បញ្ហា (The Problem)៖ ការលិចទឹកបណ្តាលឱ្យមានស្ត្រេសដល់ដើមប្រេងខ្យល់ Eucalyptus camaldulensis និងកាត់បន្ថយជីវម៉ាសព្រមទាំងទិន្នផល ដែលទាមទារឱ្យមានការស្វែងរកក្លូនដែលមានភាពធន់នឹងការលិចទឹកដើម្បីជួយដល់កម្មវិធីបង្កាត់ពូជ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធដាំដុះក្នុងទឹក (Hydroponic system) ដើម្បីវាយតម្លៃការឆ្លើយតបខាងសរីរវិទ្យារបស់ក្លូនដើមប្រេងខ្យល់ចំនួនបួនប្រភេទដែលរងការលិចទឹករយៈពេល ១៦ថ្ងៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Gas Exchange Measurement (using LI-COR 6400) ការវាស់វែងបណ្ដូរឧស្ម័ន (Gas Exchange Measurement) |
អាចវាស់វែងសមត្ថភាពនៃការធ្វើរស្មីសំយោគ (Amax, gs, E) បានដោយផ្ទាល់ និងផ្តល់ទិន្នន័យជាក់លាក់អំពីការបិទបើកស្តូម៉ាត។ | ត្រូវការឧបករណ៍ដែលមានតម្លៃថ្លៃខ្លាំង និងទាមទារការគ្រប់គ្រងបរិយាកាស (សីតុណ្ហភាព និងពន្លឺ) ឱ្យបានច្បាស់លាស់។ | បានបង្ហាញពីការធ្លាក់ចុះយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃអត្រារស្មីសំយោគ និងចរន្តស្តូម៉ាតនៅក្នុងក្លូន C2 និង C4 នៅថ្ងៃទី១៦ នៃការលិចទឹក។ |
| Chlorophyll Fluorescence (using PAM fluorometer) ការវាស់វែងពន្លឺហ្វ្លុយអូរេសង់នៃក្លរ៉ូហ្វីល (Chlorophyll Fluorescence) |
ជាវិធីសាស្ត្រមិនបំផ្លាញជាលិការុក្ខជាតិ (Non-destructive) ងាយស្រួល និងអាចវាយតម្លៃកម្រិតស្ត្រេសរបស់រុក្ខជាតិបានលឿន។ | ការវាស់វែងត្រូវធ្វើឡើងនៅពេលយប់ ឬក្នុងស្ថានភាពងងឹត (Dark-adapted) ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលកង់ទិចអតិបរមា (Fv/Fm) ត្រឹមត្រូវ។ | តម្លៃ Fv/Fm បានធ្លាក់ចុះចំពោះក្លូនទាំងអស់នៅថ្ងៃទី១៦ ប៉ុន្តែនៅតែអាចប្រើជាសូចនាករដ៏ល្អសម្រាប់បញ្ជាក់ពីភាពធន់។ |
| Chlorophyll Content Extraction (using DMF) ការស្រង់យកបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីល (Chlorophyll Content Extraction) |
ផ្តល់ទិន្នន័យច្បាស់លាស់អំពីការខូចខាតនៃសារធាតុពណ៌ (Pigments) នៅក្នុងស្លឹកដែលរងស្ត្រេសដោយសារការលិចទឹក។ | ជាវិធីសាស្ត្របំផ្លាញជាលិកា (Destructive) ដែលតម្រូវឱ្យកាត់យកបន្ទះស្លឹក និងប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីក្នុងការស្រង់យក។ | ក្លូន C1 និង C3 រក្សាបាននូវបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីលសរុបខ្ពស់ជាង C2 និង C4 យ៉ាងច្បាស់នៅចុងបញ្ចប់នៃការធ្វើពិសោធន៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជំនាញ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់គ្រប់គ្រងបរិស្ថាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងផ្ទះកញ្ចក់នៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធដាំដុះក្នុងទឹក (Hydroponics) លើកូនរុក្ខជាតិអាយុ ២ខែ។ ទោះបីជាលទ្ធផលមានភាពសុក្រឹតក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ក្តី ប៉ុន្តែវាមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងស្រុងអំពីកត្តាដីជាក់ស្តែង (ដូចជាដីឥដ្ឋ ឬដីកំបោរ) និងអាកាសធាតុនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានោះទេ ដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តបន្ថែមលើទីវាល។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃខាងសរីរវិទ្យានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិ-រុក្ខាប្រមាញ់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីជ្រើសរើសពូជឈើដែលធន់នឹងអាកាសធាតុ។
ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រទាំងនេះនឹងជួយឱ្យប្រទេសកម្ពុជាអាចបង្កើតកម្មវិធីបង្កាត់ពូជដំណាំ និងឈើឧស្សាហកម្មដែលធន់នឹងការលិចទឹក ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងភាពច្បាស់លាស់តាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Stomatal conductance (ចរន្តស្តូម៉ាត) | ជារង្វាស់នៃល្បឿនដែលឧស្ម័នកាបូនិច (CO2) ចូល និងចំហាយទឹក (H2O) ចេញពីរន្ធញើស (ស្តូម៉ាត) របស់ស្លឹករុក្ខជាតិ។ វាបង្ហាញពីកម្រិតនៃការបើកឬបិទរន្ធញើសដើម្បីធ្វើរស្មីសំយោគ និងការពារការបាត់បង់ទឹក។ | ដូចជាការបើកឬបិទទ្វារផ្ទះដើម្បីឱ្យខ្យល់ចេញចូល បើកធំខ្យល់ចូលច្រើនតែទឹកក៏ហើរចេញច្រើនដែរ។ |
| Maximum quantum yield (ទិន្នផលកង់ទិចអតិបរមា) | ជាសូចនាករវាស់វែងប្រសិទ្ធភាពអតិបរមានៃប្រព័ន្ធរស្មីសំយោគទី២ (Photosystem II) ក្នុងការប្រើប្រាស់ថាមពលពន្លឺដែលស្រូបបាន។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតស្ត្រេសរបស់រុក្ខជាតិ (តំណាងដោយ Fv/Fm)។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពអតិបរមារបស់បន្ទះសូឡាក្នុងការបំប្លែងពន្លឺព្រះអាទិត្យទៅជាអគ្គិសនីនៅពេលដែលវានៅថ្មីល្អ។ |
| Calcicole (រុក្ខជាតិធន់ដីកំបោរ) | ជាប្រភេទរុក្ខជាតិដែលដុះលូតលាស់បានល្អនៅក្នុងដីដែលមានផ្ទុកជាតិកាល់ស្យូមខ្ពស់ ឬដីកំបោរ (Calcareous soil)។ | ដូចជាមនុស្សដែលចូលចិត្ត និងមានសុខភាពល្អនៅពេលរស់នៅក្នុងតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង។ |
| Calcifuge (រុក្ខជាតិមិនធន់ដីកំបោរ) | ជាប្រភេទរុក្ខជាតិដែលមិនអាចដុះលូតលាស់បានល្អនៅក្នុងដីកំបោរ ឬដីដែលមានជាតិអាល់កាឡាំងខ្ពស់ ហើយច្រើនតែចូលចិត្តដីជូរ (អាស៊ីត)។ | ដូចជាត្រីទឹកសាបដែលមិនអាចរស់រានមានជីវិតបាននៅក្នុងទឹកសមុទ្រដែលមានជាតិប្រៃ។ |
| Net photosynthetic rate (អត្រារស្មីសំយោគសុទ្ធ) | ជាអត្រាសរុបដែលរុក្ខជាតិស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិចដើម្បីផលិតជាអាហារ (កាបូអ៊ីដ្រាត) បន្ទាប់ពីដកចេញនូវឧស្ម័នដែលវាបញ្ចេញមកវិញតាមរយៈការដកដង្ហើម។ | ដូចជាប្រាក់ចំណេញសុទ្ធដែលរោងចក្រមួយរកបាន បន្ទាប់ពីដកកាត់ចំណាយប្រតិបត្តិការរួចរាល់។ |
| Chlorophyll fluorescence (ហ្វ្លុយអូរេសង់នៃក្លរ៉ូហ្វីល) | ជាពន្លឺដែលភាយចេញពីម៉ូលេគុលក្លរ៉ូហ្វីល នៅពេលដែលវាស្រូបពន្លឺលើសតម្រូវការសម្រាប់រស្មីសំយោគ។ ការវាស់វែងពន្លឺនេះ អាចប្រាប់ពីកម្រិតស្ត្រេស និងសុខភាពនៃការធ្វើរស្មីសំយោគរបស់រុក្ខជាតិដោយមិនចាំបាច់បំផ្លាញស្លឹក។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនស្កេនកម្ដៅដើម្បីមើលថាតើម៉ាស៊ីនរថយន្តមួយដំណើរការល្អឬឡើងកម្ដៅខុសប្រក្រតី។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
