បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយពីបញ្ហាប្រឈមក្នុងការរក្សាទុកពូជ និងការបន្តពូជចកអាសូឡា (Azolla) ឆ្លងកាត់រដូវប្រាំង ដោយធ្វើការសិក្សាទៅលើការប្រើប្រាស់ស្ប៉ូរ៉ូកាព (Sporocarps) ជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់ដើមស្រស់ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការរក្សាទុក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការសាកល្បងនិងប្រៀបធៀបវិធីសាស្ត្រប្រមូល និងមជ្ឈដ្ឋានសម្រាប់បណ្តុះស្ប៉ូរ៉ូកាពផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fresh spores (Fresh sporophytes) ការប្រើប្រាស់ស្ប៉ូរ៉ូកាពពីដើមស្រស់ |
ចំណាយពេលតិចក្នុងការប្រមូល និងមិនតម្រូវឱ្យមានការរង់ចាំយូរសម្រាប់ការផ្អាប់។ | មានអត្រាដុះពន្លក និងការបង្កកំណើតទាបបំផុត ដែលមិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការបន្តពូជក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។ | អត្រាដុះពន្លកខ្ពស់បំផុតត្រឹមតែ ៣៩.២% និងការបង្កកំណើត ២០% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Dry spores (Dry sporophytes) ការប្រើប្រាស់ស្ប៉ូរ៉ូកាពពីដើមស្ងួត |
ងាយស្រួលក្នុងការរក្សាទុកទុកបានយូរ និងងាយស្រួលក្នុងការដឹកជញ្ជូន។ | សំបកស្ប៉ូរ៉ូកាពស្ងួតរឹង ដែលធ្វើឱ្យការស្រូបយកទឹកមានការលំបាក នាំឱ្យអត្រាដុះពន្លកធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ | អត្រាដុះពន្លកទាបបំផុតត្រឹមតែ ៨% និងមិនមានការបង្កកំណើតគ្រប់គ្រាន់។ |
| Fermented/Composted spores ការប្រើប្រាស់ស្ប៉ូរ៉ូកាពពីដើមដែលបានផ្អាប់ (រយៈពេល ២ ខែ) |
ជួយបំបែកភាពស៊ាំ (Dormancy) របស់ស្ប៉ូរ៉ូកាព ផ្តល់នូវអត្រាដុះពន្លក និងការបង្កកំណើតខ្ពស់បំផុត កាត់បន្ថយការចម្លងរោគ (មេរោគផ្សិត)។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរ (យ៉ាងហោចណាស់ ២ ខែ) សម្រាប់ការផ្អាប់មុនពេលអាចយកទៅប្រើប្រាស់បាន។ | ទទួលបានអត្រាដុះពន្លក ៩២% និងការបង្កកំណើត ៨៥%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចម្រាញ់ស្ប៉ូរ៉ូកាព និងបន្ទប់ដែលអាចគ្រប់គ្រងបរិយាកាសបាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសថៃ (សាកលវិទ្យាល័យបច្ចេកវិទ្យាសុរនារី និងនាយកដ្ឋានកសិកម្ម) ដោយប្រើប្រាស់ពូជ Azolla microphylla។ លទ្ធផលនេះគឺមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចជឿទុកចិត្តបានខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុត្រូពិចមូសុង និងបរិបទកសិកម្មស្រដៀងគ្នាខ្លាំង។
វិធីសាស្ត្របន្តពូជចកអាសូឡាតាមរយៈស្ប៉ូរ៉ូកាពនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាងាប់ពូជនៅរដូវប្រាំង។
ជារួម ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រផ្អាប់ស្ប៉ូរ៉ូកាពនេះ ផ្តល់នូវដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងចំណាយតិច ក្នុងការរក្សា និងបន្តពូជចកអាសូឡាសម្រាប់ការផលិតស្រូវសរីរាង្គនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Sporocarp (ស្ប៉ូរ៉ូកាព / ថង់ស្ប៉ូរ៉ូ) | ជារចនាសម្ព័ន្ធ ឬថង់បន្តពូជរបស់រុក្ខជាតិប្រភេទចកដែលផ្ទុកនូវស្ប៉ូរ៉ូ (spores) នៅខាងក្នុង សម្រាប់រក្សាពូជឆ្លងកាត់រដូវប្រាំង និងបង្កកំណើតបង្កើតជាដើមថ្មីនៅពេលមានអំណោយផល។ | វាប្រៀបដូចជាសំបកផ្លែឈើដែលរុំព័ទ្ធនិងការពារគ្រាប់ពូជតូចៗនៅខាងក្នុង រង់ចាំពេលវេលាសមស្របដើម្បីដុះពន្លក។ |
| Sporophyte (ស្ប៉ូរ៉ូហ្វីត / ដើមបង្កើតស្ប៉ូរ៉ូ) | ជាដំណាក់កាលលូតលាស់ជាដើមពេញវ័យរបស់ចកអាសូឡា ដែលមានសមត្ថភាពផលិតស្ប៉ូរ៉ូកាព (ទាំងឈ្មោលនិងញី) សម្រាប់ការបន្តពូជ។ | វាប្រៀបដូចជាដើមឈើធំពេញវ័យដែលអាចបញ្ចេញផ្កា និងផ្លែដើម្បីបន្តពូជ។ |
| Microsporocarp (មីក្រូស្ប៉ូរ៉ូកាព / ថង់ស្ប៉ូរ៉ូឈ្មោល) | ជាថង់ស្ប៉ូរ៉ូទំហំតូចដែលផ្ទុកនូវកោសិកាបន្តពូជឈ្មោល (spermatozoids) ជាច្រើនរបស់ចកអាសូឡា។ | វាប្រៀបដូចជាថង់ផ្ទុកលំអងកេសរឈ្មោលរបស់ផ្កា ដែលត្រៀមខ្លួនហោះទៅបង្កកំណើតជាមួយកេសរញី។ |
| Megasporocarp (មេហ្គាស្ប៉ូរ៉ូកាព / ថង់ស្ប៉ូរ៉ូញី) | ជាថង់ស្ប៉ូរ៉ូទំហំធំជាងដែលផ្ទុកនូវកោសិកាបន្តពូជញី (ovum) របស់ចកអាសូឡា ដើម្បីរង់ចាំការបង្កកំណើតពីកោសិកាឈ្មោល។ | វាប្រៀបដូចជាកន្សោមពងញីរបស់រុក្ខជាតិ ដែលរង់ចាំការបេនលំអងដើម្បីប្រែក្លាយជាគ្រាប់ពូជ។ |
| Gametophyte (ហ្គាម៉ែតតូហ្វីត / ដំណាក់កាលបង្កើតហ្គាម៉ែត) | ជាដំណាក់កាលលូតលាស់បន្ទាប់ពីស្ប៉ូរ៉ូកាពដុះពន្លក ដែលវាបង្កើតជាសរីរាង្គភេទ (ឈ្មោល ឬញី) ដើម្បីធ្វើការបង្កកំណើតបង្កើតជាដើមថ្មី (Zygote)។ | វាជាដំណាក់កាលយុវវ័យរបស់រុក្ខជាតិដែលទើបតែញាស់ចេញពីគ្រាប់ ហើយកំពុងរៀបចំខ្លួនដើម្បីបង្កាត់ពូជ។ |
| Dormancy (ភាពស៊ាំ / ការសម្ងំ) | ជាសភាពសម្រាក ឬផ្អាកការលូតលាស់បណ្តោះអាសន្នរបស់ស្ប៉ូរ៉ូកាព ដើម្បីការពារខ្លួនពីបរិស្ថានមិនអំណោយផល (ដូចជារដូវប្រាំង) ដែលទាមទារឱ្យមានការផ្អាប់ (composting) ដើម្បីដាស់វាឱ្យដុះពន្លកវិញ។ | វាប្រៀបដូចជាសត្វខ្លាឃ្មុំដែលសម្ងំដេកក្នុងរដូវរងា ដើម្បីសន្សំថាមពល ហើយនឹងភ្ញាក់ឡើងវិញនៅពេលអាកាសធាតុល្អ។ |
| Fermented sporophytes (ដើមស្ប៉ូរ៉ូហ្វីតដែលបានផ្អាប់) | ជាដំណើរការយកដើមចកអាសូឡាដែលមានស្ប៉ូរ៉ូកាពទៅផ្អាប់ចោលរយៈពេល ២ខែ ដើម្បីឱ្យអតិសុខុមប្រាណជួយបំបែកសំបកដ៏រឹង និងដាស់ស្ប៉ូរ៉ូពីភាពស៊ាំ (dormancy) ធ្វើឱ្យវាមានអត្រាដុះពន្លកខ្ពស់។ | វាប្រៀបដូចជាការត្រាំគ្រាប់ពូជរឹងៗក្នុងទឹកក្តៅ ឬការបន្ទុំគ្រាប់ពូជឱ្យរលួយសំបកក្រៅបន្តិច ដើម្បីឱ្យវាងាយស្រួលដុះពន្លកលឿនជាងមុន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
