បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកំណត់អាយុប្រមូលផល និងវិធីសាស្ត្រសម្ងួតដ៏ប្រសើរបំផុត ដើម្បីទាញយកទិន្នផលប្រេងសំខាន់ៗ (Essential oil) ឱ្យបានអតិបរមាពីស្លឹករ៉ូសមែរី (Rosmarinus officinalis L.) នៅក្នុងតំបន់ Wondo Genet ប្រទេសអេត្យូពី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រើប្រាស់ការរចនាពិសោធន៍ប្រភេទ 3 × 4 Factorial ដោយធ្វើឡើងវិញចំនួន៣ដង ដើម្បីសាកល្បងឥទ្ធិពលនៃអាយុពេលប្រមូលផល និងវិធីសាស្ត្រសម្ងួតផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Fresh Leaves Extraction ការចម្រាញ់ចេញពីស្លឹកស្រស់ |
ផ្តល់ទិន្នផលប្រេងសំខាន់ៗខ្ពស់បំផុត និងមិនត្រូវការពេលវេលាសម្រាប់ការសម្ងួត។ | ស្លឹកមានកម្រិតសំណើមខ្ពស់ ដែលទាមទារការកែច្នៃភ្លាមៗក្រោយពេលប្រមូលផល និងមិនអាចស្តុកទុកបានយូរ។ | ទទួលបានបរិមាណប្រេង (EOCV/W) ០.៩៦ ± ០.២៧% សម្រាប់អាយុប្រមូលផល១២ខែ ដែលជាកម្រិតខ្ពស់បំផុតធៀបនឹងទម្ងន់ស្រស់។ |
| Shade Drying ការសម្ងួតក្នុងម្លប់ |
រក្សាបាននូវសមាសធាតុប្រេងសំខាន់ៗបានល្អស្ទើរតែស្មើនឹងស្លឹកស្រស់ និងអនុញ្ញាតឱ្យកសិករអាចស្តុកទុកវត្ថុធាតុដើមមុនពេលចម្រាញ់បាន។ | ត្រូវការពេលវេលាសម្ងួតយូរ (ប្រហែល៧ថ្ងៃ) និងទាមទារទីតាំងដែលមានសំណាញ់ និងខ្យល់ចេញចូលល្អ។ | ទទួលបានបរិមាណប្រេងខ្ពស់បំផុតសម្រាប់ប្រភេទស្លឹកស្ងួត (EOCV/W) ២.៧៤ ± ០.៣៦% នៅអាយុ១២ខែ។ |
| Sun Drying ការសម្ងួតក្រោមពន្លឺព្រះអាទិត្យ |
មិនចំណាយប្រាក់លើថាមពល ដោយប្រើប្រាស់កម្តៅព្រះអាទិត្យដោយផ្ទាល់ និងចំណាយពេលលឿនជាងការសម្ងួតក្នុងម្លប់ (៥ថ្ងៃ)។ | កម្តៅ និងកាំរស្មីយូវី (UV) បំផ្លាញក្រពេញប្រេងលើស្លឹក ធ្វើឱ្យបាត់បង់ទិន្នផលប្រេងយ៉ាងច្រើន (រហូតដល់ប្រមាណ ៣១%)។ | ទិន្នផលប្រេងធ្លាក់ចុះទាបបំផុតនៅសល់ត្រឹម (EOCV/W) ១.៧៥ ± ០.៣៦% នៅអាយុ១២ខែ។ |
| Oven Drying (40°C) ការសម្ងួតក្នុងឡ (សីតុណ្ហភាព ៤០°C) |
ចំណាយពេលខ្លីបំផុត (២៤ម៉ោង) អាចគ្រប់គ្រងកម្រិតសំណើមបានច្បាស់លាស់ និងមិនពឹងផ្អែកលើអាកាសធាតុ។ | ទាមទារការចំណាយលើឧបករណ៍ និងអគ្គិសនី ព្រមទាំងបណ្តាលឱ្យបាត់បង់ប្រេងសំខាន់ៗដោយសារកម្តៅឡ។ | ទទួលបានបរិមាណប្រេងកម្រិតមធ្យម (EOCV/W) ២.១២ ± ០.៣៩% នៅអាយុ១២ខែ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការទាញយកប្រេងសំខាន់ៗតាមវិធីសាស្ត្រនេះ ទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតមូលដ្ឋានសម្រាប់ការបន្សុទ្ធ និងការរៀបចំទីតាំងសមស្របសម្រាប់ការសម្ងួត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ខ្ពង់រាប Wondo Genet ប្រទេសអេត្យូពី ដែលមានកម្ពស់ ១,៧៨០ម៉ែត្រ និងសីតុណ្ហភាពត្រជាក់ល្មម (១១-២៦°C)។ កត្តាភូមិសាស្ត្រនេះមានភាពខុសគ្នាពីប្រទេសកម្ពុជាដែលជាតំបន់ត្រូពិក ក្តៅ និងសើម ដែលអាចមានឥទ្ធិពលធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិមានវដ្តលូតលាស់លឿនជាងមុន ហើយអាយុប្រមូលផលដ៏ប្រសើរបំផុតអាចនឹងតិចជាង ១២ខែ។
វិធីសាស្ត្រចម្រាញ់ និងការសម្ងួតក្នុងម្លប់ពីការសិក្សានេះ គឺពិតជាមានភាពស័ក្តិសម និងមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការផលិតប្រេងសំខាន់ៗខ្នាតតូច និងមធ្យមនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តបច្ចេកទេសសម្ងួតក្នុងម្លប់រួមជាមួយនឹងការចម្រាញ់ចេញពីស្លឹកស្រស់ គឺជាជម្រើសបច្ចេកវិទ្យាដ៏សាមញ្ញ តែមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ដែលសហគ្រិនកសិកម្មកម្ពុជាអាចយកទៅអនុវត្តបានយ៉ាងងាយស្រួល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hydrodistillation (ការចម្រាញ់ដោយប្រើទឹកកម្តៅ) | វិធីសាស្ត្រទាញយកប្រេងសំខាន់ៗពីរុក្ខជាតិ ដោយការស្ងោរវត្ថុធាតុដើមក្នុងទឹកផ្ទាល់ រហូតដល់ពុះក្លាយជាចំហាយ រួចបំប្លែងចំហាយនោះមកជាអង្គធាតុរាវវិញតាមរយៈការបន្ធូរកម្តៅ ដើម្បីបំបែកយកប្រេងចេញពីទឹក។ | ដូចជាការស្ងោរទឹកស៊ុបឱ្យពុះ ហើយត្រងយកដំណក់ទឹកនិងខ្លាញ់ដែលទើនៅលើគម្របឆ្នាំងមកវិញ។ |
| Clevenger apparatus (ឧបករណ៍ក្លេវេនជ័រ) | ឧបករណ៍កញ្ចក់ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងពិសេសសម្រាប់បំបែកប្រេងសំខាន់ៗចេញពីទឹក ផ្អែកលើគោលការណ៍ខុសគ្នានៃដង់ស៊ីតេ ក្រោយពេលឆ្លងកាត់ដំណើរការចម្រាញ់រួច។ | ដូចជាបំពង់ត្រងមួយដែលជួយបំបែកខ្លាញ់ឱ្យអណ្តែតលើទឹក រួចយើងអាចដកយកតែខ្លាញ់ចេញបានយ៉ាងងាយ។ |
| EOCV/W - Essential oil content volume per weight (បរិមាណប្រេងគិតជាមាត្រធៀបនឹងទម្ងន់) | ខ្នាតរង្វាស់ទិន្នផលប្រេងដែលទទួលបាន ដោយគិតជាមីលីលីត្រ (mL) នៃប្រេងដែលចម្រាញ់បាន ចែកនឹងទម្ងន់នៃស្លឹករុក្ខជាតិដែលយកមកចម្រាញ់គិតជាក្រាម (g) រួចគុណនឹង ១០០ ដើម្បីរកភាគរយ។ | ដូចជាការគិតថាតើយើងអាចទទួលបានទឹកប៉ុន្មានមីលីលីត្រ ពីការច្របាច់ក្រូចឆ្មារទម្ងន់ ១គីឡូក្រាម។ |
| Equilibrium moisture content (កម្រិតសំណើមសមតុល្យ) | ចំណុចដែលរុក្ខជាតិត្រូវបានសម្ងួតរហូតដល់កម្រិតសំណើមនៅក្នុងស្លឹកមានតុល្យភាពជាមួយសំណើមនៅក្នុងខ្យល់បរិយាកាសជុំវិញ ដែលធ្វើឱ្យស្លឹកលែងបន្តបាត់បង់ទម្ងន់ទៀត។ | ដូចជាអេប៉ុងដែលហាលថ្ងៃរហូតស្ងួតជោក លែងអាចហួតទឹកអ្វីចេញបានទៀត ហើយទម្ងន់របស់វានៅថេរមិនប្រែប្រួល។ |
| Volatile substances (សមាសធាតុងាយហើរ) | សារធាតុគីមីសរីរាង្គនៅក្នុងរុក្ខជាតិដែលមានចំណុចរំពុះទាប ដែលធ្វើឱ្យវាងាយនឹងប្រែក្លាយពីអង្គធាតុរាវទៅជាឧស្ម័ន ឬចំហាយនៅសីតុណ្ហភាពធម្មតា។ វាជាប្រភពចម្បងនៃក្លិនក្រអូបរបស់រុក្ខជាតិ។ | ដូចជាអាល់កុលលាងដៃ ដែលពេលយើងលាបលើស្បែក វានឹងហួតបាត់ទៅក្នុងខ្យល់យ៉ាងលឿនព្រមទាំងភាយក្លិនចេញមក។ |
| Two-way ANOVA (ការវិភាគរ៉ាយរ៉ាប់ទ្វេភាគ) | វិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃឥទ្ធិពលនៃកត្តាឯករាជ្យពីរផ្សេងគ្នា (ឧទាហរណ៍៖ អាយុប្រមូលផល និងវិធីសម្ងួត) ព្រមទាំងអន្តរកម្មរវាងកត្តាទាំងពីរនេះ ទៅលើលទ្ធផលតែមួយ (ទិន្នផលប្រេង)។ | ដូចជាការវិភាគរកមើលថាតើ "ប្រភេទជី" និង "បរិមាណទឹក" មួយណាធ្វើឱ្យដំណាំលូតលាស់ល្អជាង ឬក៏វាត្រូវតែពឹងផ្អែកលើគ្នាទើបទទួលបានផលល្អ។ |
| Isomerization (អ៊ីសូមឺកម្ម) | ដំណើរការគីមីដែលម៉ូលេគុលនៃសារធាតុមួយផ្លាស់ប្តូរទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធរបស់វា ដោយមិនផ្លាស់ប្តូររូបមន្តគីមីដើមឡើយ ដែលដំណើរការនេះតែងកើតឡើងនៅពេលរុក្ខជាតិរងកម្តៅខ្លាំងអំឡុងពេលសម្ងួត បណ្តាលឱ្យប្រែប្រួលគុណភាពប្រេង។ | ដូចជាការយកដុំឡេហ្គោ (Lego) ដដែលៗ មកតម្រៀបជារូបរាងថ្មី ដែលធ្វើឱ្យវាមានលក្ខណៈខុសពីដើម បើទោះជាចំនួនដុំឡេហ្គោនៅដដែលក៏ដោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
