បញ្ហា (The Problem)៖ តើកត្តាអ្វីខ្លះដែលជះឥទ្ធិពលដល់ប្រសិទ្ធភាពនៃការការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីផ្នែកកីឡា (SICH) ហើយតើត្រូវធ្វើដូចម្តេចដើម្បីធានាបាននូវភាពដើម និរន្តរភាព និងភាពរស់រវើកនៃបេតិកភណ្ឌទាំងនេះ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីគម្រោងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីផ្នែកកីឡាចំនួន ៣០ នៅទូទាំងប្រទេសចិន ដោយអនុវត្តវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណភាព និងការវិភាគប្រៀបធៀបដើម្បីស្វែងរកគំរូនៃភាពជោគជ័យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Productive Protection Path ផ្លូវនៃការការពារបែបផលិតកម្ម (ភ្ជាប់ជាមួយសេដ្ឋកិច្ច) |
ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច និងជួយឱ្យបេតិកភណ្ឌអាចទ្រទ្រង់ខ្លួនឯងបានតាមរយៈការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍។ | ការស្វែងរកប្រាក់ចំណេញពីមូលធន អាចធ្វើឱ្យបាត់បង់ភាពដើម (Authenticity) នៃបេតិកភណ្ឌ និងប្រែក្លាយវាត្រឹមជាឧបករណ៍រកស៊ី។ | បំពេញបានភាពរស់រវើក និងនិរន្តរភាព ប៉ុន្តែប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់ភាពដើមនៃវប្បធម៌។ |
| Inheritance Protection Path ផ្លូវនៃការការពារបែបការផ្ទេរចំណេះដឹង (ពឹងផ្អែកលើអ្នកស្នងតំណែង) |
រក្សាបាននូវភាពដើម និងទម្រង់ពិតប្រាកដនៃបេតិកភណ្ឌ តាមរយៈការផ្ទេរចំណេះដឹងពីមាត់មួយទៅមាត់មួយ ឬពីគ្រូទៅសិស្ស។ | ពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការលះបង់ផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អ្នកស្នងតំណែង ហើយដោយសារកង្វះខាតការលើកទឹកចិត្តផ្នែកសម្ភារៈ ធ្វើឱ្យការបន្តវេនពិបាកមាននិរន្តរភាព។ | រក្សាបានភាពដើម ប៉ុន្តែខ្វះនិរន្តរភាពដោយសារកង្វះខាតការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ។ |
| Technological Protection Path ផ្លូវនៃការការពារតាមបែបបច្ចេកវិទ្យា (ការធ្វើឌីជីថលនីយកម្ម) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការរក្សាទុកទិន្នន័យ ឯកសារ រូបភាព និងវីដេអូសម្រាប់រយៈពេលយូរដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា។ | ធ្វើឱ្យបេតិកភណ្ឌក្លាយជាវត្ថុអសកម្ម ផ្តាច់ចេញពីជីវភាពរស់នៅជាក់ស្តែង និងមិនអាចឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការនៃភាពរស់រវើកក្នុងសង្គម។ | រក្សាទុកឯកសារបានល្អឥតខ្ចោះ ប៉ុន្តែបាត់បង់លក្ខណៈរស់រវើក និងការអនុវត្តក្នុងសង្គម (Liveliness)។ |
| "Structure-Action" Multi-dimensional Synergistic Path (Proposed via fsQCA) គំរូការពារពហុវិមាត្រ "រចនាសម្ព័ន្ធ-សកម្មភាព" (ស្នើឡើងដោយការសិក្សា) |
រួមបញ្ចូលកត្តាគោលនយោបាយ ការចូលរួមពីសង្គម ការគ្រប់គ្រងបុគ្គល និងកិច្ចសហការរដ្ឋ-សង្គម ដើម្បីធានាបាននូវតុល្យភាព។ | ទាមទារឱ្យមានការសម្របសម្រួលស្មុគស្មាញរវាងភាគីពាក់ព័ន្ធជាច្រើន និងត្រូវការធនធានច្រើនក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង។ | សម្រេចបានកម្រិតភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាខ្ពស់ (Consistency = 0.965) និងគ្របដណ្តប់ល្អ (Coverage = 0.636) ក្នុងការធានាភាពដើម និរន្តរភាព និងភាពរស់រវើក។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការប្រមូលទិន្នន័យយ៉ាងច្រើនពីទីវាល ការចំណាយពេលវេលាយូរ និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យគុណភាពកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើករណីបេតិកភណ្ឌកីឡាចំនួន ៣០ នៅប្រទេសចិន (ដូចជាក្បាច់គុន និងរបាំនាគ) ដែលស្ថិតក្រោមបរិបទនៃរដ្ឋាភិបាលមានធនធានគាំទ្រខ្លាំង។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា បរិបទសេដ្ឋកិច្ចសង្គម និងកម្រិតនៃការឧបត្ថម្ភពីរដ្ឋអាចមានភាពខុសគ្នា ដូច្នេះការអនុវត្តគំរូ "ការកៀងគរគោលនយោបាយ" ប្រហែលជាត្រូវពឹងផ្អែកបន្ថែមលើអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ឬវិស័យឯកជន។
គំរូវិភាគនិងផ្លូវទាំង៤នៃការការពារនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រអភិរក្សកីឡាប្រពៃណី និងក្បាច់គុនបុរាណរបស់ខ្លួន។
ការយកគំរូពហុវិមាត្រនេះមកអនុវត្ត នឹងជួយប្រទេសកម្ពុជាផ្លាស់ប្តូរពីការគ្រាន់តែ "អភិរក្សទុកមើល" ទៅជាការ "អភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព" ដែលធ្វើឱ្យបេតិកភណ្ឌកីឡាមានជីវិតរស់រវើក និងផ្តល់ផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចដល់សហគមន៍។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Sports Intangible Cultural Heritage | បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីផ្នែកកីឡា គឺជាការអនុវត្ត ទម្រង់ក្បាច់គុន ល្បែងប្រជាប្រិយ និងកីឡាប្រពៃណីដែលត្រូវបានបន្សល់ទុកពីដូនតា (ឧ. គុនល្បុក្កតោ ឬពិធីបុណ្យអុំទូក) ដែលទាមទារការអភិរក្សចំណេះដឹង សកម្មភាពរស់រវើក និងស្មារតីសហគមន៍ មិនមែនត្រឹមតែសម្ភារៈឡើយ។ | ដូចជារូបមន្តធ្វើម្ហូបសម្ងាត់ប្រចាំគ្រួសារដែលត្រូវបង្រៀនអនុវត្តផ្ទាល់ពីម្ដាយទៅកូន មិនមែនគ្រាន់តែរក្សាទុកចានឆ្នាំងចាស់ៗនោះទេ។ |
| Grounded Theory | ទ្រឹស្តីមូលដ្ឋាន គឺជាវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវបែបគុណភាពដែលមិនពឹងផ្អែកលើការសន្មត់ឬទ្រឹស្តីដែលមានស្រាប់ ប៉ុន្តែផ្តើមចេញពីការប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្តែង (ដូចជាការសម្ភាសន៍ និងការសង្កេត) រួចទើបធ្វើកូដនីយកម្មវិភាគរកលំនាំ ដើម្បីបង្កើតជាទ្រឹស្តីថ្មីមួយ។ | ដូចជាអ្នកស៊ើបអង្កេតដែលចុះទៅកន្លែងកើតហេតុដើម្បីប្រមូលភស្តុតាងជាក់ស្តែងសិន រួចទើបសន្និដ្ឋានថាតើមានរឿងអ្វីកើតឡើង ជាជាងការទាយទុកមុនដោយគ្មានមូលដ្ឋាន។ |
| fuzzy-set Qualitative Comparative Analysis (fsQCA) | ការវិភាគប្រៀបធៀបគុណភាពសំណុំស្រពិចស្រពិល គឺជាវិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យដែលស្វែងរកមើលថាតើការផ្សំផ្គុំនៃកត្តាណាមួយ (ឧ. ថវិកា + គោលនយោបាយ + ការចូលរួម) ដែលនាំឱ្យសម្រេចបានលទ្ធផលជោគជ័យ ដោយវាស់វែងកម្រិតនៃឥទ្ធិពលជាលេខប្រភាគ (មិនមែនមានតែ ០ ឬ ១ នោះទេ)។ | ដូចជាការរកមើលថាតើការផ្សំគ្រឿងទេសអ្វីខ្លះចូលគ្នាទើបធ្វើឱ្យសម្លមួយឆ្ងាញ់ ដោយគិតគូរពីកម្រិតនៃការដាក់អំបិលឬស្ករតិចតួច ដែលសុទ្ធតែអាចផ្តល់លទ្ធផលប្លែកគ្នា។ |
| Authenticity | ភាពដើម ឬភាពពិតប្រាកដ សំដៅលើការរក្សាបាននូវលក្ខណៈពិសេស ទម្រង់ បច្ចេកទេស និងស្មារតីដើមពិតប្រាកដនៃបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ ដោយមិនមានការកែច្នៃហួសហេតុដើម្បីតែទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ ឬបម្រើវិស័យពាណិជ្ជកម្ម។ | ដូចជាការលេងភ្លេងពិណពាទ្យដោយប្រើឧបករណ៍រនាតឬគងពិតៗ ជាជាងការយកកុំព្យូទ័រមកបង្កើតសំឡេងក្លែងក្លាយឱ្យទំនើប។ |
| Liveliness | ភាពរស់រវើក គឺស្ថានភាពដែលបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌នៅតែត្រូវបានអនុវត្ត ហាត់រៀន ប្រើប្រាស់ និងមានជីវិតនៅក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្ន មានអ្នកបន្តវេនពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ មិនមែនគ្រាន់តែជាវត្ថុតាំងលម្អងាប់ស្ដូកក្នុងសារមន្ទីរនោះទេ។ | ដូចជាភាសាដែលនៅតែមានមនុស្សនិយាយប្រាស្រ័យទាក់ទងគ្នាប្រចាំថ្ងៃនៅតាមភូមិ មិនមែនជាភាសាស្លាប់ដែលមានត្រឹមតែក្នុងសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រ។ |
| Policy Mobilization | ការកៀងគរគោលនយោបាយ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលរដ្ឋាភិបាលប្រើប្រាស់អំណាចស្ថាប័ន ច្បាប់ ថវិកា និងការគាំទ្រផ្លូវការដើម្បីជំរុញ រៀបចំប្រព័ន្ធ និងទាក់ទាញឱ្យមានការចូលរួមពីគ្រប់មជ្ឈដ្ឋានសង្គមក្នុងការការពារបេតិកភណ្ឌ។ | ដូចជាការដែលនាយកសាលាចេញវិធានការផ្តល់រង្វាន់ និងរៀបចំសម្ភារៈ ដើម្បីកៀងគរឱ្យសិស្សានុសិស្សនាំគ្នាចូលរួមសម្អាតបរិស្ថានសាលាដោយស្ម័គ្រចិត្ត។ |
| Government-Society Collaboration | កិច្ចសហការរដ្ឋនិងសង្គម គឺជាយន្តការនៃការធ្វើការរួមគ្នារវាងស្ថាប័នរដ្ឋ (អ្នកចេញគោលនយោបាយ ថវិកា) និងអង្គការសង្គមស៊ីវិល សហគមន៍មូលដ្ឋាន ឬគ្រូក្បាច់គុន (អ្នកអនុវត្តផ្ទាល់) ដើម្បីបំពេញចំណុចខ្វះខាតឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក។ | ដូចជាការសាងសង់ស្ពានឆ្លងព្រែកមួយ ដែលរដ្ឋជាអ្នកចេញប្លង់កសាងនិងថវិកាទិញស៊ីម៉ងត៍ ចំណែកអ្នកភូមិជាអ្នកជួយចេញកម្លាំងពលកម្មសាងសង់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
