បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការបង្រៀនមុខវិជ្ជាសិក្សាសង្គមបច្ចុប្បន្នដែលខ្វះការបញ្ចូលខ្លឹមសារវប្បធម៌ក្នុងស្រុក ជាពិសេសវប្បធម៌ម្ហូបអាហារតំបន់ Laplae ដែលធ្វើឱ្យសិស្សខ្វះការយល់ដឹង និងស្មារតីជាពលរដ្ឋសកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវគុណវិស័យ (Qualitative Research) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីក្រុមគោលដៅចំនួន ៤២ នាក់ រួមមានគ្រូបង្រៀន អ្នកជំនាញម្ហូបអាហារ និងសិស្សថ្នាក់ទី៣ ចំនួន ៣៦ នាក់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Lecture-Based Teaching ការបង្រៀនតាមបែបប្រពៃណីផ្អែកលើការពន្យល់ |
ងាយស្រួលអនុវត្តតាមកម្មវិធីសិក្សាគោល និងមិនទាមទារធនធាន ពេលវេលា ឬថវិកាច្រើនសម្រាប់ការរៀបចំ។ | សិស្សខ្វះការចូលរួមអនុវត្តជាក់ស្តែង និងកម្រទទួលបានបទពិសោធន៍ផ្ទាល់ ដែលធ្វើឱ្យការយល់ដឹងពីវប្បធម៌មូលដ្ឋានមានកម្រិតទាប។ | ការយល់ដឹងពីវប្បធម៌ម្ហូបអាហារក្នុងតំបន់មានកម្រិត ហើយសិស្សមិនសូវមានស្មារតីជាពលរដ្ឋសកម្មក្នុងការអភិរក្ស។ |
| ELKDA Community-Based Experiential Learning ការរៀនសូត្រផ្អែកលើបទពិសោធន៍សហគមន៍តាមគំរូ ELKDA |
សិស្សទទួលបានបទពិសោធន៍អនុវត្តផ្ទាល់ បង្កើនភាពស្និទ្ធស្នាលជាមួយអ្នកជំនាញក្នុងសហគមន៍ និងបណ្តុះស្មារតីជាពលរដ្ឋសកម្មប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ទាមទារពេលវេលារៀបចំច្រើន ថវិកាសម្រាប់ទិញសម្ភារៈ និងទាមទារការសម្របសម្រួលយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយអ្នកជំនាញក្នុងតំបន់។ | សិស្សទាំង ៣៦ នាក់ ទទួលបានចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅ មានជំនាញធ្វើម្ហូបជាក់ស្តែង និងមានឆន្ទៈខ្ពស់ក្នុងការអភិរក្សវប្បធម៌។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តម៉ូដែលសិក្សាតាមគំរូ ELKDA ទាមទារឱ្យមានការរៀបចំសម្ភារៈ ពេលវេលា និងកិច្ចសហការពីសហគមន៍យ៉ាងជិតស្និទ្ធ។
ការសិក្សានេះផ្តោតសំខាន់ទៅលើសិស្សថ្នាក់ទី៣ ចំនួនត្រឹមតែ ៣៦ នាក់ នៅសាលាបឋមសិក្សា Uttaradit ក្នុងតំបន់ Laplae ប្រទេសថៃ។ ការប្រើប្រាស់មុខម្ហូបជាក់លាក់ដូចជា Khao Kaep គឺឆ្លុះបញ្ចាំងតែពីបរិបទវប្បធម៌តំបន់នោះប៉ុណ្ណោះ។ សម្រាប់កម្ពុជា ការទាញយកលទ្ធផលនេះមកប្រើប្រាស់ទាមទារឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរប្រភេទមុខម្ហូប (ឧទាហរណ៍៖ នំបញ្ចុកកំពត ឬ ក្រឡានក្រចេះ) ដើម្បីឱ្យស្របទៅនឹងអត្តសញ្ញាណ និងបរិបទសិស្សានុសិស្សនៅតាមមូលដ្ឋាននីមួយៗ។
វិធីសាស្ត្របង្រៀនផ្អែកលើបទពិសោធន៍នេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអប់រំនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការបញ្ចូលខ្លឹមសារវប្បធម៌ទៅក្នុងកម្មវិធីសិក្សា។
ជារួម គំរូ ELKDA គឺជាស្ពានដ៏ល្អមួយក្នុងការភ្ជាប់ទ្រឹស្តីក្នុងថ្នាក់រៀនទៅនឹងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ដែលជួយបណ្តុះស្មារតីយុវជនកម្ពុជាតាំងពីវ័យក្មេងឱ្យចេះស្រឡាញ់ និងថែរក្សាវប្បធម៌ជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Experiential Learning | ដំណើរការអប់រំដែលផ្តោតលើការឱ្យសិស្សរៀនសូត្រតាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែង និងការឆ្លុះបញ្ចាំងពីបទពិសោធន៍ទាំងនោះ ជាជាងការទន្ទេញមេរៀនពីសៀវភៅ ឬការស្តាប់គ្រូពន្យល់តែម្យ៉ាង។ | ដូចជាការរៀនជិះកង់ដោយការសាកល្បងជិះផ្ទាល់ និងដួលខ្លួនឯង ជាជាងការអានសៀវភៅពីរបៀបជិះកង់។ |
| Community-Based Learning | វិធីសាស្ត្របង្រៀនដែលទាញយកធនធាន បរិបទ និងអ្នកជំនាញនៅក្នុងសហគមន៍ផ្ទាល់ (ដូចជាចាស់ទុំក្នុងភូមិ ឬសិប្បករ) មកធ្វើជាប្រភពនៃចំណេះដឹង ដើម្បីផ្សារភ្ជាប់ទ្រឹស្តីក្នុងថ្នាក់រៀនទៅនឹងជីវិតពិត។ | ដូចជាការយកសិស្សចេញពីថ្នាក់រៀន ទៅរៀនធ្វើនំបញ្ចុកជាមួយចុងភៅប្រចាំភូមិផ្ទាល់។ |
| Active Citizen | ពលរដ្ឋដែលមានការយល់ដឹងពីបញ្ហាសង្គម មានទំនួលខុសត្រូវខ្ពស់ និងចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងសកម្មភាពនានា ដើម្បីអភិវឌ្ឍ ឬអភិរក្សតម្លៃវប្បធម៌ និងសហគមន៍របស់ខ្លួនដោយមិនរំពឹងផលតបស្នង។ | ដូចជាអ្នកភូមិម្នាក់ដែលតែងតែស្ម័គ្រចិត្តជួយសម្អាតបរិស្ថានភូមិ និងផ្សព្វផ្សាយម្ហូបប្រពៃណីដោយមិនចាំបាច់មានអ្នកបញ្ជា។ |
| Reflective Observation | ជំហានសំខាន់មួយនៃវដ្តនៃការរៀនសូត្រ ដែលតម្រូវឱ្យអ្នករៀនគិតពិចារណា និងវាយតម្លៃឡើងវិញអំពីអ្វីដែលពួកគេទើបតែបានជួបប្រទះ ឬបានធ្វើ ដើម្បីទាញយកមេរៀន និងអត្ថន័យស៊ីជម្រៅ។ | ដូចជាការអង្គុយគិតឡើងវិញបន្ទាប់ពីលេងកីឡាចាញ់ ថាតើខ្លួនខុសត្រង់ណាខ្លះដើម្បីកែប្រែនៅការប្រកួតលើកក្រោយ។ |
| Constructivist Theory | ទ្រឹស្តីអប់រំដែលជឿជាក់ថាមនុស្សមិនមែនជាអ្នកទទួលចំណេះដឹងអកម្មនោះទេ ប៉ុន្តែពួកគេជាអ្នកបង្កើតចំណេះដឹងដោយខ្លួនឯង តាមរយៈការផ្គុំបទពិសោធន៍ថ្មីៗទៅនឹងចំណេះដឹងដែលមានស្រាប់របស់ពួកគេ។ | ដូចជាការឱ្យក្មេងយកដីឥដ្ឋមកសូនជារូបរាងផ្សេងៗដោយខ្លួនឯង ជាជាងគ្រាន់តែប្រាប់ពួកគេថាដីឥដ្ឋនោះមើលទៅដូចអ្វី។ |
| ELKDA Model | គំរូនៃការរៀបចំសកម្មភាពសិក្សាដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវនេះ រួមមាន ៥ ជំហាន៖ ការផ្តល់បទពិសោធន៍ (E), ការឆ្លុះបញ្ចាំង (L), ការបង្កើតចំណេះដឹង (K), ការបង្ហាញផ្ទាល់ (D), និងការបណ្តុះភាពជាពលរដ្ឋសកម្ម (A)។ | ដូចជារូបមន្តបង្រៀន ៥ ជំហាន ដែលជួយនាំផ្លូវសិស្សពីការមិនដឹងសោះ រហូតដល់ចេះធ្វើ និងចេះស្រឡាញ់ថែរក្សាវប្បធម៌របស់ខ្លួនឯង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
