បញ្ហា (The Problem)៖ វិស័យភាពយន្តវៀតណាមប្រឈមនឹងការខ្វះខាតទុនវិនិយោគ ការពឹងផ្អែកស្ទើរតែទាំងស្រុងលើថវិការដ្ឋ (៨៣,៨%) និងភាពយឺតយ៉ាវខាងបច្ចេកវិទ្យា ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់ភាពប្រកួតប្រជែងនៅក្នុងទីផ្សារសេរី និងរារាំងដល់ការអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មភាពយន្តជាតិ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិ ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការប្រៀបធៀប ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន និងស្នើដំណោះស្រាយ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| State-subsidized Investment Model ម៉ូដែលវិនិយោគដោយពឹងផ្អែកលើថវិការដ្ឋទាំងស្រុង |
ធានាបាននូវការតម្រង់ទិសផ្នែកនយោបាយ និងការអភិរក្សភាពយន្តប្រវត្តិសាស្ត្រ/ប្រពៃណីដែលមិនសូវមានទីផ្សារ។ រក្សាបាននូវស្ថិរភាពការងារសម្រាប់បុគ្គលិករដ្ឋ។ | បន្ទុកហិរញ្ញវត្ថុធ្ងន់ធ្ងរសម្រាប់រដ្ឋាភិបាល ខ្វះភាពប្រកួតប្រជែង ខ្វះការច្នៃប្រឌិត និងនាំឱ្យមានការខាតបង់ជាប្រចាំដោយសារកង្វះទីផ្សារ។ | ថវិការដ្ឋគ្របដណ្តប់ ៨៣,៨% នៃការវិនិយោគសរុប (២០០១-២០០៥) ប៉ុន្តែស្ទូឌីយោរដ្ឋស្ទើរតែទាំងអស់ទទួលបានប្រាក់ចំណេញអវិជ្ជមាន និងបាត់បង់ទស្សនិកជន។ |
| Socialization / Diversified Investment Model ម៉ូដែលធ្វើសង្គមូបនីយកម្ម និងការធ្វើពិពិធកម្មប្រភពទុន |
ជួយកៀរគរទុនពីវិស័យឯកជន ធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវគុណភាពបច្ចេកទេស កាត់បន្ថយបន្ទុករដ្ឋ និងបង្កើតបរិយាកាសប្រកួតប្រជែងប្រកបដោយភាពច្នៃប្រឌិត។ | អាចប្រឈមនឹងហានិភ័យនៃការផលិតភាពយន្តដែលផ្តោតលើតែពាណិជ្ជកម្មខ្លាំងពេក ដោយមើលរំលងតម្លៃសិល្បៈ និងវប្បធម៌។ ត្រូវការច្បាប់គ្រប់គ្រងរឹងមាំ។ | ការវិនិយោគក្រៅរដ្ឋកើនឡើងជិត ៦ដង ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ២០០១-២០០៥ ធៀបនឹង ១៩៩៥-២០០០ ដែលជួយជំរុញឱ្យមានរោងកុនឯកជនទំនើបៗជាច្រើន។ |
| FDI and Co-production Model ម៉ូដែលសហការផលិត និងការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេស (FDI) |
ទទួលបានបច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ (Digital, Dolby) ជំនាញកម្រិតអន្តរជាតិ ការផ្សព្វផ្សាយជាសកល និងថវិកាផលិតខ្នាតធំ។ | ងាយរងឥទ្ធិពលវប្បធម៌បរទេស និងទាមទារឱ្យមានការការពារកម្មសិទ្ធិបញ្ញាយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដើម្បីបញ្ចៀសការកេងប្រវ័ញ្ច។ | ភាពយន្តសហការផលិតទទួលបានជោគជ័យទាំងក្នុងនិងក្រៅស្រុក ដោយនាំមកនូវបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ និងប្រាក់ចំណូលរាប់លានដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយរឿង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអភិវឌ្ឍវិស័យភាពយន្តតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគទុនយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ទាំងលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា និងការបណ្តុះបណ្តាលធនធានមនុស្ស។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើទិន្នន័យស្ថិតិរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ និងព័ត៌មានវៀតណាម និងនាយកដ្ឋានភាពយន្ត (១៩៩៥-២០០៥) ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីសេដ្ឋកិច្ចអន្តរកាលរបស់វៀតណាម។ ទិន្នន័យនេះបង្ហាញពីទិដ្ឋភាពប្រវត្តិសាស្ត្រជាជាងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏កំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរឧស្សាហកម្មភាពយន្តពីការគាំទ្រដោយរដ្ឋទៅជាទីផ្សារសេរីផងដែរ។
យុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការធ្វើពិពិធកម្មទុនវិនិយោគ និងការធ្វើទំនើបកម្មភាពយន្តនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្តារ និងអភិវឌ្ឍឧស្សាហកម្មភាពយន្តនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការរៀបចំច្បាប់ភាពយន្តឲ្យបានច្បាស់លាស់ និងយន្តការលើកទឹកចិត្តអ្នកវិនិយោគឯកជនពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល គឺជាគន្លឹះឆ្ពោះទៅរកភាពជោគជ័យនៃឧស្សាហកម្មភាពយន្តកម្ពុជានាពេលអនាគត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Multiplex | ជាប្រភេទរោងភាពយន្តខ្នាតធំដែលមានបន្ទប់បញ្ចាំងច្រើន (ចាប់ពី ៤ ឬ ៥ ឡើងទៅ) នៅក្នុងអគារតែមួយ ដែលជារឿយៗរួមបញ្ចូលទាំងផ្សារទំនើប ភោជនីយដ្ឋាន និងសេវាកម្មកម្សាន្តផ្សេងៗទៀត ដើម្បីទាក់ទាញអតិថិជន និងបង្កើតប្រភពចំណូលចម្រុះ។ | ដូចជាផ្សារទំនើបមួយដែលមានបន្ទប់មើលកុនច្រើនប្រភេទ និងមានកន្លែងដើរលេងញ៉ាំអីនៅក្នុងនោះស្រាប់។ |
| Telecine | ជាបច្ចេកវិទ្យា និងដំណើរការនៃការបំប្លែងខ្សែភាពយន្តប្រភេទហ្វីលប្លាស្ទិក (Motion picture film) ទៅជាទម្រង់វីដេអូឌីជីថល ឬទម្រង់ចាក់ផ្សាយតាមទូរទស្សន៍ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការកាត់ត ក៏ដូចជាការចាក់បញ្ចាំងតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក។ | ដូចជាការយកម៉ាស៊ីនស្កេន (Scanner) មកស្កេនរូបថតចាស់ៗដែលលាងចេញពីហ្វីល ឱ្យទៅជារូបថតឌីជីថលដែលអាចមើលក្នុងកុំព្យូទ័របាន។ |
| FDI (Foreign Direct Investment) | ការវិនិយោគទុនផ្ទាល់ពីបរទេស គឺជារំហូរទុនពីក្រុមហ៊ុន ឬអ្នកវិនិយោគនៅប្រទេសមួយ ចូលទៅកាន់ប្រទេសមួយទៀត ដើម្បីបង្កើតអាជីវកម្ម សហការផលិត ឬសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ (ឧទាហរណ៍៖ ការវិនិយោគសាងសង់រោងកុនខ្នាតអន្តរជាតិ)។ | ដូចជាការដែលក្រុមហ៊ុនរោងកុនបរទេសយកលុយមកសាងសង់ និងបើកដំណើរការរោងកុនដោយផ្ទាល់នៅក្នុងប្រទេសរបស់យើង។ |
| ODA (Official Development Assistance) | ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ផ្លូវការ គឺជាប្រភពទុន (ជាជំនួយឥតសំណង ឬកម្ចីមានការប្រាក់ទាប) ដែលផ្តល់ដោយរដ្ឋាភិបាលបរទេស ឬអង្គការអន្តរជាតិ ដើម្បីជួយអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងវិស័យវប្បធម៌ ដូចជាការផ្តល់ឧបករណ៍បច្ចេកទេសភាពយន្តជាដើម។ | ដូចជាការដែលរដ្ឋាភិបាលប្រទេសមានបាន ជួយឧបត្ថម្ភលុយ ឬសម្ភារៈដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដើម្បីកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធប្រទេស។ |
| Post-production | ដំណាក់កាលក្រោយការថត (Hậu kỳ) គឺជាដំណើរការបន្ទាប់ពីការថតភាពយន្តរួចរាល់ ដែលរួមមានការកាត់តរូបភាព ការបញ្ចូលសំឡេង ការដាក់តន្ត្រី ការកែពណ៌ និងការបង្កើតបច្ចេកទេសពិសេស (VFX) ដើម្បីបញ្ចប់ជាសាច់រឿងពេញលេញ។ | ដូចជាការយកគ្រឿងផ្សំដែលយើងបានចម្អិនរួច មកតុបតែងរៀបចំដាក់ចានឱ្យមានសោភ័ណភាព និងភ្លក់ឱ្យត្រូវរសជាតិ មុននឹងយកទៅបម្រើភ្ញៀវ។ |
| Socialization (Xã hội hóa) | សង្គមូបនីយកម្ម គឺជាគោលនយោបាយកៀរគរ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យវិស័យឯកជន អង្គការសង្គម និងប្រជាពលរដ្ឋទូទៅ ចូលរួមវិនិយោគទុន និងគ្រប់គ្រងសកម្មភាពសង្គម ឬវប្បធម៌ (ដូចជាការផលិតភាពយន្ត) ជាជាងការពឹងផ្អែកតែលើថវិការដ្ឋាភិបាលតែមួយមុខ។ | ដូចជាការរៃអង្គាសប្រាក់ពីអ្នកភូមិ និងការស្វែងរកស្ពនស័រ (Sponsor) ពីក្រុមហ៊ុននានាដើម្បីសាងសង់សាលារៀន ជាជាងរង់ចាំតែថវិកាពីមេឃុំ។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
