បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកប្រភពចំណីសត្វដែលមានតម្លៃថោក និងនិរន្តរភាព ដោយធ្វើការវាយតម្លៃលើលទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់កាកប្រេងដូង (Oil palm meal) សម្រាប់ជាចំណីគោយកទឹកដោះដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយប្រតិបត្តិការ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការរៀបចំការពិសោធន៍ប្រភេទ 5x5 ឡាតាំងស្វែរ (5x5 Latin square design) ដោយបែងចែកគោយកទឹកដោះចំនួន ៥ ក្បាល ឱ្យស៊ីចំណីដែលមានកម្រិតកាកប្រេងដូងខុសៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 0% OPM (Control Diet) របបអាហារធម្មតាដែលគ្មានកាកប្រេងដូង (0% OPM) |
ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំ និងមិនមានហានិភ័យនៃបញ្ហារំលាយអាហារដែលបណ្តាលមកពីជាតិសរសៃនិងជាតិខ្លាញ់ខ្ពស់។ | ចំណាយដើមលើការផលិតចំណីខ្ពស់ ដោយសារត្រូវពឹងផ្អែកលើវត្ថុធាតុដើមប្រូតេអ៊ីននិងថាមពលដែលមានតម្លៃថ្លៃផ្សេងទៀតទាំងស្រុង។ | ផ្តល់ទិន្នផលទឹកដោះជាមធ្យម ១៤.៣ គីឡូក្រាម/ថ្ងៃ និងមានការរំលាយសារធាតុចិញ្ចឹមធម្មតា។ |
| 10-20% OPM Inclusion ការប្រើប្រាស់កាកប្រេងដូងពី ១០% ទៅ ២០% ក្នុងចំណីខាប់ |
ជួយបង្កើនការស៊ីចំណីស្ងួត និងការរំលាយសារធាតុចិញ្ចឹមបានល្អបំផុត ព្រមទាំងផ្តល់ប្រភពថាមពលនិងប្រូតេអ៊ីនដែលមានតម្លៃថោក។ | តម្រូវឱ្យមានការថ្លឹងថ្លែងនិងលាយបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងត្រឹមត្រូវ ដើម្បីជៀសវាងការលើសកម្រិតកំណត់ដែលធ្វើឱ្យខូចគុណភាពចំណី។ | ផ្តល់ទិន្នផលទឹកដោះខ្ពស់បំផុត (១៤.៨ គីឡូក្រាម/ថ្ងៃ) និងមានការស៊ីចំណីស្ងួតសរុបខ្ពស់។ |
| 30-40% OPM Inclusion ការប្រើប្រាស់កាកប្រេងដូងក្នុងកម្រិតខ្ពស់ (៣០% ទៅ ៤០%) |
អាចប្រើប្រាស់កាកសំណល់កសិ-ឧស្សាហកម្មបានច្រើនជាអតិបរមា ដែលអាចកាត់បន្ថយថ្លៃដើមបានកាន់តែទាបប្រសិនបើប្រើជាមួយសត្វផ្សេងដែលធន់។ | ធ្វើឱ្យការស៊ីចំណីធ្លាក់ចុះ បន្ថយការរំលាយសារធាតុចិញ្ចឹមដោយសារកម្រិតខ្លាញ់ (EE) និងជាតិសរសៃខ្ពស់ និងបង្កើនការបញ្ចេញឧស្ម័នមេតាន។ | ទិន្នផលទឹកដោះធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ១២.៤ ទៅ ១២.៦ គីឡូក្រាម/ថ្ងៃ និងបរិមាណ Propionic acid ថយចុះយ៉ាងខ្លាំង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចិញ្ចឹមគោទឹកដោះ និងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វិភាគមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់ដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាពចំណីនិងទឹកដោះ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Ubon Ratchathani Rajabhat ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់គោបាកាត់ពូជ Holstein-Friesian (កាត់ពូជថៃ ២៥%) ចំនួន ៥ ក្បាល។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុត្រូពិច និងមានការប្រើប្រាស់ពូជគោកាត់ស្រដៀងគ្នានេះ លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះគឺមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់សម្រាប់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមគោនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់កាកសំណល់កសិកម្មនេះ គឺពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងសក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យបសុសត្វនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់កាកប្រេងដូងក្នុងកម្រិតត្រឹមត្រូវ (ពី ១០% ទៅ ២០%) ជាដំណោះស្រាយដ៏ឆ្លាតវៃសម្រាប់កសិករកម្ពុជា ក្នុងការកាត់បន្ថយចំណាយផលិតកម្ម និងលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចវិលជុំ (Circular Economy) ក្នុងវិស័យកសិកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Oil palm meal (កាកប្រេងដូង) | វាជាកាកសំណល់ដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីការកិនស្រង់យកប្រេងចេញពីផ្លែដូងប្រេងរួច ដែលគេយកមកប្រើប្រាស់ជាចំណីសត្វដើម្បីផ្តល់ប្រូតេអ៊ីន និងថាមពលក្នុងតម្លៃថោកជំនួសវត្ថុធាតុដើមថ្លៃៗ។ | ដូចជាកាកដូងដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីយើងពូតយកខ្ទិះដូងរួច ដែលនៅតែមានជាតិខ្លាញ់និងសារធាតុចិញ្ចឹមអាចឲ្យសត្វស៊ីបាន។ |
| Urea-treated rice straw (ចំបើងត្រាំអ៊ុយរ៉េ) | គឺជាចំបើងដែលត្រូវបានគេយកទៅត្រាំជាមួយសូលុយស្យុងជីអ៊ុយរ៉េ ដើម្បីបំបែកជាតិសរសៃរឹងៗ និងបង្កើនកម្រិតប្រូតេអ៊ីន ធ្វើឲ្យគោរំលាយ និងស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមបានកាន់តែប្រសើរ។ | ដូចជាការយកសាច់ស្វិតៗទៅប្រឡាក់ជាមួយម្សៅបន្ទន់សាច់ ធ្វើឲ្យវាងាយទំពារ និងងាយរំលាយ។ |
| Dry matter intake (ការស៊ីចំណីស្ងួត) | គឺជារង្វាស់ទម្ងន់នៃចំណីសត្វបន្ទាប់ពីដកជាតិទឹកចេញទាំងអស់។ វាជួយឲ្យគេដឹងច្បាស់ពីបរិមាណសារធាតុចិញ្ចឹមពិតប្រាកដដែលសត្វទទួលបានប្រចាំថ្ងៃ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលទម្ងន់ទឹកដែលសត្វផឹកឬមានក្នុងចំណីនោះទេ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សាច់ត្រីងៀតស្ងួត ប្រៀបធៀបនឹងត្រីស្រស់ ដើម្បីដឹងពីបរិមាណសាច់សុទ្ធដោយមិនគិតពីជាតិទឹក។ |
| Rumen fermentation (ការធ្វើមេក្នុងក្រពះថ្នក់) | ជាដំណើរការដែលអតិសុខុមប្រាណ (បាក់តេរី) នៅក្នុងក្រពះទី១របស់សត្វទំពារអៀង ធ្វើការបំបែកចំណីសរសៃ (ដូចជាស្មៅឬចំបើង) ទៅជាសារធាតុចិញ្ចឹមដែលរាងកាយសត្វអាចស្រូបយកទៅប្រើប្រាស់បាន។ | ដូចជាដំណើរការនៃការបន្ទុំស្រា ឬការធ្វើមេទឹកត្នោតជូរ ដែលបាក់តេរីបំបែកស្ករទៅជាជាតិអាល់កុលនិងឧស្ម័នផ្សេងៗ។ |
| Volatile fatty acids (អាស៊ីតខ្លាញ់ងាយហើរ) | ជាសមាសធាតុគីមីដែលផលិតឡើងដោយបាក់តេរីនៅក្នុងក្រពះគោ ពេលវាធ្វើការរំលាយជាតិសរសៃពីចំណី។ អាស៊ីតខ្លាញ់ទាំងនេះគឺជាប្រភពថាមពលដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់សត្វគោ ដើម្បីយកទៅផលិតទឹកដោះ និងទ្រទ្រង់រាងកាយ។ | ដូចជាប្រេងឥន្ធនៈដែលផលិតចេញពីរោងចក្រចម្រាញ់ (ក្រពះគោ) សម្រាប់យកទៅដុតផ្តល់ថាមពលឲ្យម៉ាស៊ីន (រាងកាយគោ) ដំណើរការបាន។ |
| Neutral detergent fiber / Acid detergent fiber (ជាតិសរសៃ NDF និង ADF) | គឺជារង្វាស់នៃសមាសភាគកោសិការុក្ខជាតិ (ជាតិសរសៃរឹង) នៅក្នុងចំណីសត្វ។ NDF តំណាងឲ្យបរិមាណសរសៃសរុបដែលកំណត់ការស៊ីចំណីរបស់សត្វ រីឯ ADF តំណាងឲ្យសរសៃដែលពិបាករំលាយបំផុត និងកំណត់ពីកម្រិតនៃការរំលាយបាននៃចំណីនោះ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថា តើបន្លែនេះមានសរសៃស្វិតៗច្រើនកម្រិតណា ដែលធ្វើឲ្យយើងពិបាកទំពារឆាប់ឆ្អែត និងពិបាករំលាយ។ |
| Blood-urea nitrogen (អាសូតអ៊ុយរ៉េក្នុងឈាម) | ជាកម្រិតនៃកាកសំណល់អាសូតនៅក្នុងឈាម ដែលវាស់ស្ទង់ពីរបៀបដែលរាងកាយសត្វប្រើប្រាស់ប្រូតេអ៊ីនពីចំណី។ កម្រិត BUN ដែលនៅចន្លោះស្តង់ដារ ប្រាប់ឲ្យដឹងថាគោទទួលបានប្រូតេអ៊ីន និងថាមពលមានតុល្យភាព។ | ដូចជាការវាស់ផ្សែងហុយចេញពីបំពង់ស៊ីម៉ាំងឡាន ដើម្បីដឹងថាម៉ាស៊ីនដុតប្រេងបានល្អឬមានបញ្ហាបញ្ឆេះខុសប្រក្រតី។ |
| Latin square design (ការរចនាពិសោធន៍ប្រភេទឡាតាំងស្វែរ) | ជាវិធីសាស្ត្ររៀបចំការពិសោធន៍ទូទៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម ដែលធានាថាសត្វនីមួយៗនឹងទទួលបានរបបអាហារសាកល្បងនីមួយៗប្តូរវេនគ្នាគ្រប់ជុំ ដែលជួយកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងពីភាពខុសគ្នានៃសេណេទិចសត្វ និងរយៈពេលនៃការសាកល្បង។ | ដូចជាការរៀបចំកាលវិភាគឲ្យសិស្ស៥នាក់ អង្គុយតុ៥ផ្សេងគ្នាក្នុងរយៈពេល៥ថ្ងៃ ដើម្បីធានាថាគ្រប់គ្នាបានអង្គុយគ្រប់តុ និងមិនអាចត្អូញត្អែរថានរណាម្នាក់បានកន្លែងល្អជាងគេរហូត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
