បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស៊ើបអង្កេតលើសកម្មភាពប្រឆាំងជំងឺទឹកនោមផ្អែម ប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម និងកម្រិតជាតិពុលនៃសារធាតុចម្រាញ់ចេញពីគ្រាប់រុក្ខជាតិ Leucaena leucocephala (កន្ធំថេត) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាឱសថបុរាណ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តលើសត្វកណ្តុរដែលមានជំងឺទឹកនោមផ្អែម (បង្កើតដោយប្រើ Streptozotocin) និងការធ្វើតេស្តសកម្មភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មតាមរយៈមន្ទីរពិសោធន៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Leucaena leucocephala Seed Extract (LLSE) at 250 mg/kg ការព្យាបាលដោយសារធាតុចម្រាញ់គ្រាប់កន្ធំថេត (LLSE កម្រិត ២៥០ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម) |
មានសមត្ថភាពបញ្ចុះជាតិស្ករក្នុងឈាមបានយ៉ាងល្អ និងមិនបង្កឱ្យមានរោគសញ្ញាពុលស្រួចស្រាវសូម្បីក្នុងកម្រិតខ្ពស់រហូតដល់ ២០០០ មីលីក្រាម/គីឡូក្រាម។ | មានសកម្មភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មទាប ហើយអាចជះឥទ្ធិពលអវិជ្ជមានដល់មុខងារតម្រងនោមដោយសារការកាត់បន្ថយកម្រិត Albumin និងប្រូតេអ៊ីនសរុប។ | កាត់បន្ថយជាតិស្ករក្នុងឈាមយ៉ាងច្បាស់លាស់ពី ៣១០,១២ មកត្រឹម ១៨២,៨៧ mg/dl នៅក្នុងសត្វកណ្តុរទឹកនោមផ្អែម។ |
| Vitamin C (Standard Antioxidant) ការប្រើប្រាស់វីតាមីនសេ (Vitamin C) ជាស្តង់ដារប្រៀបធៀបប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងការប្រឆាំងរ៉ាឌីកាល់សេរី និងការពារកោសិកាពីការខូចខាតដោយសារអុកស៊ីតកម្ម។ | មិនមានសកម្មភាពបញ្ចុះជាតិស្ករក្នុងឈាមទេ វាគ្រាន់តែប្រើជាស្តង់ដារដើម្បីប្រៀបធៀបសកម្មភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មប៉ុណ្ណោះ។ | មានសកម្មភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មខ្ពស់ខ្លាំង ដោយទាមទារកំហាប់ត្រឹមតែ ១,៤៨ µg/mL ប៉ុណ្ណោះសម្រាប់តម្លៃ EC50។ |
| Diabetic Control (Streptozotocin-induced) ក្រុមសត្វកណ្តុរទឹកនោមផ្អែមមិនបានទទួលការព្យាបាល (Diabetic control) |
ដើរតួជាក្រុមត្រួតពិនិត្យដ៏សំខាន់ដើម្បីវាយតម្លៃ និងប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពនៃសារធាតុចម្រាញ់ដែលកំពុងធ្វើតេស្ត។ | សត្វកណ្តុរមានការកើនឡើងជាតិស្ករក្នុងឈាមខ្ពស់ ស្រកទម្ងន់ និងមានការថយចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃកម្រិតអាំងស៊ុយលីន។ | ជាតិស្ករក្នុងឈាមនៅចុងបញ្ចប់នៃការពិសោធន៍បានកើនឡើងដល់ ៣៤០,៣៧ mg/dl។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានមន្ទីរពិសោធន៍ជីវសាស្រ្ត ឧបករណ៍វិភាគគីមីសាស្ត្រឈាមកម្រិតខ្ពស់ និងការគ្រប់គ្រងសត្វពិសោធន៍តាមស្តង់ដារ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់សត្វកណ្តុរប្រភេទ Wistar និងសារធាតុចម្រាញ់ពីគ្រាប់រុក្ខជាតិ Leucaena leucocephala ដែលប្រមូលបានពីខេត្តសកលនគរ (Sakon Nakhon)។ ទោះបីជារុក្ខជាតិនេះមានដុះជាទូទៅនៅកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏កត្តាភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ និងដី (Terroir) អាចធ្វើឱ្យកម្រិតសារធាតុសកម្មដូចជា Phenolic នៅក្នុងរុក្ខជាតិមានភាពខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាប្រៀបធៀបបន្ថែមលើរុក្ខជាតិដែលដុះនៅស្រុកខ្មែរ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការគាំទ្រដល់ការប្រើប្រាស់ឱសថបុរាណដើម្បីគ្រប់គ្រងជំងឺទឹកនោមផ្អែមនៅកម្ពុជា ប៉ុន្តែត្រូវតាមដានលើបញ្ហាតម្រងនោម។
ជារួម ការស្រាវជ្រាវនេះផ្តល់នូវភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រដ៏រឹងមាំមួយសម្រាប់ការកែច្នៃរុក្ខជាតិកន្ធំថេតជាជម្រើសព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមតម្លៃថោក ប៉ុន្តែទាមទារការសាកល្បងគ្លីនិកបន្ថែមដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពតម្រងនោមរបស់អ្នកជំងឺនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Streptozotocin (STZ) (ស្ត្រេបតូសូតូស៊ីន / សារធាតុគីមីបង្កើតជំងឺទឹកនោមផ្អែម) | ជាសារធាតុគីមីមួយប្រភេទដែលមានឥទ្ធិពលបំផ្លាញកោសិកាបេតា (beta cells) របស់លំពែងដែលទទួលខុសត្រូវក្នុងការផលិតអាំងស៊ុយលីន។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវនេះ គេប្រើវាចាក់ទៅលើសត្វកណ្តុរដើម្បីបំផ្លាញកោសិកាផលិតអាំងស៊ុយលីន ដែលបង្ខំឱ្យសត្វកណ្តុរមានជំងឺទឹកនោមផ្អែម (ខ្វះអាំងស៊ុយលីន និងឡើងជាតិស្ករ) សម្រាប់យកមកធ្វើតេស្តប្រសិទ្ធភាពថ្នាំរុក្ខជាតិ។ | វាប្រៀបដូចជាការបញ្ជូនទាហានស៊ីឈ្នួលទៅបំផ្លាញរោងចក្រផលិតអាំងស៊ុយលីននៅក្នុងខ្លួនសត្វកណ្តុរ ដើម្បីឱ្យវាធ្លាក់ខ្លួនឈឺមានជំងឺទឹកនោមផ្អែមសិប្បនិម្មិត។ |
| 1,1-diphenyl-2-picrylhydrazyl (DPPH) assay (ការធ្វើតេស្ត DPPH / ការវាស់ស្ទង់សកម្មភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម) | ជាវិធីសាស្ត្រប្រតិកម្មគីមីមួយនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីវាស់ស្ទង់កម្រិតសមត្ថភាពរបស់សារធាតុណាមួយ ក្នុងការចាប់យក ឬកម្ចាត់រ៉ាឌីកាល់សេរី (សារធាតុបង្កការខូចខាតដល់កោសិកា)។ រ៉ាឌីកាល់សេរី DPPH ដើមឡើយមានពណ៌ស្វាយ ប៉ុន្តែនៅពេលវាត្រូវបានកម្ចាត់ដោយសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម (ដូចជាចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិ) វានឹងប្រែទៅជាគ្មានពណ៌ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវវាស់កម្រិតប្រសិទ្ធភាពនៃសារធាតុនោះបានតាមរយៈម៉ាស៊ីនវាស់ពន្លឺ។ | វាដូចជាការបាញ់ទឹកថ្នាំពណ៌ស្វាយ (រ៉ាឌីកាល់សេរី) ទៅលើខែលការពារ (សារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម) ដើម្បីមើលថាខែលនោះអាចលាងសម្អាតពណ៌ស្វាយនោះឱ្យរលុបបាត់បានលឿនប៉ុណ្ណា។ |
| EC50 value (តម្លៃ EC50 / កំហាប់សកម្មពាក់កណ្តាល) | គឺជាកម្រិតកំហាប់នៃសារធាតុសកម្ម (ដូចជាថ្នាំ ឬចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិ) ដែលចាំបាច់ត្រូវមានដើម្បីអាចបង្កើតសកម្មភាព ឬប្រសិទ្ធភាពបាន ៥០ភាគរយ នៃកម្រិតប្រសិទ្ធភាពអតិបរមារបស់វា។ ក្នុងការធ្វើតេស្តប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម តម្លៃ EC50 កាន់តែតូច មានន័យថាសារធាតុនោះកាន់តែមានកម្លាំងខ្លាំង ដោយប្រើតែបរិមាណបន្តិចបន្តួចក៏អាចកម្ចាត់រ៉ាឌីកាល់សេរីបានពាក់កណ្តាលទៅហើយ។ | វាប្រៀបដូចជាការស្វែងរកបរិមាណគ្រាប់រំសេវដែលតិចបំផុត ប៉ុន្តែអាចបំផ្លាញកងទ័ពសត្រូវ (រ៉ាឌីកាល់សេរី) បានយ៉ាងហោចណាស់ពាក់កណ្តាលនៃចំនួនសរុប។ |
| Folin-Ciocalteu reagent (ទឹកថ្នាំប្រតិកម្ម Folin-Ciocalteu / ទឹកថ្នាំវាស់បរិមាណហ្វេណូលីក) | ជាល្បាយសារធាតុគីមីពិសេសមួយដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រប្រើដើម្បីធ្វើប្រតិកម្ម និងវាស់បរិមាណសមាសធាតុ Phenolic (សមាសធាតុដែលមានសកម្មភាពប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម) នៅក្នុងរុក្ខជាតិ។ នៅពេលវាជួបនឹងសារធាតុ Phenolic វានឹងបង្កើតបានជាម៉ូលេគុលថ្មីដែលបញ្ចេញពណ៌ខៀវ ដែលកម្រិតភាពដិតនៃពណ៌ខៀវនេះត្រូវបានប្រើដើម្បីគណនាបរិមាណសារធាតុសកម្មនោះ។ | វាដើរតួដូចជាក្រដាសធ្វើតេស្តកម្រិតអាស៊ីត ដែលនឹងប្រែពណ៌កាន់តែដិតខ្លាំង នៅពេលដែលវាជួបនឹងសមាសធាតុបំប៉នដែលមានប្រយោជន៍កាន់តែច្រើននៅក្នុងទឹករុក្ខជាតិ។ |
| Alkaline phosphatase (ALP) (អង់ស៊ីមអាល់កាឡាំង ហ្វូស្វាតាស / សូចនាករមុខងារថ្លើម) | គឺជាប្រភេទអង់ស៊ីមប្រូតេអ៊ីនមួយដែលត្រូវបានផលិតនិងផ្ទុកជាចម្បងនៅក្នុងថ្លើម និងឆ្អឹង សំរាប់ជួយដល់រចនាសម្ព័ន្ធកោសិកា។ នៅពេលកោសិកាថ្លើម ឬបំពង់ប្រមាត់ទទួលរងការខូចខាតដោយសារជំងឺ ឬជាតិពុល អង់ស៊ីម ALP នេះនឹងលេចធ្លាយចូលទៅក្នុងចរន្តឈាម។ ការវាស់កម្រិត ALP ក្នុងឈាម ជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវដឹងថាសារធាតុចម្រាញ់ពីរុក្ខជាតិមានបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ថ្លើមសត្វពិសោធន៍ដែរឬទេ។ | វាប្រៀបដូចជាសំឡេងរោទិ៍ប្រកាសអាសន្ននៅក្នុងរោងចក្រ (ថ្លើម) ដែលនឹងបន្លឺឡើង និងបញ្ជូនសញ្ញាទៅខាងក្រៅ (ឈាម) នៅពេលដែលម៉ាស៊ីនក្នុងរោងចក្រមានបញ្ហាខូចខាត។ |
| Blood urea nitrogen (BUN) (កម្រិតអាសូតអ៊ុយរ៉េក្នុងឈាម / សូចនាករមុខងារតម្រងនោម) | គឺជាការវាស់ស្ទង់បរិមាណអាសូតនៅក្នុងឈាម ដែលចេញមកពីសារធាតុអ៊ុយរ៉េ (កាកសំណល់បង្កើតឡើងដោយថ្លើមក្រោយពេលបំបែកប្រូតេអ៊ីន)។ ជាធម្មតា តម្រងនោមមានតួនាទីច្រោះអ៊ុយរ៉េនេះចោលតាមទឹកនោម ប៉ុន្តែប្រសិនបើតម្រងនោមខ្សោយ ឬខូចខាត វាគ្មិនអាចច្រោះបានល្អ ដែលធ្វើឱ្យកម្រិត BUN ក្នុងឈាមកើនឡើងខ្ពស់។ | វាប្រៀបដូចជាការត្រួតពិនិត្យមើលបរិមាណកាកសំណល់ដែលកកស្ទះនៅសេសសល់តាមដងផ្លូវ (ឈាម) ដើម្បីវាយតម្លៃថាតើក្រុមហ៊ុនប្រមូលសំរាម (តម្រងនោម) កំពុងដំណើរការការងារបានល្អឬអត់។ |
| Leucaena leucocephala (Lam.) de Wit (រុក្ខជាតិកន្ធំថេត / ដើមកន្ធំថេត) | ជាប្រភេទរុក្ខជាតិពពួកសណ្តែក (Fabaceae) ដុះនៅតំបន់ត្រូពិច រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ (គេនិយមហៅថាកន្ធំថេត)។ ទោះបីជាគ្រាប់ និងស្លឹករបស់វាត្រូវបានគេកត់ត្រាថាមានលក្ខណៈសម្បត្តិជាឱសថជួយបញ្ចុះជាតិស្ករក្តី ក៏ស្លឹករបស់វាក៏មានផ្ទុកអាស៊ីតអាមីណូម្យ៉ាងឈ្មោះ Mimosine ដែលជាសារធាតុពុលសម្រាប់សត្វទំពារអៀង ហេតុនេះទើបវាទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងជាតិពុលយ៉ាងម៉ត់ចត់។ | ជារុក្ខជាតិហូបផ្លែនិងស្លឹកទូទៅមួយ (កន្ធំថេត) ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវកំពុងទាញយកសារធាតុពីគ្រាប់របស់វាទៅធ្វើតេស្ត ដើម្បីបញ្ជាក់ពីពាក្យចចាមអារ៉ាមថាតើវាពិតជាអាចព្យាបាលជំងឺទឹកនោមផ្អែមបានមែនឬយ៉ាងណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
