បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងដោះស្រាយបញ្ហាអសន្តិសុខស្បៀង និងហានិភ័យនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដោយធ្វើការពិនិត្យវាយតម្លៃលើឱកាស ឧបសគ្គ និងដែនកំណត់នៃការអនុវត្តកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៅក្នុងប្រទេសអេត្យូពី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រចម្រុះដើម្បីប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យពីគ្រួសារកសិករដែលត្រូវបានជ្រើសរើសដោយចៃដន្យនៅក្នុងតំបន់សិក្សា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Conventional/Industrialized Agriculture កសិកម្មបែបអនុវត្តទូទៅ ឬបែបឧស្សាហកម្ម |
អាចផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ក្នុងរយៈពេលខ្លីដើម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការស្បៀងអាហារជាតិ និងមិនសូវទាមទារកម្លាំងពលកម្មច្រើនក្នុងដំណាក់កាលប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រនិងថ្នាំគីមី។ | ប្រើប្រាស់ជីគីមី និងថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតច្រើន ដែលបំផ្លាញគុណភាពដី បាត់បង់ជីវចម្រុះ និងបំពុលប្រភពទឹក។ វាក៏មានតម្លៃថ្លៃដែលធ្វើឱ្យកសិករងាយធ្លាក់ក្នុងបំណុល។ | បណ្តាលឱ្យមានការកើនឡើងនូវថ្លៃដើមផ្នែកថែទាំបរិស្ថាន (External costs) និងមិនមាននិរន្តរភាពក្នុងការទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ |
| Sustainable Agricultural Practices (SAPs) ការអនុវត្តកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព (កសិរុក្ខកម្ម ជីកំប៉ុស ការបង្វិលដំណាំ) |
ជួយកែលម្អជីជាតិដី (៧៩%) កាត់បន្ថយការរិចរិលដី (៧២%) បង្កើនការរក្សាទឹក និងបង្កើនផលិតភាពកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព (៧៥%)។ | ទាមទារកម្លាំងពលកម្មនិងពេលវេលាច្រើន (៨៣%) បញ្ហាកាត់បន្ថយដីវាលស្មៅ (៩៣%) និងប្រឈមនឹងបញ្ហាដក់ទឹក ឬសត្វល្អិតបំផ្លាញនៅដំណាក់កាលដំបូង។ | កសិករប្រមាណ ៥៥% កំពុងអនុវត្ត និងអាចសន្សំសំចៃធនធានហិរញ្ញវត្ថុពីការកាត់បន្ថយការទិញជីគីមី បើទោះបីជាប្រឈមនឹងកង្វះខាតការគាំទ្រពីស្ថាប័នក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តកសិកម្មនិរន្តរភាពទាមទារនូវធនធានកម្លាំងពលកម្ម ពេលវេលា និងចំណេះដឹងជាចម្បង ជាជាងការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាទំនើប ឬទុនវិនិយោគធំដុំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ភាគខាងជើងនៃប្រទេសអេត្យូពី (តំបន់ Tigray) ដែលមានភូមិសាស្ត្រជាតំបន់ខ្ពង់រាប និងងាយរងគ្រោះដោយគ្រោះរាំងស្ងួត ដោយផ្អែកលើការស្ទង់មតិគ្រួសារកសិករចំនួន ៣៥០ គ្រួសារ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកសិករកម្ពុជាភាគច្រើនក៏ពឹងផ្អែកលើកសិកម្មខ្នាតតូច ជួបបញ្ហាកង្វះដើមទុន និងកំពុងប្រឈមនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រនៃការបំប្លែងទៅរកកសិកម្មនិរន្តរភាពនេះ មានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិបទវិស័យកសិកម្មរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរទៅរកកសិកម្មនិរន្តរភាពនឹងជួយកសិករកម្ពុជាកាត់បន្ថយបំណុលពីការទិញជីគីមី និងពង្រឹងភាពធន់របស់សហគមន៍ទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនាពេលអនាគត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Sustainable Agriculture (កសិកម្មនិរន្តរភាព) | ការធ្វើកសិកម្មដោយប្រើប្រាស់ធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវ តាមរយៈការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី និងពឹងផ្អែកលើជីធម្មជាតិ ដើម្បីរក្សាគុណភាពដី ការពារបរិស្ថាន និងធានាបាននូវផលិតផលកសិកម្មសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ។ | ដូចជាការដកប្រាក់ពីធនាគារមកចាយតែត្រឹមការប្រាក់ ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ប្រាក់ដើម ដើម្បីធានាថាមានលុយចាយរហូតតទៅ។ |
| Agroforestry systems (ប្រព័ន្ធកសិរុក្ខកម្ម) | ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការដាំដើមឈើ (ឈើហូបផ្លែ ឈើឧស្សាហកម្ម ឬឈើចំណីសត្វ) ជាមួយនឹងការដាំដុះដំណាំកសិកម្ម ឬការចិញ្ចឹមសត្វនៅលើផ្ទៃដីតែមួយ ដើម្បីទាញយកអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចច្រើនយ៉ាង និងរក្សាលំនឹងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ | ដូចជាការសាងសង់អគារមួយដែលមានទាំងកន្លែងរស់នៅ កន្លែងធ្វើការ និងផ្សារទំនើបក្នុងបរិវេណតែមួយ ដើម្បីទាញយកប្រយោជន៍ឱ្យអស់ពីទំហំដី។ |
| Crop rotation (ការបង្វិលដំណាំ) | ការផ្លាស់ប្តូរប្រភេទដំណាំផ្សេងៗគ្នានៅលើផ្ទៃដីដដែលៗតាមរដូវកាលនីមួយៗ (ឧទាហរណ៍៖ ដាំស្រូវ រួចដាំសណ្តែក) ដើម្បីកាត់បន្ថយការរីករាលដាលនៃសត្វល្អិត និងជួយបំពេញជីវជាតិដីឡើងវិញតាមបែបធម្មជាតិ។ | ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរមុខម្ហូបអាហារជារៀងរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យរាងកាយទទួលបានវីតាមីនគ្រប់គ្រាន់ និងមិនងាយធ្លាក់ខ្លួនឈឺ។ |
| Zero-grazing (ការចិញ្ចឹមសត្វក្នុងក្រោល / ការមិនលែងសត្វឱ្យស៊ីស្មៅ) | ប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមសត្វដែលកសិករមិនអនុញ្ញាតឱ្យគោក្របីដើរស៊ីស្មៅពាសវាលពាសកាល ដោយជំនួសមកវិញនូវការកាត់ស្មៅ ឬយកចំណីមកឱ្យសត្វស៊ីនៅក្នុងក្រោល ដើម្បីការពារកុំឱ្យសត្វជាន់ឈ្លីបំផ្លាញដី និងដំណាំជុំវិញ។ | ដូចជាការទិញម្ហូបមកញ៉ាំនៅផ្ទះ ជាជាងការដើរញ៉ាំតាមភោជនីយដ្ឋានខាងក្រៅ ដើម្បីសន្សំសំចៃពេលវេលា និងងាយស្រួលគ្រប់គ្រង។ |
| Green revolution (បដិវត្តន៍បៃតង / កសិកម្មឧស្សាហកម្ម) | ការផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធកសិកម្មជាសាកលនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ដែលជំរុញឱ្យកសិករងាកមកប្រើប្រាស់ពូជដំណាំទំនើប ជីគីមី ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត និងគ្រឿងចក្រ ដើម្បីបង្កើនទិន្នផលឱ្យបានច្រើនបំផុតក្នុងរយៈពេលខ្លី។ | ដូចជាការឱ្យអត្តពលិកផឹកភេសជ្ជៈប៉ូវកម្លាំងដើម្បីឱ្យរត់បានលឿនភ្លាមៗ ប៉ុន្តែវាអាចបន្សល់ទុកផលប៉ះពាល់ដល់សុខភាពទៅថ្ងៃក្រោយ។ |
| Crop residue retention (ការរក្សាកាកសំណល់ដំណាំ) | ការទុកចោលនូវកាកសំណល់រុក្ខជាតិ (ដូចជា ចំបើង ដើមពោត ស្លឹកឈើ) នៅលើដីចម្ការក្រោយពេលប្រមូលផល ជាជាងការដុតចោល ដើម្បីឱ្យវារលួយក្លាយជាជី កាត់បន្ថយការហួតទឹក និងការពារការហូរច្រោះដី។ | ដូចជាការយកសំបកផ្លែឈើ ឬបន្លែដែលសល់ពីផ្ទះបាយទៅកប់ក្នុងគល់ឈើដើម្បីធ្វើជាជីធម្មជាតិ។ |
| Opportunity cost (ថ្លៃដើមឱកាស) | អត្ថប្រយោជន៍ ឬប្រាក់ចំណូលដែលកសិករត្រូវបាត់បង់ នៅពេលដែលពួកគេសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសជម្រើសមួយ ហើយបោះបង់ជម្រើសមួយទៀត (ឧទាហរណ៍៖ ការចំណាយពេលច្រើនលើកសិកម្មនិរន្តរភាព ធ្វើឱ្យគាត់បាត់បង់ឱកាសទៅស៊ីឈ្នួលបានលុយភ្លាមៗនៅកន្លែងផ្សេង)។ | ដូចជាការសម្រេចចិត្តយកលុយទៅទិញទូរស័ព្ទថ្មី ដែលធ្វើឱ្យអ្នកបាត់បង់ឱកាសយកលុយនោះទៅទិញកុំព្យូទ័រសម្រាប់រៀនសូត្រ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
