បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការផលិតគ្រឿងផ្សំម្ហូបអាហារដែលមានប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ និងជាតិខ្លាញ់ទាបពីគ្រាប់សណ្ដែកដី និងគ្រាប់ល្ង ដើម្បីលើកកម្ពស់គុណតម្លៃអាហារូបត្ថម្ភសម្រាប់ការប្រើប្រាស់របស់មនុស្ស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រគាបយកប្រេងចេញពីគ្រាប់សណ្ដែកដី និងគ្រាប់ល្ងសស្ងួតដែលបានបកសំបកចេញ ដើម្បីផលិតជាម្សៅដែលមានជាតិខ្លាញ់ទាប។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Mechanical Pressing of Dehulled Groundnuts ការគាបយកប្រេងចេញពីគ្រាប់សណ្ដែកដីដែលបកសំបកដោយប្រើម៉ាស៊ីន |
អាចបង្កើនកំហាប់ប្រូតេអ៊ីនរហូតដល់ 41.64% និងកាត់បន្ថយជាតិខ្លាញ់មកត្រឹម 25.45% ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ធ្វើជាអាហារបំប៉នសុខភាព និងងាយស្រួលអនុវត្តជាងការប្រើសារធាតុរំលាយគីមី។ | ទាមទារការគាបច្រើនដង (រហូតដល់ ៦ដង) ដើម្បីយកប្រេងចេញឱ្យអស់ ហើយម្សៅដែលទទួលបាននៅតែខ្វះខាតអាស៊ីតអាមីណូមួយចំនួនដូចជា Methionine និង Cystine។ | ផលិតបានម្សៅសណ្ដែកដីដែលមានប្រូតេអ៊ីន 41.64% និងខ្លាញ់ 25.45% ដោយប្រើសម្ពាធ 10-11 តោន។ |
| Mechanical Pressing of Dehulled White Sesame ការគាបយកប្រេងចេញពីគ្រាប់ល្ងសដែលបកសំបកដោយប្រើម៉ាស៊ីន |
ផលិតបានម្សៅល្ងដែលមានបរិមាណប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ (40.76%) និងជួយទាញយកប្រេងល្ងដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ក្នុងពេលតែមួយ។ | ម្សៅល្ងដែលទទួលបានខ្វះខាតអាស៊ីតអាមីណូ Lysine យ៉ាងខ្លាំង (ពិន្ទុគីមីត្រឹមតែ 53%) ដែលតម្រូវឱ្យមានការលាយបញ្ចូលគ្នាជាមួយប្រភពប្រូតេអ៊ីនផ្សេងទៀតមុនពេលបរិភោគ។ | ផលិតបានម្សៅល្ងដែលមានប្រូតេអ៊ីន 40.76% និងខ្លាញ់ 34.59%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មេកានិចសម្រាប់ការគាបយកប្រេង ម៉ាស៊ីនសម្ងួត និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់ការវិភាគជីវគីមីនៃម្សៅ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជគ្រាប់សណ្ដែកដី និងល្ងសក្នុងស្រុករបស់គេ។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ភូមិសាស្ត្រ និងទម្លាប់នៃការដាំដុះស្រដៀងគ្នា លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅកម្ពុជា ដើម្បីកែច្នៃកាកសំណល់ពីរោងចក្របញ្ចេញប្រេងឱ្យទៅជាប្រយោជន៍។
វិធីសាស្ត្រនៃការផលិតម្សៅប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់នេះមានសក្តានុពល និងភាពជាក់ស្តែងខ្ពស់ណាស់សម្រាប់អនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាគាបយកប្រេងនេះ មិនត្រឹមតែជួយបង្កើតផលិតផលប្រេងឆាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងប្រែក្លាយកាកសំណល់ (កន្ទក់សណ្ដែក) ទៅជាប្រភពម្សៅប្រូតេអ៊ីនដ៏មានតម្លៃ ដែលចូលរួមចំណែកក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះអាហារូបត្ថម្ភនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hydraulic press (ម៉ាស៊ីនគាបធារាសាស្ត្រ) | ម៉ាស៊ីនដែលប្រើប្រាស់កម្លាំងសម្ពាធនៃអង្គធាតុរាវ (ទឹក ឬប្រេងម៉ាស៊ីន) នៅក្នុងស៊ីឡាំង ដើម្បីបង្កើតកម្លាំងសង្កត់យ៉ាងខ្លាំង។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់គាបសង្កត់ទៅលើគ្រាប់សណ្តែកដី និងល្ង ដើម្បីច្របាច់យកប្រេងចេញដោយមិនប្រើកម្តៅខ្ពស់។ | ដូចជាការប្រើដង្កាប់ ឬឧបករណ៍ច្របាច់ទំហំធំដ៏មានកម្លាំងខ្លាំង ដើម្បីគាបទឹកចេញពីក្រណាត់សើមអញ្ចឹងដែរ ប៉ុន្តែនេះគឺគាបយកប្រេងចេញពីគ្រាប់រឹង។ |
| Solvent extraction (ការចម្រាញ់ដោយប្រើសារធាតុរំលាយ) | ដំណើរការឧស្សាហកម្មក្នុងការទាញយកប្រេង ឬសារធាតុណាមួយពីវត្ថុធាតុដើម ដោយប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីរាវ (ដូចជា ហិចសាន ឬ n-hexane) ដើម្បីរំលាយប្រេងនោះចេញមក រួចទើបបំបែកប្រេងពីសារធាតុគីមីនោះវិញនៅដំណាក់កាលក្រោយ។ | ប្រៀបដូចជាការប្រើសាប៊ូដើម្បីរំលាយ និងលាងជម្រះជាតិខ្លាញ់ចេញពីចានអញ្ចឹងដែរ។ |
| Limiting amino acid (អាស៊ីតអាមីណូកំណត់) | ប្រភេទអាស៊ីតអាមីណូចាំបាច់ (Essential amino acid) ដែលមានបរិមាណតិចតួចបំផុត ឬខ្វះខាតជាងគេនៅក្នុងប្រភពប្រូតេអ៊ីនណាមួយ ដែលកង្វះខាតនេះធ្វើឱ្យរាងកាយមិនអាចទាញយកប្រូតេអ៊ីននោះទៅប្រើប្រាស់ ឬស្រូបយកបានពេញលេញឡើយ។ | ដូចជាការសង់ផ្ទះដែលខ្វះឥដ្ឋ បើទោះជាមានស៊ីម៉ងត៍ និងដែកច្រើនប៉ុណ្ណាក៏ដោយ ក៏ការសង់ផ្ទះត្រូវផ្អាកត្រឹមបរិមាណឥដ្ឋដែលកំពុងមាន។ |
| Chemical score (ពិន្ទុគីមីប្រូតេអ៊ីន) | រង្វាស់ដែលប្រើដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាពនៃប្រូតេអ៊ីននៅក្នុងចំណីអាហារ តាមរយៈការប្រៀបធៀបបរិមាណអាស៊ីតអាមីណូចាំបាច់នីមួយៗនៅក្នុងអាហារនោះ ទៅនឹងតម្រូវការស្តង់ដាររបស់រាងកាយមនុស្ស (កំណត់ដោយអង្គការ FAO/WHO)។ | ប្រៀបដូចជាការដាក់ពិន្ទុលើកាតាបសិស្សម្នាក់ៗ ដោយមើលថាមានសៀវភៅ និងប៊ិចគ្រប់គ្រាន់តាមបញ្ជីរាយនាមដែលសាលាតម្រូវឬអត់។ |
| Aflatoxin (អាហ្វ្លាតុកស៊ីន) | សារធាតុពុលម្យ៉ាងដែលផលិតដោយមេរោគផ្សិត Aspergillus flavus ដែលច្រើនកើតមានលើគ្រាប់ធញ្ញជាតិ (ដូចជាសណ្តែកដី និងពោត) ពេលរក្សាទុកក្នុងលក្ខខណ្ឌក្តៅនិងសើម។ សារធាតុនេះមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំង និងអាចបង្កឱ្យមានជំងឺមហារីកថ្លើម ប្រសិនបើលើសពីកម្រិតកំណត់ (0.03 ppm)។ | ដូចជាថ្នាំពុលដែលលាក់ខ្លួននៅក្នុងគ្រាប់សណ្តែកដីដុះផ្សិត ដែលយើងមើលមិនឃើញ តែមានគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងដល់រាងកាយពេលបរិភោគចូលទៅ។ |
| Dehulled seed (គ្រាប់បកសំបក) | គ្រាប់ធញ្ញជាតិដែលត្រូវបានគេយកសំបកខាងក្រៅចេញមុនពេលកែច្នៃ ដើម្បីកាត់បន្ថយជាតិសរសៃរឹង (Fiber) សារធាតុចត់ និងជួយបង្កើនកំហាប់ប្រូតេអ៊ីន ព្រមទាំងសម្រួលដល់ការគាបយកប្រេងឱ្យបានកាន់តែប្រសើរ។ | ដូចជាការបកសំបកស៊ុតស្ងោរចេញ ដើម្បីយកតែសាច់ស៊ុតពណ៌ស និងលឿងមកញ៉ាំ ឬកែច្នៃបន្ត។ |
| Pin mill (ម៉ាស៊ីនកិនប្រភេទម្ជុល) | ម៉ាស៊ីនកិនខ្នាតឧស្សាហកម្ម ដែលប្រើប្រាស់ថាសវិលមានបំពាក់ម្ជុលលោហៈ ដើម្បីវាយបំបែក និងកិនកាកសណ្តែក ឬល្ងដែលនៅសល់ពីការគាបប្រេង ឱ្យទៅជាកម្ទេចម្សៅម៉ដ្ឋ (ឧ. ទំហំ 80 mesh)។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនក្រឡុកផ្លែឈើ (Blender) ដែលមានផ្លែមុខកាំបិតច្រើន ដើម្បីវាយបំបែករបស់រឹងឱ្យទៅជាម្សៅម៉ដ្ឋល្អិតបានយ៉ាងលឿន។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
