បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការក្នុងការចងក្រងទិន្នន័យមូលដ្ឋានអំពីសមាសភាព និងការចែកចាយប្រភេទសារាយសមុទ្រ (Phytoplankton) នៅប្រជុំកោះឆាង ដែលប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីកំពុងរងផលប៉ះពាល់បរិស្ថានដោយសារការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍យ៉ាងឆាប់រហ័ស។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រមូលសំណាកសារាយសមុទ្រពី ២៧ ទីតាំង ដោយប្រើបណ្ដាញត្រងទឹកសមុទ្រ រួចធ្វើការវិភាគនិងកំណត់អត្តសញ្ញាណតាមរយៈមីក្រូទស្សន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Light Microscopy (LM) ការកំណត់អត្តសញ្ញាណដោយប្រើមីក្រូទស្សន៍ពន្លឺ |
ងាយស្រួលប្រើប្រាស់ ចំណាយតិចក្នុងការរៀបចំ និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទសាមញ្ញដែលមានទំហំធំ។ | មិនអាចមើលឃើញរចនាសម្ព័ន្ធលម្អិតតូចៗនៃសំបក (Frustule) របស់ឌីអាតូមបានច្បាស់លាស់ឡើយ ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការបែងចែកប្រភេទដែលស្រដៀងគ្នាខ្លាំង។ | អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណពូជ (Genera) ធំៗ និងរូបរាងទូទៅនៃសារាយផ្លង់តុងប្រភេទឌីអាតូម។ |
| Scanning Electron Microscopy (SEM) ការកំណត់អត្តសញ្ញាណដោយប្រើមីក្រូទស្សន៍អេឡិចត្រុង |
ផ្តល់រូបភាពច្បាស់កម្រិតខ្ពស់បំផុត ដែលអាចមើលឃើញរចនាសម្ព័ន្ធល្អិតល្អន់សម្រាប់បែងចែកប្រភេទកម្រ និងប្រភេទថ្មីៗបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ | ឧបករណ៍មានតម្លៃថ្លៃខ្លាំង និងទាមទារជំនាញបច្ចេកទេសខ្ពស់ក្នុងការរៀបចំសំណាក (Sample preparation) មុនពេលថត។ | ជួយកំណត់អត្តសញ្ញាណបានយ៉ាងជាក់លាក់រហូតដល់ ១៤០ ប្រភេទ រួមទាំងការបញ្ជាក់ប្រភេទថ្មី Stictocyclus varicus ក្នុងដែនទឹកថៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការវិនិយោគលើឧបករណ៍ប្រមូលសំណាកតាមទូក និងបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការវិភាគវត្តិករសាស្ត្រ (Taxonomy) យ៉ាងលម្អិត។
ការសិក្សានេះប្រមូលសំណាកតែក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ២០០៣ ចំនួន ២៧ស្ថានីយ នៅជុំវិញប្រជុំកោះឆាង (ឈូងសមុទ្រថៃ) ដែលមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីបម្រែបម្រួលជីវចម្រុះតាមរដូវកាល (Seasonal variation) ពេញមួយឆ្នាំឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណា ដោយសារទីតាំងនេះមានព្រំប្រទល់ដែនទឹកជាប់នឹងប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមានតម្លៃខ្លាំងណាស់សម្រាប់ធ្វើជាមូលដ្ឋានប្រៀបធៀបជាមួយប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រក្នុងខេត្តកោះកុង។
វិធីសាស្ត្រ និងទិន្នន័យនៃការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការគ្រប់គ្រងធនធានសមុទ្រ និងតាមដានគុណភាពទឹកនៅតាមតំបន់ឆ្នេរ។
ការរៀបចំប្រព័ន្ធតាមដានសារាយផ្លង់តុងស្រដៀងគ្នានេះ នឹងជួយស្ថាប័នស្រាវជ្រាវកម្ពុជាវាយតម្លៃពីសុខភាពប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ និងគាំទ្រដល់ការអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ប្រកបដោយចីរភាពយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Planktonic diatoms (សារាយផ្លង់តុងឌីអាតូម) | សារាយឯកកោសិកាដែលអណ្តែតក្នុងទឹកសមុទ្រ មានសំបកការពារធ្វើពីស៊ីលីកា (Silica) និងដើរតួជាអ្នកផលិតចម្បង (Primary producers) ដ៏សំខាន់តាមរយៈរស្មីសំយោគនៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ។ | ដូចជារោងចក្រផលិតចំណីអាហារខ្នាតតូចរាប់លានដែលអណ្តែតក្នុងសមុទ្រ និងផលិតអុកស៊ីសែនព្រមទាំងអាហារសម្រាប់សត្វសមុទ្រផ្សេងៗ។ |
| Centric diatoms (ឌីអាតូមរាងជារង្វង់) | ក្រុមឌីអាតូម (ចំណុះលំដាប់ Biddulphiales) ដែលមានរូបរាងស៊ីមេទ្រីជារង្វង់ ឬកង់ (Radial symmetry) ដែលភាគច្រើនសម្របខ្លួនសម្រាប់ការរស់នៅបែបអណ្តែតដោយសេរីក្នុងលំហទឹកសមុទ្រ។ | ដូចជាកង់ឡាន ឬថាសស៊ីឌី ដែលមានរាងមូលនិងមានក្បាច់នៅជុំវិញ។ |
| Pennate diatoms (ឌីអាតូមរាងទ្រវែង) | ក្រុមឌីអាតូម (ចំណុះលំដាប់ Bacillariales) ដែលមានរូបរាងស៊ីមេទ្រីសងខាង (Bilateral symmetry) មានរាងទ្រវែង ភាគច្រើនរស់នៅដោយតោងជាប់នឹងបាតសមុទ្រ ឬវត្ថុផ្សេងៗ (Benthic)។ | ដូចជាទូកកាណូត ឬស្លាបសត្វ ដែលមានរាងទ្រវែង និងមានទម្រង់ស្មើគ្នាសងខាង។ |
| Scanning electron microscope / SEM (មីក្រូទស្សន៍អេឡិចត្រុង) | ឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់ថតរូបភាពកម្រិតច្បាស់ខ្ពស់បំផុតដោយប្រើកាំរស្មីអេឡិចត្រុង ដើម្បីពិនិត្យមើលរចនាសម្ព័ន្ធលម្អិតនៃសំបក (Frustule) របស់ឌីអាតូម ដែលមីក្រូទស្សន៍ធម្មតាមើលមិនឃើញ។ | ដូចជាកែវពង្រីកវេទមន្តដែលអាចពង្រីកមើលឃើញរហូតដល់ក្រឡោតក្បាច់តូចៗបំផុតនៅលើគ្រាប់ខ្សាច់មួយគ្រាប់។ |
| Plankton net (បណ្ដាញប្រមូលផ្លង់តុង) | ឧបករណ៍រាងកោនធ្វើពីសំណាញ់ដែលមានភ្នែកល្អិតខ្លាំង (ឧទាហរណ៍ទំហំ ២០ ទៅ ៧០ មីក្រូម៉ែត្រ) ប្រើសម្រាប់អូសក្នុងទឹកដើម្បីត្រងប្រមូលយកសារាយ និងភាវៈរស់តូចៗពីក្នុងមហាសមុទ្រ។ | ដូចជាតម្រងចម្រោះកាកកាហ្វេ តែគេប្រើវាដើម្បីអូសត្រងយកភាវៈរស់តូចៗពីក្នុងទឹកសមុទ្ររាប់រយលីត្រ។ |
| Benthic (ទម្រង់រស់នៅបាតសមុទ្រ) | ភាវៈរស់ ឬសារាយដែលរស់នៅដោយតោងជាប់នឹងបាតសមុទ្រ ថ្ម ភក់ ឬរុក្ខជាតិសមុទ្រផ្សេងៗ ជាជាងការអណ្តែតដោយសេរីក្នុងផ្ទៃទឹក (Planktonic)។ | ដូចជារុក្ខជាតិដែលចាក់ឫសជាប់ដី ខុសពីរុក្ខជាតិទឹកដែលអណ្តែតរសាត់តាមទឹក។ |
| Chaetoceros (ពូជឌីអាតូម Chaetoceros) | ជាពូជឌីអាតូមរាងជារង្វង់ដែលសម្បូរជាងគេបំផុតមួយនៅក្នុងសមុទ្រ មានលក្ខណៈពិសេសគឺមានរោមឆ្អឹងរាងវែងៗ (Setae) ចេញពីកោសិការបស់វា និងត្រូវបានគេនិយមប្រើជាចំណីក្នុងវារីវប្បកម្មបង្គា និងត្រី។ | ដូចជាគ្រាប់បាល់ដែលមានបន្លាវែងៗលៀនចេញមកក្រៅ ដើម្បីជួយឱ្យវាអណ្តែតក្នុងទឹកបានល្អ និងការពារខ្លួនកុំឱ្យគេស៊ីដោយងាយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
