បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាទិន្នផលខ្ទឹមបារាំងទាប និងកង្វះលទ្ធភាពទទួលបានពូជខ្ទឹមបារាំងដែលបានកែលម្អ សម្រាប់កសិករ-គង្វាល (Agro-pastoralists) នៅក្នុងតំបន់ Nyangatom នៃប្រទេសអេត្យូពី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការសាកល្បងបង្ហាញដោយផ្ទាល់ ដោយជ្រើសរើសកសិករចំនួន ២៥ នាក់ឱ្យដាំដុះពូជខ្ទឹមបារាំង Nafis ជាមួយនឹងការអនុវត្តកសិកម្មតាមស្តង់ដារ និងវិភាគទិន្នន័យដោយប្រើស្ថិតិពិពណ៌នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Improved Onion Production (Nafis Variety + Recommended Agronomic Practices) ការផលិតខ្ទឹមបារាំងពូជកែលម្អ (ពូជ Nafis + ការអនុវត្តកសិកម្មតាមស្តង់ដារ) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់រហូតដល់ ១២៥ គីនតាល់/ហិកតា មានភាពធន់នឹងជំងឺ និងសត្វល្អិត ទំហើមើមធំល្អ និងមានតម្រូវការទីផ្សារខ្ពស់។ អនុបាតផលប្រយោជន៍-ចំណាយ (BCR) មានកម្រិតខ្ពស់រហូតដល់ ៨,៣៤:១។ | ទាមទារការចំណាយដើមទុនជាមុនលើគ្រាប់ពូជទំនើប ជី ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត និងប្រព័ន្ធស្រោចស្រព (ម៉ាស៊ីនបូមទឹក)។ ត្រូវការចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកទេសថែទាំថ្នាល និងការស្តុកទុកត្រឹមត្រូវ។ | ទិន្នផលមធ្យម ១២៥ qt/ha ប្រាក់ចំណេញ ៣៣៤.៩២៥ ETB/ha និងអនុបាតផលប្រយោជន៍-ចំណាយ (BCR) ៨,៣៤:១។ |
| Local Onion Variety (Existing Agro-pastoralist Practice) ពូជខ្ទឹមបារាំងក្នុងស្រុក (ការអនុវត្តតាមទម្លាប់ចាស់របស់កសិករ-គង្វាល) |
មិនសូវចំណាយដើមទុនច្រើនលើធាតុចូលកសិកម្មទំនើប ងាយស្រួលរកពូជក្នុងស្រុក និងស៊ាំនឹងការអនុវត្តទូទៅប្រចាំថ្ងៃ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាប ទំហើមើមតូច ងាយរងគ្រោះពីជំងឺនិងសត្វល្អិត និងមិនមានអត្ថប្រយោជន៍ប្រកួតប្រជែងខ្ពស់នៅលើទីផ្សារ។ | ផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងពូជ Nafis ចំនួន ៧៨,៦% និងទទួលបានពិន្ទុវាយតម្លៃទាបពីកសិករចំពោះគ្រប់លក្ខណៈវិនិច្ឆ័យ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសដាំដុះពូជខ្ទឹមបារាំង Nafis ត្រូវការការចំណាយសរុបប្រមាណ ៤០.០៧៥ ប៊ៀរអេត្យូពី (ETB) ក្នុងមួយហិកតា ដែលផ្តោតលើធាតុចូលកសិកម្ម សេវាពលកម្ម និងប្រព័ន្ធស្រោចស្រព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងស្រុក Nyangatom តំបន់ South Omo នៃប្រទេសអេត្យូពី ដោយមានការចូលរួមពីកសិករ-គង្វាលតែ ២៥ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ ទិន្នន័យនេះផ្តោតខ្លាំងលើតំបន់ដីទំនាបដែលមានអាកាសធាតុក្តៅស្ងួត និងពឹងផ្អែកលើការស្រោចស្រពពីទន្លេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការស្រាវជ្រាវនេះមានប្រយោជន៍សម្រាប់តំបន់ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុប្រហាក់ប្រហែល ប៉ុន្តែលទ្ធផលអាចមានភាពលម្អៀងដោយសារភាពខុសគ្នានៃកម្រិតជីជាតិដី និងប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្រ្តជំរុញផលិតកម្មកសិកម្មតាមរយៈការប្រើប្រាស់ពូជកែលម្អ និងការចុះបង្ហាញផ្ទាល់ (Demonstration Trial) នេះ គឺមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អដើម្បីលើកកម្ពស់ជីវភាពកសិករនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការប្រើប្រាស់ពូជដែលធន់នឹងជំងឺ រួមជាមួយនឹងបច្ចេកទេសកសិកម្មតាមស្តង់ដារ អាចផ្តល់ប្រាក់ចំណេញខ្ពស់ដល់កសិករខ្នាតតូចនៅកម្ពុជា ពិសេសប្រសិនបើមានការគាំទ្រប្រព័ន្ធស្រោចស្រពនិងទីផ្សារ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Agro-pastoralists (កសិករ-គង្វាល) | ក្រុមមនុស្សដែលប្រកបរបរចិញ្ចឹមសត្វតាមវាលស្មៅ (ដូចជា គោ ពពែ ចៀម) ជាចម្បង ផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងការធ្វើកសិកម្មដាំដុះដំណាំបន្តិចបន្តួចនៅតាមតំបន់ដែលមានប្រភពទឹកគ្រប់គ្រាន់។ | ដូចជាសហគមន៍ពនេចរដែលរស់នៅដោយការពឹងផ្អែកលើការដើរឃ្វាលសត្វជាចម្បង តែឆ្លៀតដាំបន្លែ ឬស្រូវបន្តិចបន្តួចនៅកន្លែងដែលមានប្រភពទឹក។ |
| Benefit-cost ratio (អនុបាតផលប្រយោជន៍-ចំណាយ) | ជាសូចនាករហិរញ្ញវត្ថុដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងប្រាក់ចំណូល (ឬផលប្រយោជន៍) ដែលទទួលបាន ធៀបនឹងការចំណាយដើមទុនសរុប ដើម្បីវាយតម្លៃថាគម្រោង ឬអាជីវកម្មនោះមានផលចំណេញកម្រិតណា។ | ប្រៀបដូចជាការគិតលេខថា បើយើងចំណាយទុនវិនិយោគអស់ ១ដុល្លារ តើយើងអាចលក់បានចំណេញត្រឡប់មកវិញប៉ុន្មានដុល្លារ។ |
| Demonstration trial (ការសាកល្បងបង្ហាញផ្ទាល់) | ជាវិធីសាស្ត្រផ្សព្វផ្សាយកសិកម្ម ដែលមន្ត្រីជំនាញបង្កើតចម្ការសាកល្បងខ្នាតតូច ដើម្បីបង្ហាញកសិករដោយផ្ទាល់ពីរបៀបដាំដុះ និងលទ្ធផលនៃការអនុវត្តបច្ចេកទេស ឬពូជដំណាំថ្មីៗ។ | ដូចជាការយកផលិតផលថ្មីមកធ្វើតេស្តសាកល្បងឱ្យអ្នកទិញមើលផ្ទាល់ភ្នែក ដើម្បីឱ្យពួកគេជឿជាក់មុននឹងសម្រេចចិត្តទិញយកទៅប្រើប្រាស់។ |
| Agronomic management (ការគ្រប់គ្រងកសិកម្ម / ការអនុវត្តបច្ចេកទេសដាំដុះ) | ការអនុវត្តបច្ចេកទេសទាំងឡាយនៅក្នុងការដាំដុះដំណាំចាប់ពីដើមដល់ចប់ ដូចជាការរៀបចំដី ការប្រើប្រាស់ជី ការស្រោចស្រព ការបោចស្មៅ និងការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិត ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់បំផុត។ | ប្រៀបដូចជាក្បួនថែរក្សាសុខភាពកុមារ ដែលទាមទារការផ្តល់អាហារ (ជី) ទឹក និងថ្នាំសង្កូវឱ្យបានត្រឹមត្រូវតាមវ័យ ដើម្បីឱ្យពួកគេលូតលាស់បានល្អនិងមិនងាយឈឺ។ |
| Preference ranking (ការដាក់ពិន្ទុចំណង់ចំណូលចិត្ត) | វិធីសាស្ត្រប្រមូលទិន្នន័យដោយឱ្យអ្នកចូលរួមផ្តល់ពិន្ទុ ឬវាយតម្លៃកម្រិតនៃការពេញចិត្តរបស់ពួកគេទៅលើជម្រើសនីមួយៗ ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាក់លាក់ (ឧទាហរណ៍៖ ទំហើមើម ទិន្នផល ភាពធន់នឹងជំងឺ)។ | ដូចជាកម្មវិធីប្រកួតចម្រៀង ដែលគណៈកម្មការត្រូវដាក់ពិន្ទុឱ្យបេក្ខជនម្នាក់ៗ ផ្អែកលើទឹកដមសម្លេង និងការសម្តែង ដើម្បីរើសយកអ្នកឈ្នះ។ |
| Variable cost (ចំណាយអថេរ) | ការចំណាយដែលប្រែប្រួល ឬផ្លាស់ប្តូរទៅតាមទំហំនៃផលិតកម្ម ដូចជាថ្លៃទិញគ្រាប់ពូជ ជី ថ្នាំកសិកម្ម និងថ្លៃពលកម្ម (មានន័យថា ផលិតកាន់តែច្រើន ចំណាយចំណែកនេះក៏កាន់តែច្រើន)។ | ដូចជាការចាក់សាំងម៉ូតូ គឺជិះកាន់តែឆ្ងាយ អ្នកត្រូវចំណាយលុយចាក់សាំងកាន់តែច្រើន។ |
| Curing (ការសម្ងួតមើម / ការថែទាំក្រោយប្រមូលផល) | ដំណើរការហាល ឬសម្ងួតមើមខ្ទឹមក្រោយពេលប្រមូលផលភ្លាមៗ ដើម្បីឱ្យសំបកខាងក្រៅរបស់វាស្ងួតល្អ និងរបួសផ្សេងៗសះជា ដែលជួយការពារការរលួយ និងអាចរក្សាទុកបានយូរ។ | ប្រៀបដូចជាការហាលខោអាវឱ្យស្ងួតល្អមុននឹងបត់ទុកក្នុងទូ ដើម្បីកុំឱ្យវាផ្អូម ឬដុះផ្សិត។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
