បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះផ្តោតលើការដោះស្រាយបញ្ហានៃការបាត់បង់គំហើញដោយសារជំងឺរលាកកោសិកាពណ៌ភ្នែក (Retinitis Pigmentosa) និងការចុះខ្សោយនៃកោសិកាភ្នែកតាមវ័យ (AMD) តាមរយៈការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាសិប្បនិម្មិតគំហើញ (Visual Prosthesis) ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អត្ថបទនេះធ្វើការត្រួតពិនិត្យឡើងវិញនូវវឌ្ឍនភាព និងការស្រាវជ្រាវរបស់ក្រុម C-Sight លើប្រព័ន្ធសិប្បនិម្មិតសរសៃប្រសាទអុបទិក ដោយរួមបញ្ចូលការធ្វើតេស្តសរីរវិទ្យាលើសត្វ និងការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធផ្នែករឹង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Intracortical implant ការដាំកប់ក្នុងសំបកខួរក្បាល (Visual Cortex) |
ទាមទារចរន្តអគ្គិសនីជំរុញតិច (កម្រិតចាប់ផ្តើមទាប) និងអាចបង្កើតសញ្ញាដោយផ្ទាល់ទៅកាន់ខួរក្បាល។ | មានហានិភ័យខ្ពស់នៃការបង្កឱ្យមានជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល ឬប្រកាច់ និងអាចប្រឈមនឹងការឆ្លងមេរោគ។ | អ្នកជំងឺអាចចំណាំរូបរាងវត្ថុបានខ្លះ ប៉ុន្តែមិនអាចបែងចែកពណ៌ ចលនា និងសេចក្តីលម្អិតបានទេ។ |
| Subretinal implant ការដាំកប់ក្រោមស្រទាប់រ៉េទីន (Subretina) |
ជំនួសកោសិកាទទួលពន្លឺដែលខូចដោយផ្ទាល់ មិនតម្រូវឱ្យមានកាមេរ៉ាខាងក្រៅ និងប្រើប្រាស់បណ្តាញសរសៃប្រសាទរ៉េទីនដែលនៅសេសសល់។ | រារាំងការបញ្ជូនសារធាតុចិញ្ចឹមពីស្រទាប់សរសៃឈាមដែលបណ្តាលឱ្យរ៉េទីនស្វិត ការវះកាត់មានភាពស្មុគស្មាញ និងមានកម្រិតភាពច្បាស់ទាប។ | បានដាំកប់ដោយជោគជ័យលើអ្នកជំងឺ១០នាក់ ដោយប្រើបណ្តុំពន្លឺឌីយ៉ូត (MPDA) ទំហំ 2-3mm ប៉ុន្តែបង្កើតចរន្តបានតិចតួច។ |
| Epiretinal implant ការដាំកប់លើស្រទាប់រ៉េទីន (Epiretina) |
ជំរុញផ្ទាល់ទៅលើកោសិកាប្រសាទ Ganglion cells ដើម្បីបញ្ជូនសញ្ញាទៅកាន់ខួរក្បាល។ | ពិបាកក្នុងការបង្រួមទំហំឱ្យតូច ត្រូវការចរន្តខ្ពស់ ងាយឆ្លងចរន្ត (Short circuit) និងពិបាកក្នុងការពង្រឹងទីតាំងដែលអាចធ្វើឱ្យរបើករ៉េទីន។ | សាកល្បងជោគជ័យលើអ្នកជំងឺម្នាក់ក្នុងឆ្នាំ២០០២ ហើយបច្ចុប្បន្នកំពុងអភិវឌ្ឍអេឡិចត្រូតដល់ចំនួន ១០០០ គ្រាប់។ |
| Optic nerve implant (C-Sight Group) ការដាំកប់លើសរសៃប្រសាទអុបទិក (Optic Nerve) |
កាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការវះកាត់ ត្រូវការចរន្តជំរុញទាប មានការជ្រើសរើសទីតាំងជំរុញបានល្អ និងមិនសូវប៉ះពាល់ដល់ជាលិកាដែលខូចខាត។ | ទាមទារការយល់ដឹងច្បាស់លាស់ពីទំនាក់ទំនងនៃការគូសផែនទី (Topographic mapping) រវាងរ៉េទីននិងសរសៃប្រសាទ ដែលនៅតែជាបញ្ហាប្រឈម។ | អាចបង្កើតការឆ្លើយតបសំបកខួរក្បាល (EEPs) ក្នុងកម្រិតបន្ទុកអគ្គិសនីត្រឹមតែ 16.04 ± 4.22 nC និងបង្កើតកាមេរ៉ាទំហំ 8mm ដាក់ក្នុងកែវភ្នែកបានជោគជ័យ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានកម្រិតខ្ពស់ទាំងផ្នែករឹង (Hardware) ប្រព័ន្ធកែច្នៃសញ្ញាឌីជីថល និងការសាកល្បងជីវសាស្រ្តលើសត្វ។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើការធ្វើតេស្តលើសត្វ (ទន្សាយ និងឆ្មា) និងការក្លែងធ្វើរូបភាពសម្រាប់ការអានអក្សរចិន (ដោយរកឃើញថាអក្សរស្មុគស្មាញត្រូវការទំហំ 12x12 ភិចសែល)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការទាញយកលទ្ធផលនេះមកប្រើប្រាស់តម្រូវឱ្យមានការសាកល្បងបន្ថែមលើទម្រង់អក្សរខ្មែរ ព្រោះអក្សរខ្មែរមានភាពស្មុគស្មាញ ស្រៈ ជើង និងសញ្ញា ដែលអាចទាមទារកម្រិតភាពច្បាស់ (Resolution) ខ្ពស់ជាងនេះ។
បច្ចេកវិទ្យាសិប្បនិម្មិតគំហើញនេះមានសក្តានុពលក្នុងរយៈពេលវែងសម្រាប់ជួយជនពិការភ្នែកនៅកម្ពុជា ពិសេសការពង្រឹងផ្នែកដំណើរការរូបភាពជាជំនួយ។
ទោះបីជាការវះកាត់ដាំកប់សិប្បនិម្មិតនេះត្រូវការពេលវេលាយូរ និងប្រព័ន្ធសុខាភិបាលកម្រិតខ្ពស់ដើម្បីមកដល់កម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែការសិក្សាពីប្រព័ន្ធកែច្នៃរូបភាពនិងឧបករណ៍ជំនួយការមើលឃើញ អាចចាប់ផ្តើមអភិវឌ្ឍពីពេលនេះបាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Visual prosthesis | ជាឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិកវេជ្ជសាស្ត្រដែលដាំកប់ក្នុងរាងកាយ ដើម្បីជួយស្តារគំហើញដល់ជនពិការភ្នែក ដោយការចាប់យករូបភាព បំប្លែងជាសញ្ញាអគ្គិសនី និងបញ្ជូនទៅរំញោចសរសៃប្រសាទភ្នែក ឬខួរក្បាលដោយផ្ទាល់។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់កាមេរ៉ាឌីជីថលតូចមួយដើម្បីដើរតួជំនួសភ្នែកដែលខូច ហើយបញ្ជូនវីដេអូត្រង់ទៅកាន់ខួរក្បាលតែម្តង។ |
| Retinitis pigmentosa | ជាជំងឺតំណពូជដែលធ្វើឱ្យកោសិកាទទួលពន្លឺនៅលើស្រទាប់រ៉េទីន (Retina) ស្លាប់បន្តិចម្តងៗ ដែលបណ្តាលឱ្យបាត់បង់គំហើញនៅពេលយប់ និងរួមតូចនូវទំហំនៃការមើលឃើញ រហូតដល់ងងឹតភ្នែកទាំងស្រុង។ | ដូចជាសេនស័រ (Sensor) របស់កាមេរ៉ាដែលខូចចំណុចភីកសែល (Pixels) ម្ដងមួយៗពីគែមខាងក្រៅចូលមកកណ្តាល រហូតដល់លែងចាប់រូបភាពបានទាំងស្រុង។ |
| Electrically evoked potentials (EEPs) | ជារលកសញ្ញាអគ្គិសនីដែលវាស់បានពីសំបកខួរក្បាលផ្នែកមើលឃើញ (Visual Cortex) ដែលកើតឡើងជាការឆ្លើយតបនៅពេលមានចរន្តអគ្គិសនីទៅរំញោចដោយផ្ទាល់លើសរសៃប្រសាទអុបទិក ដើម្បីបញ្ជាក់ថាខួរក្បាលពិតជាទទួលបានសញ្ញា។ | ដូចជាការចុចកុងតាក់ភ្លើង (ចរន្តអគ្គិសនី) ហើយឃើញអំពូលភ្លើងភ្លឺ (ការឆ្លើយតបរបស់ខួរក្បាល) ដែលបញ្ជាក់ថាខ្សែខ្សែភ្លើងនៅដំណើរការល្អ។ |
| Microelectrode arrays | ជាបន្ទះសំណាញ់ដែលផ្សំឡើងពីម្ជុលអេឡិចត្រូតតូចៗបំផុត (ទំហំគិតជាមីក្រូម៉ែត្រ) សម្រាប់ដាំកប់ចូលទៅក្នុងជាលិកាសរសៃប្រសាទ ដើម្បីចម្លងចរន្តអគ្គិសនីទៅរំញោចកោសិកាប្រសាទរាប់ពាន់ក្នុងពេលតែមួយ។ | ដូចជាច្រាសដុសធ្មេញដ៏តូចមួយ ដែលសរសៃច្រាសនីមួយៗជាខ្សែភ្លើងតូចៗសម្រាប់ចាក់បញ្ចូលសញ្ញាទៅកាន់សរសៃប្រសាទ។ |
| Optic nerve | ជាបណ្តុំសរសៃប្រសាទដ៏សំខាន់ដែលតភ្ជាប់ពីភ្នែកទៅកាន់ខួរក្បាល មានតួនាទីជាផ្លូវបញ្ជូនព័ត៌មានរូបភាពដែលភ្នែកចាប់បាន ទៅឱ្យខួរក្បាលបកប្រែជារូបភាពដែលយើងមើលឃើញប្រចាំថ្ងៃ។ | ដូចជាខ្សែកាបអ៊ីនធឺណិត (Fiber optic cable) ដែលតភ្ជាប់ពីកាមេរ៉ាសុវត្ថិភាព (ភ្នែក) ទៅកាន់អេក្រង់ទូរទស្សន៍ (ខួរក្បាល) ដើម្បីបង្ហាញរូបភាព។ |
| RF Transmission | ប្រព័ន្ធបញ្ជូនទិន្នន័យនិងថាមពលអគ្គិសនីតាមរយៈរលកវិទ្យុ (Radio Frequency) ពីឧបករណ៍ខាងក្រៅរាងកាយ ចូលទៅកាន់ឧបករណ៍ដែលដាំកប់ក្នុងភ្នែកដោយមិនចាំបាច់មានខ្សែចម្លងឆ្លងកាត់ស្បែកឡើយ។ | ដូចជាបច្ចេកវិទ្យាសាកថ្មទូរស័ព្ទឥតខ្សែ (Wireless charging) ព្រមទាំងអាចបញ្ជូនវីដេអូតាម Bluetooth ឬ Wi-Fi ក្នុងពេលតែមួយដោយគ្មានខ្សែ។ |
| Digital Signal Processor | ជាបន្ទះឈីបកុំព្យូទ័រពិសេសដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីប្រមូល ទាញយក និងកែច្នៃទិន្នន័យរូបភាពពីកាមេរ៉ាឱ្យទៅជាសញ្ញាអគ្គិសនីសាមញ្ញ ដែលខួរក្បាលអាចយល់បានក្នុងល្បឿនលឿនបំផុត (Real-time)។ | ដូចជាអ្នកបកប្រែភាសាដ៏ស្ទាត់ជំនាញ ដែលស្តាប់ភាសាបរទេស (រូបភាពពីកាមេរ៉ា) ហើយបកប្រែភ្លាមៗជាភាសាជាតិ (សញ្ញាអគ្គិសនី) ឱ្យអ្នកស្តាប់ (ខួរក្បាល) យល់ភ្លាមៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
