បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស៊ើបអង្កេតពីផលប៉ះពាល់នៃការខ្វះខាតសារធាតុចិញ្ចឹមម៉ាក្រូសំខាន់ៗរួមមាន អាសូត (N) ផូស្វ័រ (P) និងប៉ូតាស្យូម (K) ទៅលើការលូតលាស់ ការអភិវឌ្ឍ និងស្ថានភាពសារធាតុចិញ្ចឹមរបស់រុក្ខជាតិផ្កា Globba rosae។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការដាំមើមរុក្ខជាតិក្នុងមជ្ឈដ្ឋានខ្សាច់ដោយប្រើប្រាស់សូលុយស្យុងសារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីវាយតម្លៃរោគសញ្ញានៃការកង្វះ និងកំណត់កម្រិតសារធាតុចិញ្ចឹមល្អបំផុត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Complete Nutrient Solution (Optimum: 100N, 100P, 200K) សូលុយស្យុងសារធាតុចិញ្ចឹមពេញលេញ (កម្រិតល្អបំផុត) |
ផ្តល់ការលូតលាស់រឹងមាំ កម្ពស់ដើមខ្ពស់ ចំនួនស្លឹកច្រើន និងផ្កាមានគុណភាពល្អបំផុត។ រុក្ខជាតិអាចស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមបានយ៉ាងពេញលេញ។ | ទាមទារការវាស់វែងច្បាស់លាស់នៃការលាយសារធាតុគីមី និងការតាមដានកម្រិត pH/EC ជាប្រចាំ។ | រុក្ខជាតិមានកម្ពស់មធ្យម ៤២.៩ សង់ទីម៉ែត្រ និងមានកញ្ចុំផ្កា ៣ ក្នុងមួយដើម។ |
| Nitrogen Deficient Solution (-N) សូលុយស្យុងកង្វះអាសូត (-N) |
មានប្រយោជន៍សម្រាប់ការសិក្សា និងកំណត់រោគសញ្ញានៃការខ្វះអាសូតលើរុក្ខជាតិអំបូរខ្ញី។ | ធ្វើឱ្យការលូតលាស់ថយចុះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ស្លឹកតូចមានពណ៌លឿងបៃតង ស្លឹកទម្រផ្កាស្លេក និងពន្យារពេលចេញផ្កា។ | កម្ពស់រុក្ខជាតិធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ១៩.៧៦ សង់ទីម៉ែត្រ និងមានកញ្ចុំផ្កាតែ ១ ក្នុងមួយដើម។ |
| Phosphorus Deficient Solution (-P) សូលុយស្យុងកង្វះផូស្វ័រ (-P) |
ជួយស្វែងយល់ពីតួនាទីរបស់ផូស្វ័រក្នុងការអភិវឌ្ឍឫស និងកញ្ចុំផ្ការបស់រុក្ខជាតិ។ | ធ្វើឱ្យស្លឹកមានទំហំតូច ចុងស្លឹកប្រែជាលឿងនិងស្ងួត រីឯស្លឹកទម្រផ្កាមានពណ៌ស្លេក។ | ទម្ងន់ស្ងួតរបស់រុក្ខជាតិធ្លាក់ចុះ ហើយផ្កាចេញមកមានសភាពមិនសូវល្អ (១.២៥ កញ្ចុំផ្កា/ដើម)។ |
| Potassium Deficient Solution (-K) សូលុយស្យុងកង្វះប៉ូតាស្យូម (-K) |
មិនសូវប៉ះពាល់ដល់ថ្ងៃចេញផ្កា និងទម្ងន់ស្ងួតនៅដំណាក់កាលចេញផ្កាដំបូងឡើយ។ | ធ្វើឱ្យទម្ងន់ស្ងួតសរុបធ្លាក់ចុះនៅដំណាក់កាលប្រមូលផល ហើយស្លឹក និងទម្រផ្កាមានពណ៌ស្លេក។ | ការកកកុញនៃសារធាតុចិញ្ចឹមនៅក្នុងមើម (Rhizome) ធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៅពេលប្រមូលផល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កសិកម្មកម្រិតខ្ពស់ និងសារធាតុគីមីច្បាស់លាស់សម្រាប់លាយសូលុយស្យុងដាំដុះដោយមិនប្រើដី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងរោងផ្ទះកញ្ចក់នៃសាកលវិទ្យាល័យឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជា។ ការស្រាវជ្រាវផ្តោតលើការដាំដុះដោយមិនប្រើដី (Soilless culture) ដែលលទ្ធផលអាចមានភាពខុសគ្នាខ្លះប្រសិនបើកសិករដាំដុះផ្ទាល់នៅលើដីធម្មជាតិដែលមានផ្ទុកមីក្រូសរីរាង្គ និងសារធាតុរ៉ែផ្សេងៗ។ ទោះយ៉ាងណា ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កសិករកម្ពុជាដែលចង់ដាំរុក្ខជាតិលម្អក្នុងផើងកម្រិតពាណិជ្ជកម្ម។
វិធីសាស្ត្រដាំដុះដោយមិនប្រើដី និងការប្រើប្រាស់រូបមន្តជីកម្រិតនេះ គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មរុក្ខជាតិលម្អ និងការដាំដុះក្នុងផ្ទះកញ្ចក់នៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តតាមកម្រិតជី NPK ដែលបានរកឃើញនេះ នឹងជួយកសិករកម្ពុជាសន្សំសំចៃថ្លៃដើមជី និងបង្កើនគុណភាពនៃផ្កាលម្អសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារក្នុងស្រុក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Globba rosae (រុក្ខជាតិក្លូបបារ៉ូសេ / ផ្កាក្លូបបា) | ជាប្រភេទរុក្ខជាតិផ្កាលម្អក្នុងអំបូរខ្ញី ដែលមានផ្កាពណ៌ផ្កាឈូកស្រស់ស្អាត ដុះច្រើននៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងត្រូវបានគេដាំដុះជាផ្កាផើង ឬផ្កាកាត់។ | ដូចជាសាច់ញាតិរបស់រុក្ខជាតិខ្ញី ឬរមៀតដែរ តែគេដាំវាសម្រាប់យកផ្កាដ៏ស្រស់ស្អាតរបស់វាទុកតាំងលម្អ។ |
| soilless culture (ការដាំដុះដោយមិនប្រើដី) | ជាបច្ចេកទេសដាំដុះរុក្ខជាតិដោយមិនប្រើដីធម្មជាតិ ប៉ុន្តែប្រើប្រាស់មជ្ឈដ្ឋានផ្សេងដូចជាខ្សាច់ ឬអង្កាមដុត រួចស្រោចស្រពដោយទឹកដែលមានលាយសារធាតុចិញ្ចឹម (ជីទឹក) ប្រកបដោយភាពច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការផ្តល់ចំណីអាហារផ្ទាល់តាមរយៈបំពង់សេរ៉ូមទៅឲ្យមនុស្សឈឺ ដោយមិនបាច់ឲ្យពួកគេទំពារអាហារដោយខ្លួនឯង។ |
| Rhizomes (មើម ឬដើមក្រោមដី) | ជាផ្នែកនៃដើមរុក្ខជាតិដែលដុះលូនផ្តេកនៅក្រោមដី មានផ្ទុកនូវសារធាតុចិញ្ចឹមបម្រុង និងអាចដុះពន្លកបង្កើតជារុក្ខជាតិថ្មីបាន។ | ដូចជាដុំថ្មពិលដែលផ្ទុកថាមពលនៅក្រោមដី រង់ចាំពេលស័ក្តិសមដើម្បីបញ្ចេញថាមពលដុះជាដើមថ្មី (ឧទាហរណ៍៖ មើមខ្ញី)។ |
| Bulbil (ពន្លកមើមតូចៗ / អំពល់) | ជាពន្លកតូចៗរាងដូចមើម ដែលដុះនៅតាមប្រគាបស្លឹកនៃរុក្ខជាតិខ្លះ ហើយអាចជ្រុះទៅដីដើម្បីដុះជារុក្ខជាតិថ្មី ដែលជាទម្រង់នៃការបន្តពូជមួយបែប។ | ដូចជាគ្រាប់ពូជតូចៗដែលរុក្ខជាតិ "វេចខ្ចប់" ទុកនៅតាមក្លៀកស្លឹករបស់វា ដើម្បីត្រៀមទម្លាក់ចុះដីបង្កើតកូនចៅថ្មីដោយមិនបាច់ប្រើផ្កា។ |
| inflorescence (កញ្ចុំផ្កា) | ជាទម្រង់នៃការរៀបចំផ្កាជាច្រើនដែលដុះចេញពីទងរួមមួយ ក្លាយជាកញ្ចុំតែមួយ ដែលជួយឱ្យការទាក់ទាញសត្វល្អិតមកក្រេបលំអងកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាភួងទំពាំងបាយជូរ ដែលមានផ្លែតូចៗជាច្រើនប្រមូលផ្តុំគ្នានៅលើទងតែមួយ។ |
| proteolysis (ប្រូតេអូលីស៊ីស / ការបំបែកប្រូតេអ៊ីន) | ជាដំណើរការដែលរុក្ខជាតិបំបែកប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងកោសិការបស់វាទៅជាអាស៊ីតអាមីណូ ដែលជាទូទៅកើតឡើងនៅពេលរុក្ខជាតិខ្វះអាសូត ធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិទន់ខ្សោយ និងស្លឹកប្រែពណ៌លឿង។ | ដូចជាការរុះរើជញ្ជាំងផ្ទះចាស់ដើម្បីយកឥដ្ឋទៅសង់ផ្នែកផ្សេង នៅពេលដែលយើងគ្មានលុយទិញឥដ្ឋថ្មី (រុក្ខជាតិខ្វះអាហារ)។ |
| chloroplasts (ក្លរ៉ូប្លាស) | ជាផ្នែកមួយនៃកោសិការុក្ខជាតិដែលមានផ្ទុកជាតិពណ៌បៃតង (ក្លរ៉ូហ្វីល) សម្រាប់ចាប់យកពន្លឺព្រះអាទិត្យមកផលិតជាចំណីអាហារតាមរយៈរស្មីសំយោគ។ នៅពេលរុក្ខជាតិខ្វះអាសូត ក្លរ៉ូប្លាសនឹងដួលរលំ។ | ដូចជាបន្ទះសូឡានៅលើដំបូលផ្ទះដែលស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យមកបង្កើតជាអគ្គិសនីសម្រាប់រុក្ខជាតិប្រើប្រាស់។ |
| atomic adsorption spectrophotometer (ឧបករណ៍វាស់វិសាលគមស្រូបយកអាតូម) | ជាឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ដ៏ទំនើបមួយដែលប្រើប្រាស់ពន្លឺដើម្បីវាស់កំហាប់នៃធាតុលោហៈជាក់លាក់ណាមួយ (ដូចជា ប៉ូតាស្យូម កាល់ស្យូម ម៉ាញេស្យូម) ដែលមាននៅក្នុងសំណាករុក្ខជាតិ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនស្កេនដ៏ឆ្លាតវៃដែលអាចរាប់ចំនួនគ្រាប់លោហៈធាតុដែលលាក់ខ្លួននៅក្នុងល្បាយទឹកបានយ៉ាងសុក្រឹត ដោយគ្រាន់តែបាញ់ពន្លឺឆ្លងកាត់វា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
