បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាភាពមិនប្រាកដប្រជានៃដំណើរការជលសាស្ត្រ និងនិន្នាការកើនឡើងនៃតម្រូវការទឹក ដែលធ្វើឱ្យការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធអាងស្តុកទឹកចម្រុះក្នុងអាងទន្លេមេគ្លងជួបការលំបាកក្នុងការធានាបាននូវប្រតិបត្តិការដ៏ត្រឹមត្រូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានបង្កើតគំរូប្រតិបត្តិការប្រព័ន្ធអាងស្តុកទឹកចម្រុះដោយផ្អែកលើទ្រឹស្តីភាពជឿជាក់-ហានិភ័យ ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យជលសាស្ត្រ-ឧតុនិយមប្រចាំថ្ងៃពីឆ្នាំ១៩៨៥ ដល់ ២០០៤ ដើម្បីវាយតម្លៃសន្ទស្សន៍ភាពជឿជាក់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Actual Reservoir Operation (using Operating Rule Curves) ប្រតិបត្តិការអាងស្តុកទឹកជាក់ស្តែង (ប្រើប្រាស់ខ្សែខ្សែកោងគោលការណ៍ប្រតិបត្តិការ) |
ជាវិធីសាស្ត្រដែលត្រូវបានអនុវត្តជាក់ស្តែង មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងកម្រិតទឹកប្រចាំថ្ងៃ និងងាយស្រួលយល់សម្រាប់ប្រតិបត្តិករ។ | មិនបានកំណត់បរិមាណហានិភ័យច្បាស់លាស់ (គិតជាភាគរយ) និងមានការលំបាកក្នុងការសម្របខ្លួនទៅនឹងភាពមិនប្រាកដប្រជានៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងតម្រូវការនាពេលអនាគត។ | ផ្តល់នូវភាពជឿជាក់លើការទប់ស្កាត់ទឹកជំនន់ ៩៧,៨៨% ភាពជឿជាក់លើការទប់ទល់កង្វះទឹក ១០០% និងភាពជឿជាក់លើការផលិតថាមពល ៧២,៣៤%។ |
| Reliability Based Multireservoir System Operation Model (Limit State Function & Monte Carlo) គំរូប្រតិបត្តិការប្រព័ន្ធអាងស្តុកទឹកចម្រុះផ្អែកលើភាពជឿជាក់ (មុខងារស្ថានភាពកំណត់ និងម៉ុងតេកាឡូ) |
អាចវាយតម្លៃហានិភ័យបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ (ទឹកជំនន់ កង្វះទឹក ថាមពល) និងអាចព្យាករណ៍ទិន្នផលទឹកដែលអាចផ្គត់ផ្គង់បានអតិបរមា (Firm Yield) សម្រាប់អនាគត។ | ទាមទារទិន្នន័យជលសាស្ត្រ និងឧតុនិយមប្រវត្តិសាស្ត្រច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ព្រមទាំងចំណេះដឹងផ្នែកស្ថិតិស្មុគស្មាញដើម្បីកំណត់មុខងារចែកចាយ (Probability density function)។ | ភាពជឿជាក់លើទឹកជំនន់ ៩៨,៦០% កង្វះទឹក ៩៩,៨០% និងថាមពល ៧៣,៦០% (ស្រដៀងនឹងស្តែង) ហើយបានព្យាករណ៍ថាបើកម្រិតតម្រូវការទឹកកើនឡើង ២៥% ភាពជឿជាក់ថាមពលនឹងធ្លាក់ដល់ ៥១%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារកម្រងទិន្នន័យប្រវត្តិសាស្ត្ររយៈពេលវែង កម្មវិធីក្លែងធ្វើកម្រិតខ្ពស់ និងជំនាញផ្នែកស្ថិតិជលសាស្ត្រយ៉ាងស៊ីជម្រៅ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅអាងទន្លេមេគ្លង (Mae Klong) ប្រទេសថៃ ដោយពឹងផ្អែកលើទិន្នន័យជលសាស្ត្រពីឆ្នាំ ១៩៨៥ ដល់ ២០០៤ និងទិន្នន័យតម្រូវការទឹកក្នុងតំបន់។ នេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុមូសុង និងរបបជលសាស្ត្រស្រដៀងគ្នា ដែលតែងតែជួបប្រទះបញ្ហាប្រកួតប្រជែងគ្នារវាងការគ្រប់គ្រងទឹកជំនន់ក្នុងរដូវវស្សា និងតម្រូវការកសិកម្ម-ថាមពលក្នុងរដូវប្រាំង។
គំរូនៃការវាយតម្លៃភាពជឿជាក់ និងហានិភ័យនេះមានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់រៀបចំផែនការធនធានទឹកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តគំរូកម្រិតហានិភ័យនេះ នឹងជួយអ្នកធ្វើគោលនយោបាយកម្ពុជាក្នុងការសម្រេចចិត្តប្រកបដោយព័ត៌មានគ្រប់គ្រាន់ ក្នុងការបែងចែកធនធានទឹកអោយមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ក្រោមសម្ពាធនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Multireservoir System (ប្រព័ន្ធអាងស្តុកទឹកចម្រុះ) | ប្រព័ន្ធដែលមានទំនប់ទឹក ឬអាងស្តុកទឹកច្រើនតភ្ជាប់គ្នា ឬស្ថិតក្នុងអាងទន្លេតែមួយ ដែលតម្រូវឱ្យមានការគ្រប់គ្រង និងប្រតិបត្តិការរួមគ្នាដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ទឹក (សម្រាប់កសិកម្ម វារីអគ្គិសនី និងការផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាត) និងកាត់បន្ថយគ្រោះទឹកជំនន់។ | ដូចជាការគ្រប់គ្រងធនាគារដែលមានសាខាច្រើន ដោយត្រូវសម្របសម្រួលសាច់ប្រាក់រវាងសាខានីមួយៗដើម្បីបំពេញតម្រូវការអតិថិជនអោយមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។ |
| Firm Yield (ទិន្នផលទឹកដែលអាចផ្គត់ផ្គង់បានអតិបរមា) | បរិមាណទឹកអតិបរមាដែលអាចផ្គត់ផ្គង់បានពីអាងស្តុកទឹកដោយមានការធានា ឬកម្រិតភាពជឿជាក់ខ្ពស់ (ឧទាហរណ៍ ៩៥%) ក្នុងអំឡុងពេលកំណត់ណាមួយ ទោះបីជាក្នុងឆ្នាំដែលអាងជួបប្រទះគ្រោះរាំងស្ងួតក៏ដោយ។ | ដូចជាប្រាក់ខែគោលប្រចាំខែដែលអ្នកប្រាកដជាទទួលបានទោះមានបញ្ហាអ្វីកើតឡើងក៏ដោយ ខុសពីប្រាក់លើកទឹកចិត្តដែលមិនទៀងទាត់។ |
| Limit State Function (មុខងារស្ថានភាពកំណត់) | សមីការគណិតវិទ្យាដែលប្រើដើម្បីកំណត់ព្រំដែនរវាងភាពជោគជ័យ (សុវត្ថិភាព) និងភាពបរាជ័យ (ហានិភ័យ) នៃប្រព័ន្ធណាមួយ។ ក្នុងបរិបទនេះ វាធ្វើការប្រៀបធៀបរវាងសមត្ថភាពផ្គត់ផ្គង់ទឹក (Resistance) និងតម្រូវការទឹកដែលត្រូវបញ្ចេញ (Load) ដើម្បីគណនារកភាគរយនៃភាពជោគជ័យក្នុងការផ្គត់ផ្គង់។ | ដូចជាបន្ទាត់ពណ៌ក្រហមនៅលើកុងទ័រល្បឿនម៉ូតូ ដែលប្រាប់ថាល្បឿនណាមានសុវត្ថិភាព ហើយល្បឿនណាអាចបណ្តាលឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់។ |
| Monte Carlo Simulation (ការក្លែងធ្វើម៉ុងតេកាឡូ) | បច្ចេកទេសប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រដើម្បីបង្កើតសេណារីយ៉ូគណិតវិទ្យាដោយចៃដន្យរាប់រយ ឬរាប់ពាន់ដង (Iteration) ដើម្បីវាយតម្លៃពីប្រូបាប៊ីលីតេនៃលទ្ធផលផ្សេងៗ ឬវាស់ស្ទង់ហានិភ័យនៅក្នុងប្រព័ន្ធជលសាស្ត្រដែលមានភាពមិនប្រាកដប្រជាខ្ពស់។ | ដូចជាការសាកល្បងបោះកាក់រាប់ពាន់ដងដោយកត់ត្រាលទ្ធផល ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាតើឱកាសចេញរូបក្បាលមានប៉ុន្មានភាគរយឱ្យប្រាកដ។ |
| Operating Rule Curve (ខ្សែខ្សែកោងគោលការណ៍ប្រតិបត្តិការ) | ក្រាហ្វ ឬគោលការណ៍ណែនាំដែលកំណត់ថាតើប្រតិបត្តិករត្រូវបញ្ចេញទឹក ឬរក្សាទុកទឹកក្នុងអាងស្តុកទឹកចំនួនប៉ុន្មាននៅខែនីមួយៗ ដោយផ្អែកលើកម្រិតទឹកបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីធានាបាននូវតុល្យភាពរវាងការសន្សំទឹកសម្រាប់រដូវប្រាំង និងការទុកចន្លោះទំនេរសម្រាប់ទប់ទឹកជំនន់រដូវវស្សា។ | ដូចជាកាលវិភាគណែនាំការចាយវាយប្រចាំខែ ដែលប្រាប់ថាពេលណាគួរតែកាត់បន្ថយការចំណាយដើម្បីសន្សំលុយ និងពេលណាអាចចំណាយទិញរបស់របរបាន។ |
| Gumbel Distribution (របាយហ្គាំបែល) | រូបមន្តស្ថិតិដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យជលសាស្ត្រ ដើម្បីវិភាគ និងព្យាករណ៍ពីប្រូបាប៊ីលីតេនៃព្រឹត្តិការណ៍ធម្មជាតិកម្រិតធ្ងន់ធ្ងរបំផុត (Extreme events) ដូចជាបរិមាណទឹកភ្លៀងអតិបរមា ឬទឹកជំនន់ធំបំផុតប្រចាំឆ្នាំ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់កំណត់ត្រាពិន្ទុខ្ពស់បំផុតរបស់សិស្សពូកែៗក្នុងរយៈពេល១០ឆ្នាំ ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាតើពិន្ទុខ្ពស់បំផុតនៅឆ្នាំក្រោយអាចឡើងដល់កម្រិតណា។ |
| Load Effect and Resistance (ឥទ្ធិពលបន្ទុក និងភាពធន់) | ជាគោលការណ៍វិស្វកម្មដែលប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃភាពជឿជាក់នៃរចនាសម្ព័ន្ធ។ នៅក្នុងប្រព័ន្ធទឹក "បន្ទុក (Load)" គឺសំដៅលើតម្រូវការទឹក ឬលំហូរទឹកដែលប្រព័ន្ធត្រូវទ្រទ្រង់ ចំណែក "ភាពធន់ (Resistance)" គឺសំដៅលើសមត្ថភាពរបស់អាងស្តុកទឹក ឬទន្លេក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ ឬផ្ទុកបរិមាណទឹកនោះ។ ប្រព័ន្ធនឹងបរាជ័យនៅពេលបន្ទុកធំជាងភាពធន់។ | ដូចជាការស្ពាយកាបូប (បន្ទុក) ប្រសិនបើកាបូបមានទម្ងន់ធ្ងន់ជាងកម្លាំងរបស់អ្នកដែលអាចទ្រទ្រង់បាន (ភាពធន់) នោះអ្នកនឹងដួល។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
