Original Title: ผลการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 5 ขั้น (5E) ร่วมกับการใช้คำถามเชิงวิเคราะห์ที่มีต่อมโนทัศน์และการคิดวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 เรื่อง ฟิสิกส์อะตอม
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ឥទ្ធិពលនៃការរៀនតាមបែបស៊ើបអង្កេត ៥ ជំហាន (5E) រួមជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់សំណួរវិភាគទៅលើទស្សនាទាន និងការគិតវិភាគផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្ររបស់សិស្សថ្នាក់ទី១២ លើប្រធានបទ រូបវិទ្យាអាតូម

ចំណងជើងដើម៖ ผลการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 5 ขั้น (5E) ร่วมกับการใช้คำถามเชิงวิเคราะห์ที่มีต่อมโนทัศน์และการคิดวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 เรื่อง ฟิสิกส์อะตอม

អ្នកនិពន្ធ៖ Sasiwimon Sanitboon (Burapha University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2016

វិស័យសិក្សា៖ Science Education

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការយល់ដឹងខុស និងកង្វះការគិតវិភាគរបស់សិស្សក្នុងការរៀនមុខវិជ្ជារូបវិទ្យាអាតូម ដែលទាមទារនូវវិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលជំរុញការគិតកម្រិតខ្ពស់។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការស្រាវជ្រាវបែបសកម្មភាព (Action Research) ដោយអនុវត្តវិធីសាស្ត្របង្រៀនជាក់លាក់ដើម្បីវាយតម្លៃពីការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពរបស់សិស្ស។

ការរៀនតាមបែបស៊ើបអង្កេត ៥ ជំហាន (5E Inquiry Approach)
ការប្រើប្រាស់សំណួរវិភាគ (Analytical Questioning)
ការធ្វើតេស្តវាស់ស្ទង់ទស្សនាទានវិទ្យាសាស្ត្រ (Science Concepts Test)
ការធ្វើតេស្តវាស់ស្ទង់ការគិតវិភាគវិទ្យាសាស្ត្រ (Scientific Analytical Thinking Test)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

សិស្សដែលបានទទួលការបង្រៀនតាមវិធីសាស្ត្រ 5E និងសំណួរវិភាគ មានទស្សនាទានវិទ្យាសាស្ត្រកើនឡើងខ្ពស់ជាងមុន ដោយមានពិន្ទុកំណើនមធ្យម 40.37%។
សមត្ថភាពគិតវិភាគផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្ររបស់សិស្សមានការកើនឡើងខ្ពស់ ដោយទទួលបានពិន្ទុកំណើនមធ្យម 49.09%។
ការកើនឡើងទាំងទស្សនាទានវិទ្យាសាស្ត្រ និងការគិតវិភាគមានកម្រិតស្ថិតិសក្ដិសិទ្ធិ (Significance level) ខ្ពស់ស្មើនឹង .01។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Traditional Teaching Method (Baseline) វិធីសាស្ត្របង្រៀនបែបប្រពៃណី (មុនការអន្តរាគមន៍)	ងាយស្រួលរៀបចំសម្រាប់គ្រូ និងសន្សំសំចៃពេលវេលាក្នុងការគ្របដណ្តប់ខ្លឹមសារមេរៀនបានច្រើន។ សិស្សងាយស្រួលក្នុងការកត់ត្រា និងទន្ទេញមេរៀន។	សិស្សមិនសូវមានការចូលរួម ហើយពឹងផ្អែកតែលើការទន្ទេញចាំមាត់។ សិស្សខ្វះការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពគិតវិភាគស៊ីជម្រៅ និងបន្តមានទស្សនាទានខុស (Misconceptions) ច្រើន។	ពិន្ទុមធ្យមមុនពេលរៀន៖ ទស្សនាទានវិទ្យាសាស្ត្រទទួលបានត្រឹម ៤.២៧/១៥ និងការគិតវិភាគទទួលបាន ៨.៨៦/៣០។
5E Inquiry Approach with Analytical Questioning វិធីសាស្ត្រស៊ើបអង្កេត ៥ ជំហាន (5E) រួមជាមួយនឹងការប្រើប្រាស់សំណួរវិភាគ	ជំរុញឱ្យសិស្សចេះគិតវិភាគរកហេតុផលដោយខ្លួនឯង បង្កើនការចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងថ្នាក់រៀន និងជួយលុបបំបាត់ការយល់ដឹងខុសអំពីមេរៀនរូបវិទ្យា។	ទាមទារពេលវេលាច្រើនក្នុងការរៀបចំផែនការបង្រៀន និងសម្ភារៈ។ គ្រូត្រូវមានជំនាញខ្ពស់ក្នុងការចោទសួរ និងពិបាកគ្រប់គ្រងពេលវេលាពេលសិស្សធ្វើសកម្មភាព។	ពិន្ទុមធ្យមក្រោយពេលរៀន៖ ទស្សនាទានវិទ្យាសាស្ត្រកើនដល់ ៨.៥៥/១៥ (ពិន្ទុកំណើន ៤០.៣៧%) និងការគិតវិភាគកើនដល់ ១៩.២៧/៣០ (ពិន្ទុកំណើន ៤៩.០៩%)។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារការរៀបចំសម្ភារៈឧបទេស និងផែនការបង្រៀនយ៉ាងល្អិតល្អន់ពីសំណាក់គ្រូបង្រៀន រួមទាំងតម្រូវការពេលវេលាគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការធ្វើសកម្មភាពជាក់ស្តែង។

Instructional Time: ត្រូវការពេលវេលាបង្រៀនចំនួន ១៤ ម៉ោង (ប្រមាណ ៤ សប្តាហ៍) សម្រាប់អនុវត្តផែនការបង្រៀនទាំង ៧ លើប្រធានបទរូបវិទ្យាអាតូម។
Teaching Materials: ទាមទារការរៀបចំស្លាយបញ្ចាំង (PowerPoint), វីដេអូឃ្លីបពន្យល់, សន្លឹកកិច្ចការ, និងទម្រង់សៀវភៅកត់ត្រាការរៀនសូត្រ (Learning Log) របស់សិស្ស។
Expertise: គ្រូបង្រៀនត្រូវមានជំនាញច្បាស់លាស់ក្នុងការចោទសំណួរវិភាគ (Analytical Questioning) និងសិល្បៈក្នុងការសម្របសម្រួលសកម្មភាពស៊ើបអង្កេតក្នុងថ្នាក់រៀន។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងលើសិស្សតែចំនួន ២២ នាក់ ប៉ុណ្ណោះ ដែលស្ថិតនៅក្នុងសាលាវិទ្យាសាស្ត្រ Princess Chulabhorn សម្បូរទៅដោយសិស្សមានសមត្ថភាពខ្ពស់ផ្នែកគណិតវិទ្យា និងវិទ្យាសាស្ត្រ (Gifted students)។ ដោយសារទំហំគំរូតូច និងជាក្រុមសិស្សពូកែស្រាប់ លទ្ធផលនេះអាចនឹងមិនតំណាងឱ្យសិស្សទូទៅទូទាំងប្រទេសឡើយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការយកវិធីសាស្ត្រនេះទៅអនុវត្តនៅសាលារដ្ឋធម្មតា អាចនឹងត្រូវការការកែសម្រួលល្បឿនបង្រៀនបន្ថែម ដើម្បីធានាថាសិស្សអាចដើរតាមទាន់។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្របង្រៀនតាមបែប 5E និងការប្រើសំណួរវិភាគនេះ គឺមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិបទកំណែទម្រង់អប់រំនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការជំរុញការអប់រំ STEM ។

សាលារៀនជំនាន់ថ្មី (New Generation Schools - NGS): ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កម្មវិធី NGS នៅកម្ពុជា ដែលកំពុងជំរុញការរៀនតាមបែបស៊ើបអង្កេត (Inquiry-based learning) និងការអភិវឌ្ឍការគិតកម្រិតខ្ពស់របស់សិស្ស ជំនួសឱ្យការទន្ទេញ។
វិទ្យាស្ថានជាតិអប់រំ (NIE) និងសាលាគរុកោសល្យ: គ្រូឧទ្ទេសអាចបញ្ចូលវិធីសាស្ត្ររៀបចំសំណួរវិភាគ (Analytical Questioning) និងវដ្ត 5E ទៅក្នុងកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលគ្រូវិទ្យាសាស្ត្រ ដើម្បីកែលម្អវិធីសាស្ត្រគរុកោសល្យរបស់គ្រូជំនាន់ក្រោយ។
ការបង្រៀនមុខវិជ្ជា STEM នៅវិទ្យាល័យទូទៅ: អាចអនុវត្តផ្ទាល់នៅក្នុងថ្នាក់រៀនមុខវិជ្ជារូបវិទ្យា គីមីវិទ្យា និងជីវវិទ្យា ដើម្បីកាត់បន្ថយការទន្ទេញរូបមន្តដោយគ្មានការយល់ដឹង និងជួយសិស្សឱ្យយល់ពីទស្សនាទានពិតប្រាកដ។

ជារួម ការបញ្ជ្រាបវិធីសាស្ត្រ 5E រួមជាមួយសំណួរវិភាគ នឹងជួយផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់រៀនសូត្ររបស់សិស្សកម្ពុជាពីការទទួលយកចំណេះដឹងដោយអសកម្ម ទៅជាការរៀនដោយមានការគិតស៊ីជម្រៅ និងចេះដោះស្រាយបញ្ហា។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សាពីមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃគរុកោសល្យ 5E: ចាប់ផ្តើមដោយការស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅអំពីជំហានទាំង ៥ គឺ: Engage, Explore, Explain, Elaborate, និង Evaluate។ និស្សិតអាចស្វែងរកធនធានបន្ថែម និងគំរូផែនការបង្រៀននៅលើគេហទំព័រ NSTA (National Science Teaching Association)។
អនុវត្តការរចនាសំណួរវិភាគ (Analytical Questions): ហ្វឹកហាត់ការសរសេរសំណួរដោយផ្អែកលើកម្រិតខ្ពស់នៃ Bloom's Taxonomy។ ត្រូវផ្តោតលើសំណួរដែលទាមទារឱ្យសិស្សវិភាគពីទំនាក់ទំនង (Relationships) មូលហេតុ (Causes) និងគោលការណ៍ (Principles) ជាជាងសំណួររំលឹកការចងចាំធម្មតា។
រៀបចំផែនការបង្រៀន និងសម្ភារៈឧបទេស: សាកល្បងសរសេរផែនការបង្រៀនដោយបញ្ចូលជំហាន 5E និងសំណួរវិភាគទៅតាមដំណាក់កាលនីមួយៗដោយប្រើ Microsoft Word។ និស្សិតគួរប្រើប្រាស់ PhET Interactive Simulations សម្រាប់សកម្មភាព Explore និងប្រើ Canva សម្រាប់ធ្វើស្លាយពន្យល់ឱ្យមានភាពទាក់ទាញ។
ការអនុវត្តបង្រៀន និងធ្វើតេស្តវាស់ស្ទង់: យកផែនការបង្រៀននោះទៅសាកល្បងបង្រៀនផ្ទាល់ (Micro-teaching)។ ប្រើប្រាស់ Google Forms ឬក្រដាសកិច្ចការដើម្បីធ្វើតេស្តមុនរៀន (Pre-test) និងក្រោយរៀន (Post-test) គោលបំណងវាស់ស្ទង់ការកើនឡើងនៃទស្សនាទានវិទ្យាសាស្ត្រ និងការគិតវិភាគរបស់សិស្ស។
វិភាគទិន្នន័យ និងឆ្លុះបញ្ចាំង (Action Research Loop): ប្រើប្រាស់កម្មវិធី SPSS ឬ Microsoft Excel ដើម្បីវិភាគរកមធ្យមភាគ ពិន្ទុកំណើន (Growth Score) និងធ្វើ T-test។ បន្ទាប់មក ត្រូវធ្វើការកត់ត្រាឆ្លុះបញ្ចាំង (Reflection) ពីចំណុចដែលសិស្សជួបការលំបាក ដើម្បីកែលម្អផែនការបង្រៀនសម្រាប់វដ្ត (Cycle) បន្ទាប់។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
5E Inquiry Approach	វិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលជំរុញឱ្យសិស្សស្វែងរកចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯងតាមរយៈវដ្ត ៥ ដំណាក់កាលគឺ៖ ការទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ (Engage) ការស៊ើបអង្កេត (Explore) ការពន្យល់ (Explain) ការពង្រីកចំណេះដឹង (Elaborate) និងការវាយតម្លៃ (Evaluate)។	ដូចជាការផ្តល់ផែនទីនិងត្រីវិស័យឱ្យក្មេងម្នាក់ដើររកកំណប់ដោយខ្លួនឯង ជាជាងការចង្អុលប្រាប់ចំៗថាទីតាំងនោះនៅឯណា។
Analytical Questioning	ការប្រើប្រាស់សំណួរដែលទាមទារឱ្យសិស្សបំបែកព័ត៌មានទៅជាផ្នែកតូចៗ រកមើលទំនាក់ទំនង មូលហេតុ និងគោលការណ៍ ជាជាងការឆ្លើយដោយការទន្ទេញចាំមាត់ពីរឿងដែលបានអាន។	ដូចជាការសួរជាងម៉ាស៊ីនថា "ហេតុអ្វីបានជាគ្រឿងបន្លាស់នេះធ្វើឱ្យម៉ាស៊ីនដើរលឿនជាងមុន?" ជាជាងការសួរថា "តើគ្រឿងបន្លាស់នេះឈ្មោះអ្វី?"។
Action Research	ដំណើរការស្រាវជ្រាវរបស់គ្រូបង្រៀននៅក្នុងថ្នាក់រៀនផ្ទាល់ ដែលមានការរៀបចំផែនការ អនុវត្ត សង្កេត និងឆ្លុះបញ្ចាំង (Plan-Act-Observe-Reflect) ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហា និងកែលម្អការបង្រៀនភ្លាមៗ។	ដូចជាចុងភៅដែលភ្លក់សម្លរាល់ពេលកំពុងចម្អិន ហើយថែមគ្រឿងភ្លាមៗដើម្បីធានាថាវាមានរសជាតិឆ្ងាញ់តម្រូវមាត់ភ្ញៀវ។
Science Concepts	គំនិតរួម ឬការយល់ដឹងជារួមដែលសិស្សទទួលបាន បន្ទាប់ពីបានសង្កេត ពិសោធន៍ ឬសិក្សានូវទ្រឹស្តី និងបាតុភូតវិទ្យាសាស្ត្រណាមួយដោយផ្សារភ្ជាប់នឹងបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ខ្លួន។	ដូចជាការមើលឃើញបំណែករូបភាព (Jigsaw) ជាច្រើន រួចអាចផ្គុំនិងប្រាប់ជារួមបានថារូបភាពនោះគឺជារូបសត្វតោ។
Constructivism	ទ្រឹស្តីនៃការរៀនសូត្រដែលជឿថាមនុស្សមិនមែនគ្រាន់តែជាអ្នកទទួលព័ត៌មាននោះទេ តែពួកគេបង្កើត (Construct) ចំណេះដឹងថ្មីៗដោយខ្លួនឯង តាមរយៈការផ្សារភ្ជាប់បទពិសោធន៍ថ្មីទៅនឹងចំណេះដឹងចាស់ដែលមានពីមុន។	ដូចជាការសាងសង់ផ្ទះដោយយកឥដ្ឋថ្មីទៅតម្រៀបភ្ជាប់ពីលើជញ្ជាំងឥដ្ឋចាស់ដែលមានស្រាប់ដើម្បីពង្រីកទំហំផ្ទះ។
Cognitive domain	ដែននៃការអភិវឌ្ឍផ្នែកបញ្ញា ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសមត្ថភាពខួរក្បាលរបស់សិស្សក្នុងការចងចាំ ការយល់ ការអនុវត្ត ការវិភាគ ការវាយតម្លៃ និងការបង្កើតថ្មី យោងតាមចំណាត់ថ្នាក់របស់ Bloom (Bloom's Taxonomy)។	ដូចជាសាច់ដុំខួរក្បាល ដែលកាន់តែហ្វឹកហាត់ប្រើប្រាស់ កាន់តែមានកម្លាំងក្នុងការគិតដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញ។
Misconception	ការយល់ដឹងខុស ឬទស្សនាទានដែលមិនត្រឹមត្រូវរបស់សិស្សទៅលើបាតុភូត ឬទ្រឹស្តីវិទ្យាសាស្ត្រណាមួយ ដែលច្រើនតែកើតចេញពីការសន្និដ្ឋានដោយខ្លួនឯង ឬការទទួលព័ត៌មានមកមិនពេញលេញពីមុន។	ដូចជាការជឿថាព្រះអាទិត្យវិលជុំវិញផែនដី ព្រោះយើងឃើញវាលិចនិងរះរាល់ថ្ងៃ ប៉ុន្តែការពិតផែនដីទេដែលវិលជុំវិញព្រះអាទិត្យ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖