បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាសំណល់កសិកម្មពីការដាំដុះផ្កាដាហ្លា (Etlingera Elatior) ដោយកែច្នៃដើម និងផ្កាដែលគេបោះបង់ចោលទៅជាសរសៃអំបោះ និងពណ៌ធម្មជាតិសម្រាប់ផលិតផលម៉ូដប្រកបដោយចីរភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តចម្រុះ ដោយរួមបញ្ចូលការទាញយកសរសៃដោយម៉ាស៊ីន ការជ្រលក់ពណ៌ធម្មជាតិ និងការរចនាផលិតផលផ្អែកលើគោលការណ៍គ្មានកាកសំណល់ (Zero Waste)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Mechanical Extraction + Blended Industrial Spinning ការទាញយកសរសៃដោយម៉ាស៊ីន និងការរវៃលាយបញ្ចូលគ្នាជាមួយកប្បាស |
ផលិតបានអំបោះដែលទន់ ស្វិត និងអាចប្រើប្រាស់ក្នុងឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌបានដោយមិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពុលរំលាយរចនាសម្ព័ន្ធសរសៃ។ | ទាមទារឱ្យមានការលាយបញ្ចូលគ្នាជាមួយសរសៃកប្បាសក្នុងបរិមាណច្រើន (រហូតដល់ ៨៥%) ដើម្បីឱ្យសរសៃតោងជាប់គ្នា និងត្រូវការម៉ាស៊ីនរវៃពិសេស។ | ទទួលបានអំបោះសម្រាប់ត្បាញកម្រិតស្តង់ដារដែលមានភាពទន់ និងអាចកែច្នៃជាផលិតផលម៉ូដ (Lifestyle products) បាន។ |
| Chemical Fiber Extraction ការទាញយកសរសៃដោយប្រើសារធាតុគីមី (Sodium Hydroxide) |
ទទួលបានសរសៃដែលស្អាតល្អ ទន់ និងងាយស្រួលក្នុងការធ្វើឱ្យស ឬបំបាត់ពណ៌ដើមរបស់រុក្ខជាតិ។ | ជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់បរិស្ថាន បង្កើតកាកសំណល់ទឹកពុល និងបំផ្លាញគុណភាពសរសៃប្រសិនបើប្រើកំហាប់គីមីខ្ពស់ពេក។ | មិនត្រូវបានជ្រើសរើសសម្រាប់ការសិក្សានេះទេ ដោយសារផ្ទុយពីគោលការណ៍រចនាប្រកបដោយចីរភាព (Sustainable Design) និង Zero Waste។ |
| Natural Dyeing with Mordants ការជ្រលក់ពណ៌ធម្មជាតិដោយប្រើសារធាតុជំនួយឱ្យជាប់ពណ៌ |
មិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ប្រើប្រាស់កាកសំណល់ផ្កាដែលសល់ពីការលក់ និងផ្តល់នូវពណ៌ស្រស់ស្អាតតាមបែបធម្មជាតិ។ | ពណ៌អាចប្រែប្រួល ឬឆាប់ហើរប្រសិនបើមិនគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពទឹក និងមិនបានប្រើសារធាតុជំនួយ (Mordants) ត្រឹមត្រូវ។ | ជ្រលក់ជាប់ពណ៌បានល្អលើសរសៃសូត្រ (ចេញពណ៌ផ្កាឈូក) និងកប្បាស (ចេញពណ៌ត្នោតលឿង) ដោយប្រើសាច់ជូរ (Alum) ជាសារធាតុជំនួយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារនូវបរិក្ខារកែច្នៃកសិកម្ម ម៉ាស៊ីនរវៃខ្នាតតូច និងការផ្គត់ផ្គង់វត្ថុធាតុដើមពីសហគមន៍ជាចាំបាច់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងខេត្តភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ (ណារ៉ាធីវ៉ាត់ យ៉ាឡា ប៉ាត់តានី និងសុងខ្លា) ដោយប្រើប្រាស់សំណល់កសិកម្មប្រចាំតំបន់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការស្រាវជ្រាវនេះមានតម្លៃជាទីបំផុត ដោយសារកម្ពុជាមានអាកាសធាតុ កសិកម្ម (សំណល់ដើមចេក ឈូក) និងវប្បធម៌ត្បាញស្រដៀងគ្នា ដែលងាយស្រួលក្នុងការយកគំរូតាម។
វិធីសាស្រ្តនៃការកែច្នៃសំណល់កសិកម្មទៅជាផលិតផលម៉ូដនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់និងអាចអនុវត្តបានភ្លាមៗនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តគំរូនេះអាចជួយកម្ពុជាក្នុងការកាត់បន្ថយកាកសំណល់កសិកម្ម បង្កើតការងារថ្មី និងលើកកម្ពស់ផលិតផលសិប្បកម្មក្នុងស្រុកឱ្យស្របតាមស្តង់ដារបរិស្ថានពិភពលោក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Upcycling | គឺជាដំណើរការនៃការយកកាកសំណល់ ឬវត្ថុធាតុដើមដែលគេបោះបង់ចោល (ដូចជាដើមដាហ្លាដែលកាត់ចោល) មកកែច្នៃ និងបង្កើតជាផលិតផលថ្មីដែលមានតម្លៃខ្ពស់ជាងមុន និងមានប្រយោជន៍ជាងមុន ជំនួសឱ្យការកម្ទេចចោល។ | ដូចជាការយកសំបកកង់ឡានចាស់ៗមកច្នៃធ្វើជាកៅអីអង្គុយដ៏ស្រស់ស្អាតនិងមានតម្លៃថ្លៃ។ |
| Zero Waste | គឺជាទស្សនវិជ្ជា និងគោលការណ៍នៃការរចនាដែលផ្តោតលើការប្រើប្រាស់ធនធានឱ្យអស់លទ្ធភាព ដោយមិនបន្សល់ទុកនូវកាកសំណល់ដែលត្រូវបោះចោលទៅក្នុងបរិស្ថានឡើយ (ឧទាហរណ៍៖ ប្រើទាំងដើម ផ្កា និងកាកសំណល់ផ្សេងៗរបស់រុក្ខជាតិ)។ | ដូចជាការហូបផ្លែឈើដោយញ៉ាំសាច់ផង និងយកសំបកទៅធ្វើជីកំប៉ុសផង ដើម្បីកុំឱ្យមានសល់សំរាមសូម្បីបន្តិច។ |
| Sustainable Design | គឺជាការរចនាផលិតផលដោយគិតគូរដល់ផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន សង្គម និងសេដ្ឋកិច្ចក្នុងរយៈពេលវែង ដោយប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមធម្មជាតិ កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពុល និងធានាបាននូវវដ្តជីវិតផលិតផលយូរអង្វែង។ | ដូចជាការសាងសង់ផ្ទះដោយពឹងផ្អែកលើពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងខ្យល់ចេញចូលធម្មជាតិ ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់និងអគ្គិសនីជារៀងរហូត។ |
| Garabo Spinning machine | គឺជាម៉ាស៊ីនរវៃអំបោះខ្នាតតូចដែលប្រើបច្ចេកទេសបង្វិលស្រដៀងនឹងការរវៃដោយដៃសិប្បកម្ម ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់បង្វិលសរសៃរុក្ខជាតិដែលមានប្រវែងខ្លីៗ (ដូចជាសរសៃដាហ្លា) ឱ្យទៅជាអំបោះ។ | ដូចជាការយកកប្បាសដុំៗមកវេញបញ្ចូលគ្នាដោយដៃឱ្យក្លាយជាខ្សែតែមួយ ប៉ុន្តែគេប្រើម៉ាស៊ីនជំនួសវិញដើម្បីឱ្យលឿននិងស្មើល្អ។ |
| Mordant | គឺជាសារធាតុគីមី ឬសារធាតុធម្មជាតិ (ដូចជាសាច់ជូរ ស្លឹកត្របែក ឬទឹកអម្ពិលទុំ) ដែលប្រើសម្រាប់ជួយឱ្យពណ៌ធម្មជាតិអាចតោងជាប់បានល្អទៅនឹងសរសៃអំបោះ ឬក្រណាត់ និងមិនងាយហើរពណ៌នៅពេលបោកគក់។ | ដូចជាការលាបថ្នាំទ្រនាប់ (Primer) មុនពេលលាបពណ៌ផ្ទះ ដើម្បីឱ្យថ្នាំពណ៌តោងជាប់ជញ្ជាំងបានយូរ និងមិនរបក។ |
| Carding | គឺជាដំណើរការម៉ាស៊ីននៃការពន្លា សិត និងសម្អាតសរសៃវាយនភណ្ឌ (ដូចជាកប្បាស ឬសរសៃរុក្ខជាតិ) ឱ្យរៀបរយជាសរសៃស្របគ្នា និងបំបាត់កម្ទេចកំទីផ្សេងៗមុននឹងយកទៅរវៃជាអំបោះ។ | ដូចជាការសិតសក់ដែលជំពាក់រញ៉េរញ៉ៃឱ្យត្រង់ស្អាតរៀបរយជាសរសៃៗ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការចង ឬក្រង។ |
| Decorticating machine | គឺជាម៉ាស៊ីនដែលប្រើកម្លាំងមេកានិកដើម្បីវាយបំបែក និងបកសំបកឬសាច់រុក្ខជាតិចេញ ដើម្បីទាញយកតែសរសៃស្នូលខាងក្នុងសម្រាប់យកទៅកែច្នៃជាអំបោះ ដោយមិនបាច់ប្រើសារធាតុគីមីរំលាយ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនកិនស្រូវដែលបកសំបកអង្កាមចេញ ដើម្បីយកតែគ្រាប់អង្ករពណ៌សនៅខាងក្នុង។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
