% និងរស់រាន 17.0%។ |
| Control (Water soaking for 24 hours) ការត្រាំក្នុងទឹកធម្មតារយៈពេល 24 ម៉ោង (ក្រុមត្រួតពិនិត្យ) |
មិនចំណាយប្រាក់ទិញសារធាតុគីមី និងងាយស្រួលអនុវត្តបំផុត។ មិនមានហានិភ័យនៃការពុលគីមី។ | ពូជមន នគររាជសីមា 60 មានក្រមួនច្រើននិងពិបាកចេញឫសពីធម្មជាតិ ធ្វើឱ្យការប្រើតែទឹកមិនទទួលជោគជ័យ។ ខាតបង់មែកពូជស្ទើរតែទាំងស្រុង។ | អត្រាចាក់ឫសទាបបំផុតត្រឹមតែ 3.2% និងរស់រាន 3.0% ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារនូវសារធាតុគីមីកសិកម្ម និងសម្ភារៈសម្រាប់បណ្តុះកូនរុក្ខជាតិមួយចំនួនដែលអាចរកបាននៅលើទីផ្សារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវសូត្រ Udon Thani ប្រទេសថៃ ក្នុងឆ្នាំ 1990 ដោយផ្តោតលើពូជដើមមនជាក់លាក់មួយគឺ Nakon Ratchasima 60។ ទោះបីជាអាកាសធាតុនៅ Udon Thani មានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ លទ្ធផលអាចនឹងប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចអាស្រ័យលើប្រភេទដីបណ្តុះ សីតុណ្ហភាពជាក់ស្តែង និងពូជមនក្នុងស្រុកនៅកម្ពុជា (ដូចជាពូជមនខ្មែរជាដើម)។
វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់អរម៉ូន NAA នេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់ការបន្តពូជរុក្ខជាតិដែលពិបាកចាក់ឫសពីធម្មជាតិ។
ជារួម ការប្រើប្រាស់អរម៉ូន NAA ក្នុងកម្រិតសមស្រប គឺជាបច្ចេកទេសដែលមានចំណាយទាប ងាយស្រួលអនុវត្ត និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ដែលអាចជួយកសិករ និងអ្នកបណ្តុះកូនឈើនៅកម្ពុជាបង្កើនទិន្នផលបានយ៉ាងច្រើន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| 1-naphthyl acetic acid / NAA (អរម៉ូន NAA ឬ អាស៊ីត ១-ណាភីទីល អាសេទិក) | វាគឺជាអរម៉ូនរុក្ខជាតិសំយោគក្នុងក្រុមអុកស៊ីន (Auxins) ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដើម្បីជំរុញការលូតលាស់នៃឫសរបស់រុក្ខជាតិ ជាពិសេសនៅពេលបន្តពូជដោយការកាត់មែកត្រាំ។ | ដូចជាថ្នាំប៉ូវពិសេសដែលយើងលាបលើមុខរបួសរបស់មែកឈើ ដើម្បីបញ្ជាឱ្យវាប្រញាប់បង្កើតឫសថ្មី។ |
| Auxins (អរម៉ូនអុកស៊ីន) | ជាក្រុមអរម៉ូនលូតលាស់ធម្មជាតិ ឬសំយោគរបស់រុក្ខជាតិ ដែលមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងការគ្រប់គ្រងការបែងចែកកោសិកា ការលូតលាស់ប្រវែងកោសិកា (Cell enlargement) និងការបង្កើតឫសពីដើមពូជ។ | ដូចជាមេបញ្ជាការដែលប្រាប់កោសិការុក្ខជាតិថាពេលណាត្រូវលូតវែង និងពេលណាត្រូវដុះឫស។ |
| ppm - parts per million (ភាគក្នុងមួយលាន) | ជារង្វាស់កំហាប់នៃសារធាតុរាវណាមួយ ដែលមានន័យថាក្នុងសូលុយស្យុងសរុបមួយលានភាគ (ឧទាហរណ៍ ១ លានមីលីក្រាម ឬ ១ គីឡូក្រាម) មានសារធាតុនោះចំនួន ១ ភាគ។ | ដូចជាការបន្តក់ទឹកថ្នាំពណ៌មួយដំណក់ចូលទៅក្នុងអាងទឹកដ៏ធំមួយ។ |
| Primordia (ដើមកំណើតកោសិកាឫស) | ជាដំណាក់កាលដំបូងបំផុតនៃការកកើតសរីរាង្គថ្មីរបស់រុក្ខជាតិ (ក្នុងបរិបទនេះគឺ ឫស) ដែលផ្តើមចេញពីបណ្តុំកោសិកាតូចៗនៅខាងក្នុងជាលិកានៃមែករុក្ខជាតិ មុនពេលវាលូតលាស់ទម្លុះសំបកចេញមកក្រៅ។ | ដូចជាពន្លកតូចមួយដែលទើបតែចាប់ផ្តើមកកើតរាងជាទារកនៅក្នុងផ្ទៃ មុនពេលក្លាយជាសរីរាង្គពេញលេញ។ |
| Callus (ជាលិកាកាលុស) | ជាដុំសាច់ ឬបណ្តុំកោសិកាដែលមិនទាន់មានទម្រង់ច្បាស់លាស់ ដែលដុះគ្របដណ្តប់លើមុខរបួសរបស់រុក្ខជាតិ (កន្លែងកាត់) មុនពេលដែលឫសពិតប្រាកដចាប់ផ្តើមដុះចេញមក។ វាជាសញ្ញានៃការជាសះស្បើយ និងការត្រៀមលក្ខណៈចេញឫស។ | ដូចជាក្រមរឈាមដែលកកគ្របលើមុខរបួសលើស្បែករបស់យើង ដើម្បីការពារ និងត្រៀមបង្កើតសាច់ថ្មី។ |
| Sucrose (ស្ករស៊ុយក្រូស) | ជាប្រភេទស្ករ (កាបូអ៊ីដ្រាត) ដែលត្រូវបានបន្ថែមទៅក្នុងសូលុយស្យុងអរម៉ូនកំហាប់ទាប ដើម្បីផ្តល់ជាប្រភពថាមពលកាបូន ដល់កោសិការុក្ខជាតិក្នុងការជំរុញការបែងចែកកោសិកាឱ្យដុះឫស។ | ដូចជាការចាក់សេរ៉ូម ឬផ្តល់អាហារបំប៉នកម្លាំងបន្ថែមដល់អ្នកជំងឺ ដើម្បីឱ្យឆាប់មានកម្លាំងជាសះស្បើយ។ |
| RCB - Randomized Complete Block (ចំណាត់ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ជាទម្រង់នៃការរៀបចំការពិសោធន៍ផ្នែកកសិកម្មនិងស្ថិតិ ដោយបែងចែកដី ឬកន្លែងពិសោធន៍ជាប្លុកៗ (Blocks) ហើយចាត់តាំងកម្មវិធីពិសោធន៍ (ដូចជាកម្រិតអរម៉ូនផ្សេងៗ) ទៅក្នុងប្លុកនីមួយៗដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងពីកត្តាបរិស្ថាន។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតចែកសិស្សពូកែនិងខ្សោយឱ្យចូលក្នុងក្រុមរៀនផ្សេងៗគ្នាដោយយុត្តិធម៌ ដើម្បីប្រកួតប្រជែងគ្នាមើលថាវិធីបង្រៀនមួយណាល្អជាង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
