បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវលើសំណឹកខ្យល់នៅតំបន់ដីស្ងួតតាមរយៈការចុះវាស់វែងផ្ទាល់ជួបប្រទះនូវបញ្ហាកង្វះសំណាកគំរូ ភាពលំអៀងនៃទីតាំងចន្លោះទិន្នន័យរណប កង្វះព័ត៌មានមាឌ (Volumetric) និងខ្វះទិន្នន័យលម្អិតសម្រាប់ម៉ូដែល។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាសង្កេតពីចម្ងាយដោយដ្រូន (Drone-based remote sensing) ត្រួតស៊ីគ្នាជាមួយនឹងការវាស់វែងតាមបែបប្រពៃណី ដើម្បីបង្កើតរូបភាពកម្រិតច្បាស់ខ្ពស់ និងម៉ូដែលផ្ទៃដីត្រីមាត្រសម្រាប់វិភាគ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Field Observation (Transect Line/AIM) ការចុះវាស់វែងផ្ទាល់នៅទីវាលតាមបែបប្រពៃណី |
ផ្តល់ទិន្នន័យពិតពីស្ថានភាពដីផ្ទាល់ និងជាស្តង់ដារមូលដ្ឋានដែលគេទទួលស្គាល់សម្រាប់ការផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យ (Ground Truth)។ | ចំណាយពេល និងកម្លាំងពលកម្មច្រើន មានសំណាកតិចតួច បាត់បង់ព័ត៌មានមាឌត្រីមាត្រ (3D) និងមានភាពលំអៀងទីតាំងធៀបនឹងរូបភាពផ្កាយរណប។ | ទិន្នន័យមានការប្រែប្រួលខ្ពស់ (ស្តង់ដារលំអៀងធំ) និងបង្ហាញពីភាពលំអៀងទីតាំងពីផ្កាយរណប MODIS ដល់ទៅ ៣២៣.៥ ម៉ែត្រ។ |
| Drone-based Remote Sensing (SfM Photogrammetry) ការសង្កេតពីចម្ងាយដោយប្រើដ្រូន និងបច្ចេកវិទ្យា SfM |
ផ្តល់ទិន្នន័យកម្រិតច្បាស់ខ្ពស់ សំណាកគំរូរាប់ពាន់ បង្កើតម៉ូដែលត្រីមាត្រ (DTM/DSM) និងកាត់បន្ថយភាពលំអៀងទីតាំង។ | ទាមទារឧបករណ៍ដ្រូន កម្លាំងកុំព្យូទ័រខ្លាំងសម្រាប់ដំណើរការទិន្នន័យ ជំនាញកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ និងអាចរងផលប៉ះពាល់ពីអាកាសធាតុពេលហោះហើរ។ | កាត់បន្ថយចន្លោះលំអៀងស្តង់ដារបាន ៤ដង លុបបំបាត់ភាពលំអៀងទីតាំង និងធ្វើឱ្យម៉ូដែលគណនាសំណឹក (WEMO) កាន់តែមានភាពសុក្រឹត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះទាមទារការវិនិយោគលើឧបករណ៍ដ្រូន កម្មវិធីកែច្នៃរូបភាព កម្លាំងកុំព្យូទ័រខ្លាំង និងជំនាញវិភាគទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់វាលខ្សាច់នៃរដ្ឋ New Mexico សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយផ្តោតលើសំណឹកខ្យល់នៅតំបន់ដីស្ងួត។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដែលជាតំបន់ត្រូពិច បញ្ហាសំណឹកខ្យល់មិនមែនជាបញ្ហាចម្បងនោះទេ ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ដ្រូននេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃសំណឹកដីដោយសារទឹកភ្លៀង ទឹកជំនន់ ឬការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ។
ទោះបីជាបរិបទភូមិសាស្ត្រនៃការសិក្សាខុសគ្នាក៏ដោយ វិធីសាស្ត្រវាស់វែង និងកែច្នៃទិន្នន័យតាមរយៈដ្រូននេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជា។
បច្ចេកវិទ្យាដ្រូនផ្តល់នូវលទ្ធភាពថ្មីមួយក្នុងការជំនួស ឬបំពេញបន្ថែមការចុះវាស់វែងផ្ទាល់ ដែលជួយឱ្យស្ថាប័នស្រាវជ្រាវកម្ពុជាអាចតាមដានការប្រែប្រួលបរិស្ថានបានលឿន ទូលំទូលាយ និងមានភាពច្បាស់លាស់ជាងមុន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Structure from Motion (SfM) | ជាបច្ចេកទេសមួយក្នុងវិស័យថតរូបវាស់វែង (Photogrammetry) ដែលប្រើប្រាស់រូបភាព២វិមាត្រ (2D) ជាច្រើនសន្លឹកថតពីមុំខុសៗគ្នា ដើម្បីគណនា និងបង្កើតជារូបភាពត្រីមាត្រ (3D) ដែលបង្ហាញពីរូបរាង កម្ពស់ និងទម្រង់ជាក់ស្តែងនៃផ្ទៃដី។ | ដូចជាការដែលយើងប្រើភ្នែកទាំងពីរមើលវត្ថុមួយពីជ្រុងផ្សេងគ្នាដើម្បីដឹងពីជម្រៅ និងទំហំពិតរបស់វត្ថុនោះ។ |
| Spatial displacement | គឺជាភាពលំអៀង ឬការខុសទីតាំងគ្នារវាងចំណុចដែលបានវាស់វែងផ្ទាល់នៅលើដី ជាមួយនឹងទីតាំងចំណុចកណ្តាលនៃភីកសែល (Pixel) របស់រូបភាពពីផ្កាយរណប ដែលធ្វើឱ្យការប្រៀបធៀបទិន្នន័យមានភាពមិនសុក្រឹត។ | ដូចជាពេលយើងដៅទីតាំងនៅលើផែនទី Google Maps តែវាលោតខុសទីតាំង មិនចំកន្លែងដែលយើងកំពុងឈរជាក់ស្តែង។ |
| Digital Surface Model (DSM) | ជាម៉ូដែលកុំព្យូទ័រត្រីមាត្រ (3D) ដែលតំណាងឱ្យផ្ទៃខាងលើបង្អស់នៃផែនដី ដោយរួមបញ្ចូលទាំងកម្ពស់ដី និងវត្ថុផ្សេងៗនៅលើដីដូចជា ដើមឈើ អគារ ឬរចនាសម្ព័ន្ធនានា។ | ដូចជាការយកភួយមកគ្របពីលើភូមិមួយ រួចយើងវាស់កម្ពស់នៃទម្រង់ខាងក្រៅនៃភួយនោះ (ឃើញទាំងរាងដំបូលផ្ទះ និងចុងឈើ)។ |
| Digital Terrain Model (DTM) | ជាម៉ូដែលត្រីមាត្រដែលបង្ហាញតែកម្ពស់នៃផ្ទៃដីសុទ្ធសាធ ដោយបានត្រង និងលុបចេញនូវរាល់វត្ថុដែលនៅពីលើដី (ដូចជាគម្របព្រៃឈើ និងអគារ) ចេញពីទិន្នន័យ។ | ដូចជាការថតកាំរស្មីអ៊ិច (X-ray) សម្លៀកបំពាក់ដើម្បីមើលឃើញទម្រង់ឆ្អឹងពិតប្រាកដ អញ្ចឹងដែរ DTM លុបដើមឈើចេញដើម្បីបង្ហាញតែផ្ទៃដីទទេរ។ |
| Bootstrapping resampling | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលបង្កើតសំណុំទិន្នន័យថ្មីៗជាច្រើន តាមរយៈការចាប់យកសំណាកគំរូពីទិន្នន័យដើមម្តងហើយម្តងទៀតដោយចៃដន្យ (អាចចាប់បានគំរូដដែលៗចូលគ្នា) ដើម្បីបង្កើនភាពសុក្រឹត និងកាត់បន្ថយភាពលំអៀងនៃការប៉ាន់ស្មាន។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតពីក្នុងប្រអប់មួយ រួចកត់ត្រាទុក ហើយដាក់សន្លឹកឆ្នោតនោះចូលប្រអប់វិញ មុននឹងចាប់ម្តងទៀត ដើម្បីប៉ាន់ស្មានលទ្ធផលរួមឱ្យកាន់តែច្បាស់។ |
| Spatially explicit input | គឺជាការបញ្ចូលទិន្នន័យទៅក្នុងម៉ូដែលកុំព្យូទ័រដោយរក្សាទុកនូវព័ត៌មានលម្អិតអំពីទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាក់លាក់នៃទិន្នន័យនីមួយៗ (ថាវត្ថុអ្វីនៅត្រង់ណាពិតប្រាកដ) ជាជាងការប្រើប្រាស់ត្រឹមតែតម្លៃមធ្យមនៃតំបន់ទាំងមូល។ | ដូចជាការផ្តល់អាសយដ្ឋានផ្ទះនីមួយៗក្នុងភូមិដោយបញ្ជាក់ផ្លូវនិងលេខផ្ទះច្បាស់លាស់ ជំនួសឱ្យការគ្រាន់តែប្រាប់ថាមានផ្ទះសរុបប៉ុន្មានខ្នងនៅក្នុងភូមិនោះ។ |
| Volumetric information | ជាព័ត៌មានដែលទាក់ទងនឹងមាឌ (ទំហំ និងជម្រៅ/កម្ពស់ ក្នុងទម្រង់ត្រីមាត្រ 3D) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យគេគណនាបរិមាណម៉ាស់ដីដែលហូរច្រោះ ឬដីដែលកកកុញបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការដឹងពីចំណុះទឹកពិតប្រាកដនៅក្នុងកែវ ជាជាងដឹងត្រឹមតែទំហំមាត់កែវផ្នែកខាងលើ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
