បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងស្វែងយល់ពីអត្ថន័យ និងដំណើរការនៃការកសាងអត្តសញ្ញាណ ព្រមទាំងលំហសង្គមរបស់ស្ត្រីថៃដែលរៀបការជាមួយបុរសលោកខាងលិច (ប្រពន្ធបរទេស) នៅក្នុងបរិបទគ្រួសារឆ្លងវប្បធម៌ និងការប្រឈមមុខនឹងការរើសអើងសង្គម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រគុណវិស័យផ្អែកលើបាតុភូតវិទ្យា (Phenomenological Approach) របស់លោក Martin Heidegger ដើម្បីវិភាគបទពិសោធន៍រស់នៅពិតប្រាកដរបស់អ្នកផ្តល់ព័ត៌មាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Hermeneutic Phenomenology បាតុភូតវិទ្យាបែបបកស្រាយ (តាមទ្រឹស្តី Martin Heidegger) |
អាចស្វែងយល់យ៉ាងស៊ីជម្រៅពីបទពិសោធន៍ជីវិតពិត វប្បធម៌ និងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្របុគ្គល ដែលជួយឱ្យឃើញពីអត្ថន័យកំបាំងនៃការរស់នៅ។ | ទាមទារការបកស្រាយដោយពឹងផ្អែកខ្លាំងលើទស្សនៈរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវ (Subjectivity) និងប្រើប្រាស់ទំហំគំរូតូច ដែលពិបាកធ្វើទូទៅកម្ម (Generalization)។ | រកឃើញដំណើរការនៃការកសាងអត្តសញ្ញាណ៣ដំណាក់កាល (ការយល់ដឹងដើម, ការប្រឈមលោកថ្មី, និងការយល់ដឹងថ្មី) របស់ស្ត្រីថៃ។ |
| In-depth Interview & Observation ការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ និងការសង្កេត |
ចាប់យកបាននូវអារម្មណ៍ពិត ភាសាកាយវិការ និងរឿងរ៉ាវលម្អិតដែលការស្ទង់មតិ (Survey) មិនអាចធ្វើបាន។ | ចំណាយពេលយូរក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យ និងទាមទារជំនាញខ្ពស់ក្នុងការសួរសំណួរ ដើម្បីកុំឱ្យអ្នកផ្តល់ព័ត៌មានលាក់បាំងការពិត។ | ប្រមូលបានទិន្នន័យរឿងរ៉ាវជីវិតពិតរបស់ស្ត្រីចំនួន ១៣នាក់ រួមទាំងការបញ្ចេញមតិ និងអារម្មណ៍តានតឹងរបស់ពួកគេ។ |
| Thematic Analysis ការវិភាគប្រធានបទ (Thematic Analysis) |
ជួយរៀបចំទិន្នន័យអត្ថបទដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ឱ្យទៅជាប្រធានបទ ឬចំណុចសំខាន់ៗដែលងាយស្រួលយល់ និងបកស្រាយ។ | ងាយនឹងមានភាពលម្អៀង ប្រសិនបើអ្នកស្រាវជ្រាវរើសយកតែទិន្នន័យណាដែលស្របនឹងគំនិតរបស់ខ្លួនឯង។ | ចម្រាញ់បានប្រធានបទសំខាន់ៗដូចជា "កូនកាត់ជាអំណាចចរចា" និង "ផ្ទះបាយជាលំហរឹតចំណងទាក់ទង"។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យនេះមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់នោះទេ ប៉ុន្តែទាមទារពេលវេលាយូរ និងជំនាញក្នុងការសម្ភាសន៍ព្រមទាំងការវិភាគអត្ថបទ។
ការសិក្សានេះផ្តោតតែលើស្ត្រីថៃចំនួន ១៣ នាក់ ដែលរស់នៅក្នុងខេត្ត Chonburi (តំបន់ទេសចរណ៍ និងឧស្សាហកម្ម) ដូច្នេះលទ្ធផលអាចមិនតំណាងឱ្យស្ត្រីនៅតំបន់ផ្សេង។ ទិន្នន័យពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការរៀបរាប់ផ្ទាល់មាត់ (Self-reported) ដែលអាចមានភាពលម្អៀងខាងអារម្មណ៍។ សម្រាប់កម្ពុជា ការសិក្សានេះជួយជាគំរូ ប៉ុន្តែត្រូវប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះភាពខុសគ្នានៃប្រពៃណី និងជំនឿសាសនារវាងសង្គមខ្មែរនិងថៃ។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញពីការស្រាវជ្រាវនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សាសង្គមវិទ្យានៅកម្ពុជា ជាពិសេសលើបញ្ហាយេនឌ័រ និងចំណាកស្រុក។
ជារួម ការយល់ដឹងពីលំហសង្គម និងការតស៊ូរបស់ស្ត្រីក្នុងគ្រួសារឆ្លងវប្បធម៌ ជួយផ្តល់ពន្លឺដល់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយក្នុងការកាត់បន្ថយការរើសអើង និងលើកកម្ពស់តម្លៃស្ត្រីក្នុងសង្គម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hermeneutic Phenomenology | ជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវទស្សនវិជ្ជា និងសង្គមវិទ្យា ដែលផ្តោតលើការបកស្រាយអត្ថន័យនៃបទពិសោធន៍ជីវិតពិតរបស់មនុស្ស ដោយពិនិត្យមើលរបៀបដែលពួកគេយល់ដឹង និងផ្តល់តម្លៃដល់ពិភពលោកជុំវិញខ្លួនតាមរយៈវប្បធម៌ និងប្រវត្តិផ្ទាល់ខ្លួន។ | ដូចជាការពាក់វ៉ែនតារបស់អ្នកដទៃ ដើម្បីមើលនិងយល់ពីរបៀបដែលពួកគេបកស្រាយរឿងរ៉ាវដែលកើតឡើងក្នុងជីវិតរបស់គេ។ |
| Thrownness | ជាទស្សនៈរបស់លោក Martin Heidegger ដែលពន្យល់ពីស្ថានភាពដែលមនុស្សម្នាក់ត្រូវបាន "បោះ" ឬធ្លាក់ចូលទៅក្នុងស្ថានភាព សង្គម ឬវប្បធម៌ថ្មីមួយដោយចៃដន្យ ឬដោយកត្តាខាងក្រៅ ដែលទាមទារឲ្យពួកគេត្រូវតែសម្របខ្លួនដើម្បីរស់រាន។ | ដូចជាការចាប់មនុស្សម្នាក់បោះចូលទៅក្នុងទឹកជ្រៅ ដែលតម្រូវឲ្យគាត់ត្រូវតែឆាប់រៀនហែលទឹក និងរកវិធីរស់រានមានជីវិតដោយខ្លួនឯង។ |
| Social Space | មិនមែនសំដៅត្រឹមតែទីតាំងភូមិសាស្ត្រប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាលំហដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមរយៈទំនាក់ទំនងសង្គម អំណាច និងសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្ស ឧទាហរណ៍ដូចជាការប្រែក្លាយផ្ទះបាយទៅជាកន្លែងចរចាអំណាចក្នុងគ្រួសារ។ | ដូចជាទីលានបាល់ទាត់ ដែលមិនមែនគ្រាន់តែជាវាលស្មៅទទេ ប៉ុន្តែជាកន្លែងដែលពោរពេញដោយច្បាប់ទម្លាប់ ការប្រកួតប្រជែង និងទំនាក់ទំនងរវាងកីឡាករ។ |
| Stigmatization | ជាដំណើរការសង្គមដែលចងក្រង ឬរើសអើងបុគ្គលណាមួយដោយបិទស្លាកសញ្ញាអវិជ្ជមានទៅលើពួកគេ ធ្វើឲ្យពួកគេបាត់បង់តម្លៃ និងត្រូវសង្គមមើលងាយ (ឧ. ការសន្មតថាប្រពន្ធបរទេសសុទ្ធតែធ្លាប់ជាស្រីរកស៊ី)។ | ដូចជាការយកថ្នាំពណ៌ទៅគូសសញ្ញាខ្វែងលើអាវអ្នកណាម្នាក់ ដើម្បីប្រាប់អ្នកដទៃថាមនុស្សនេះមិនល្អ និងមិនគួររាប់អានដោយមិនទាន់បានស្គាល់គេច្បាស់។ |
| Dasein | ជាពាក្យទស្សនវិជ្ជារបស់ Heidegger សំដៅលើ "ការមានជីវិតរស់នៅទីនេះ" ឬភាវៈជារបស់មនុស្ស ដែលមានសមត្ថភាពគិត យល់ដឹងពីអត្ថន័យជីវិតខ្លួនឯង និងដឹងពីវត្តមានព្រមទាំងឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនក្នុងពិភពលោក។ | ដូចជាតួអង្គក្នុងហ្គេមដែលស្រាប់តែដឹងខ្លួនឯងថាមានជីវិត ហើយចាប់ផ្តើមសួរសំណួរថា "តើខ្ញុំជានរណា ហើយហេតុអ្វីខ្ញុំមកនៅទីនេះ?"។ |
| Ideology of domesticity | ជាប្រព័ន្ធជំនឿ និងផ្នត់គំនិតដែលសង្គមបានបង្កើតឡើង ដើម្បីចងក្រងតួនាទីរបស់ស្ត្រីឲ្យនៅជាប់តែនឹងការងារក្នុងផ្ទះ ការមើលថែកូន និងការបម្រើស្វាមី ដោយចាត់ទុកថានេះជាតួនាទីដែលស្ត្រីល្អគ្រប់រូបត្រូវតែធ្វើ។ | ដូចជាការសរសេរសៀវភៅច្បាប់តម្រូវឲ្យអ្នកលេងអុកក្នុងតំណែងការពារ មិនអាចរត់ទៅវាយប្រហារនៅទីលានមុខបាន ដើម្បីរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់ក្រុម។ |
| Thematic Analysis | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យគុណវិស័យ ដោយការអានអត្ថបទសម្ភាសន៍សារចុះសារឡើង ដើម្បីស្វែងរក ចាត់ថ្នាក់ និងចងក្រងគំរូនៃអត្ថន័យ (ប្រធានបទ) ដែលកើតឡើងដដែលៗ យកមកពន្យល់ពីបាតុភូតណាមួយ។ | ដូចជាការរើសញែកគ្រាប់អង្កាំដែលមានពណ៌ចម្រុះចេញពីគំនរ ទៅជាក្រុមៗតាមពណ៌រៀងៗខ្លួន ដើម្បីងាយស្រួលរាប់និងពណ៌នាពីលក្ខណៈរបស់វា។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
