បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថានដែលបណ្តាលមកពីការសាយភាយសារធាតុរឹងអណ្តែតសរុប (TSS) នៅក្នុងទឹកសមុទ្រ ក្រោយពេលមានការទម្លាក់កម្ទេចកម្ទីកំណាយបាតសមុទ្រនៅកំពង់ផែ Vung Ang ប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធគំរូកុំព្យូទ័រដើម្បីក្លែងធ្វើ និងតាមដានដំណើរការសាយភាយនៃសារធាតុពុលក្នុងរយៈពេល ១៦សប្តាហ៍ ដោយផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយទិន្នន័យជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| MIKE 3D Nested Domain Modeling (Coastal/Surface) ការក្លែងធ្វើគំរូជលសាស្ត្រ MIKE 3D កម្រិតលម្អិត (តំបន់ឆ្នេរ និងផ្ទៃខាងលើ) |
មានភាពសុក្រឹតខ្ពស់សម្រាប់តំបន់ទឹករាក់ឆ្នេរសមុទ្រ និងមានសន្ទស្សន៍ NASH > ០.៨ សម្រាប់កម្ពស់រលក។ អាចបង្ហាញពីការសាយភាយសារធាតុពុលបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ទាមទារទិន្នន័យវាស់វែងជាក់ស្តែងច្រើន និងកម្លាំងម៉ាស៊ីនកុំព្យូទ័រខ្ពស់ដើម្បីគណនាចលនាក្នុងកម្រិតក្រឡា (Grid cell) តូចៗ។ | អាចទស្សន៍ទាយកម្រិតសាយភាយនៃសារធាតុ TSS លើសស្តង់ដារក្នុងកាំរង្វង់ពី ២ ទៅ ៣គីឡូម៉ែត្រ និងការកើនឡើងជម្រៅបាតសមុទ្រ ០,៥ម៉ែត្រ លើផ្ទៃដី ៤៩,០៥ហិកតា។ |
| Deep Sea Layer / Outer Domain Modeling ការក្លែងធ្វើគំរូជលសាស្ត្របាតសមុទ្រជ្រៅ (តំបន់ខាងក្រៅឆ្ងាយពីឆ្នេរ) |
មានអត្ថប្រយោជន៍ក្នុងការបង្កើតលក្ខខណ្ឌព្រំដែន (Boundary conditions) ទូលំទូលាយសម្រាប់បញ្ចូលទៅក្នុងម៉ូដែលកម្រិតលម្អិត។ | ភាពសុក្រឹតមានកម្រិតទាបក្នុងការកំណត់ទិសដៅរលកនៅបាតសមុទ្រជ្រៅ ដោយសន្ទស្សន៍ NASH មានកម្រិតត្រឹម ០,៣ ទៅ ០,៤ ប៉ុណ្ណោះ ដោយសារខ្វះទិន្នន័យជាក់ស្តែង។ | អាចបង្កើតទិន្នន័យមូលដ្ឋាននៃកម្ពស់រលក (NASH = ០,៦៥) និងចរន្តទឹកក្នុងសមុទ្របើកចំហដើម្បីគាំទ្រដល់ការក្លែងធ្វើកម្រិតតំបន់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រឯកទេសកម្រិតខ្ពស់ដែលមានអាជ្ញាប័ណ្ណ ទិន្នន័យជលសាស្ត្រជាក់ស្តែង និងកម្លាំងកុំព្យូទ័រខ្ពស់សម្រាប់ការគណនាក្លែងធ្វើក្នុងរយៈពេលយូរ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅកំពង់ផែ Vung Ang និងតំបន់សមុទ្រខាងកើត ក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យចន្លោះឆ្នាំ ២០១៤-២០១៧។ លក្ខខណ្ឌជលសាស្ត្រ ទិសដៅខ្យល់មូសុង និងប្រភេទដីល្បាប់នៅទីនោះ មានភាពខុសគ្នាពីតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រកម្ពុជា (ឈូងសមុទ្រថៃ)។ នេះជារឿងសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះតម្រូវឱ្យមានការប្រមូលទិន្នន័យមូលដ្ឋាននៅក្នុងស្រុកផ្ទាល់ ទើបម៉ូដែលអាចផ្តល់លទ្ធផលប្រកបដោយភាពជឿជាក់។
វិធីសាស្ត្រក្លែងធ្វើគំរូនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការវាយតម្លៃគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ឆ្នេរ និងការពង្រីកកំពង់ផែ។
ការរួមបញ្ចូលប្រព័ន្ធក្លែងធ្វើ MIKE ទៅក្នុងការវាយតម្លៃផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន នឹងជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយកម្ពុជាអាចថ្លឹងថ្លែងពីផលចំណេញសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិរក្សធនធានសមុទ្រប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Total Suspended Solids (TSS) (សារធាតុរឹងអណ្តែតសរុប) | សំដៅលើភាគល្អិតតូចៗនៃដី ខ្សាច់ ឬសារធាតុសរីរាង្គដែលអណ្តែត និងសាយភាយក្នុងទឹកសមុទ្រ ធ្វើឱ្យទឹកល្អក់ កាត់បន្ថយពន្លឺព្រះអាទិត្យចូលក្នុងទឹក និងអាចជះផលប៉ះពាល់ដល់ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីសមុទ្រ។ | ដូចជាការយកម្សៅទៅរោយក្នុងកែវទឹក ធ្វើឱ្យទឹកប្រែជាល្អក់ ដែលធ្វើឱ្យយើងមិនអាចមើលធ្លុះដល់បាតកែវបាន។ |
| Dredged material (កម្ទេចកម្ទីកំណាយបាតសមុទ្រ) | ដី ភក់ ខ្សាច់ និងថ្មដែលត្រូវបានជីក ឬបូមចេញពីបាតសមុទ្រ ឬទន្លេ ដើម្បីធ្វើឱ្យផ្លូវទឹកមានជម្រៅជ្រៅគ្រប់គ្រាន់ និងមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់នាវាធ្វើចរាចរណ៍ចេញចូលកំពង់ផែ។ | ដូចជាការកាយយកកាកសំណល់ ឬភក់ចេញពីបាតប្រឡាយទឹក ដើម្បីឱ្យទឹកហូរបានស្រួល និងមិនរាក់។ |
| Hydrodynamic Modeling (ការក្លែងធ្វើគំរូជលសាស្ត្រ) | ការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រគណិតវិទ្យាដើម្បីក្លែងធ្វើ ព្យាករណ៍ និងបង្ហាញពីល្បឿន ទិសដៅនៃចលនាទឹក រលកសមុទ្រ និងចរន្តទឹកក្នុងតំបន់ណាមួយ ក្រោមឥទ្ធិពលនៃខ្យល់ និងជំនោរ។ | ដូចជាការលេងហ្គេមសាងសង់ទីក្រុង ដែលកុំព្យូទ័រអាចគណនាថាតើពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ ទឹកជំនន់នឹងហូរទៅតាមផ្លូវណាខ្លះ ហើយនៅទីណាទឹកលិចជ្រៅជាងគេ។ |
| Nash-Sutcliffe index (សន្ទស្សន៍ Nash-Sutcliffe) | ជារង្វាស់ស្ថិតិដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតនៃភាពសុក្រឹត ថាតើលទ្ធផលដែលគណនាចេញពីម៉ូដែលកុំព្យូទ័រ (ការក្លែងធ្វើ) មានភាពត្រឹមត្រូវ និងស្រដៀងទៅនឹងទិន្នន័យវាស់វែងជាក់ស្តែងក្នុងធម្មជាតិកម្រិតណា។ | ដូចជាការដាក់ពិន្ទុពី ១ ដល់ ១០ លើការព្យាករណ៍អាកាសធាតុ ថាតើការព្យាករណ៍នោះត្រូវគ្នានឹងភ្លៀងធ្លាក់ពិតប្រាកដ ឬអត់។ |
| Nested domain (ដែនគណនាត្រួតស៊ីគ្នា) | បច្ចេកទេសក្នុងម៉ូដែលកុំព្យូទ័រដែលគេបង្កើតតំបន់តូចមួយដែលមានកម្រិតគុណភាពច្បាស់លាស់ខ្ពស់ (High Resolution) ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ធំមួយដែលមានភាពច្បាស់លាស់ទាប ដើម្បីជួយសន្សំសំចៃកម្លាំងម៉ាស៊ីន ប៉ុន្តែនៅតែទទួលបានលទ្ធផលច្បាស់លាស់នៅទីតាំងគោលដៅ។ | ដូចជាការប្រើមុខងារ Zoom (ពង្រីក) លើផែនទី Google Map ដើម្បីមើលផ្លូវតូចៗក្នុងទីក្រុងឱ្យបានច្បាស់ ខណៈតំបន់ជុំវិញមើលឃើញត្រឹមខេត្តឬប្រទេស។ |
| Non-cohesive sediment (ដីល្បាប់មិនស្អិត / ដីល្បាប់រលុង) | ប្រភេទភាគល្អិតដី ឬខ្សាច់ដែលមិនមានកម្លាំងទាក់ទាញគីមី ឬរូបវិទ្យាដើម្បីស្អិតជាប់គ្នា ដែលធ្វើឱ្យវាងាយនឹងសាយភាយ និងត្រូវទឹកហូរនាំយកទៅតាមចរន្តនៅពេលដែលទឹកមានចលនាខ្លាំង។ | ដូចជាគ្រាប់ខ្សាច់ស្ងួតនៅលើបាតដៃ ដែលពេលយើងផ្លុំតិចៗវានឹងហោះខ្ចាត់ខ្ចាយ ផ្ទុយពីដីឥដ្ឋដែលស្អិតជាប់គ្នាជាដុំ។ |
| Submersion (ការទម្លាក់ចូលសមុទ្រ) | ដំណើរការនៃការយកកម្ទេចកម្ទីកំណាយ កាកសំណល់ ឬវត្ថុផ្សេងៗទៅចាក់ចោល ឬពន្លិចនៅទីតាំងដែលបានកំណត់ណាមួយនៅក្នុងសមុទ្របើកចំហរ។ | ដូចជាការយកសំរាមទៅចាក់ចោលនៅទីលានចាក់សំរាម ប៉ុន្តែនេះជាការដឹកយកភក់ និងខ្សាច់ទៅចាក់ចោលនៅបាតសមុទ្រ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
