បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងប្រមូល ចាត់ថ្នាក់ និងវិភាគមាតិកានៃរឿងព្រេងខ្មែរក្នុងឃុំស៊ីសាអាត ស្រុកឃុខាន់ ខេត្តស៊ីសាកេត ដើម្បីអភិរក្សកេរដំណែលវប្បធម៌ និងស្វែងយល់ពីការឆ្លុះបញ្ចាំងនៃរបៀបរស់នៅ ជំនឿ និងតម្លៃសង្គមរបស់សហគមន៍។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រមូលទិន្នន័យពីអ្នកភូមិដោយការថតសំឡេង បកប្រែជាភាសាថៃ និងវិភាគមាតិកាតាមទ្រឹស្តីទម្រង់ (Form Theory) របស់លោក Stith Thompson ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Stith Thompson's Form Theory ការចាត់ថ្នាក់ទម្រង់រឿងព្រេងតាមទ្រឹស្តីលោក Stith Thompson |
ផ្តល់នូវស្តង់ដារអន្តរជាតិសម្រាប់ការចាត់ថ្នាក់រឿងព្រេង ដែលងាយស្រួលក្នុងការប្រៀបធៀបជាមួយអក្សរសិល្ប៍បរទេស។ | ប្រព័ន្ធចាត់ថ្នាក់លោកខាងលិចអាចនឹងមិនគ្របដណ្តប់ ឬស៊ីជម្រៅគ្រប់គ្រាន់ទៅលើអនុប្រភេទវប្បធម៌ជាក់លាក់របស់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ | អាចចាត់ថ្នាក់រឿងព្រេងចំនួន ១០៦ រឿង ជា ៩ ទម្រង់ ដោយរកឃើញថា Jests (រឿងកំប្លែង) មានច្រើនជាងគេ (៣៧ រឿង)។ |
| Field Data Collection and Phonetic Transcription ការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ និងការចម្លងជាសូរសព្ទ |
រក្សាបាននូវភាពត្រឹមត្រូវនៃគ្រាមភាសាខ្មែរភូមិភាគ និងពាក្យពេចន៍វប្បធម៌ដើម តាមរយៈប្រព័ន្ធចម្លងសូរសព្ទរបស់ Suwilai Premsrirat។ | ទាមទារពេលវេលាច្រើន និងពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការចងចាំរបស់អ្នកនិទានរឿងវ័យចំណាស់ដែលអាចនឹងភ្លេចព័ត៌មានលម្អិតមួយចំនួន។ | ប្រមូលបានទិន្នន័យរឿងព្រេងផ្ទាល់មាត់ពីអ្នកភូមិចំនួន ២១ នាក់ មកពី ៩ ភូមិផ្សេងគ្នាក្នុងឃុំស៊ីសាអាត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការចុះស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ ឧបករណ៍ថតសំឡេង និងជំនាញខាងភាសាវិទ្យា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឃុំស៊ីសាអាត ស្រុកឃុខាន់ ខេត្តស៊ីសាកេត ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើសហគមន៍ដែលនិយាយភាសាខ្មែរភូមិភាគ (Northern Khmer)។ ទិន្នន័យត្រូវបានប្រមូលពីមនុស្សវ័យកណ្តាល និងវ័យចំណាស់។ វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពីព្រោះវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីរបៀបដែលវប្បធម៌ និងភាសាខ្មែរត្រូវបានអភិរក្សនៅក្រៅព្រំដែនកម្ពុជាបច្ចុប្បន្ន ដែលងាយរងឥទ្ធិពលនៃការធ្វើសមាហរណកម្មភាសាថៃ។
វិធីសាស្ត្រនៃការចងក្រង និងវិភាគរឿងព្រេងនេះ មានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សាប្រៀបធៀបវប្បធម៌ និងភាសាខ្មែរ។
ជារួម វិធីសាស្ត្រនេះអាចយកមកអនុវត្តដោយជោគជ័យនៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យនៅកម្ពុជា ដើម្បីបណ្តុះបណ្តាលនិស្សិតឱ្យចេះស្រាវជ្រាវ និងចងក្រងរឿងព្រេងពីសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិច ឬតំបន់ដាច់ស្រយាល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Form Theory | ទ្រឹស្តីទម្រង់ (Form Theory) គឺជាទ្រឹស្តីចំណាត់ថ្នាក់រឿងព្រេងដែលស្នើឡើងដោយអ្នកស្រាវជ្រាវលោក Stith Thompson ដែលបែងចែករឿងព្រេងទៅតាមលក្ខណៈទូទៅនៃសាច់រឿង ដូចជារឿងទេវកថា រឿងសត្វ រឿងកំប្លែង ឬរឿងព្រេងប្រចាំតំបន់ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការសិក្សានិងវិភាគប្រៀបធៀប។ | ដូចជាការបែងចែកសៀវភៅក្នុងបណ្ណាល័យទៅតាមប្រភេទ (ប្រលោមលោក ប្រវត្តិសាស្ត្រ វិទ្យាសាស្ត្រ) ដើម្បីងាយស្រួលរកនិងប្រៀបធៀប។ |
| Motif | ម៉ូទីហ្វ (Motif) ឬនៅក្នុងឯកសារនេះហៅថា 'អនុภาค' គឺជាធាតុផ្សំតូចៗឬកោសិកានៃសាច់រឿងដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ដដែលៗក្នុងរឿងព្រេងផ្សេងៗគ្នា ដូចជា តួអង្គ (ឧទាហរណ៍៖ យក្ស មេធ្មប់) វត្ថុស័ក្តិសិទ្ធិ (ដាវទិព្វ) ឬព្រឹត្តិការណ៍ (ការសាកល្បងប្រាជ្ញា)។ | ដូចជាគ្រឿងផ្សំគោល (អំបិល ស្ករ ទឹកត្រី) ដែលចុងភៅតែងតែយកមកប្រើប្រាស់ដើម្បីចម្អិនមុខម្ហូបប្លែកៗគ្នាជាច្រើន។ |
| Jest | រឿងកំប្លែង (Jest) គឺជាទម្រង់រឿងព្រេងខ្លីៗដែលនិទានឡើងដើម្បីបង្កភាពសប្បាយរីករាយ និងបន្ធូរភាពតានតឹង ដោយសាច់រឿងច្រើនតែផ្តោតលើភាពល្ងង់ខ្លៅ ល្បិចកល ភាពវៃឆ្លាតរបស់តួអង្គ ឬការបំពានច្បាប់ទម្លាប់សង្គមក្នុងន័យលេងសើច។ | ដូចជារឿងកំប្លែងខ្លីៗរបស់នាយកុយឬនាយក្រឹម ដែលស្តាប់ទៅសើច និងបង្កប់ការបញ្ឆិតបញ្ឆៀងសង្គមដោយមិនប្រកាន់ខឹង។ |
| Cumulative tale | រឿងជាសង្វាក់ ឬរឿងបន្តបន្ទាប់ (Cumulative tale) គឺជារឿងព្រេងដែលមានសាច់រឿងវិវឌ្ឍដោយការបន្ថែមតួអង្គ ឬព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីៗតជួរគ្នា ហើយតែងតែរំលឹកឡើងវិញនូវព្រឹត្តិការណ៍មុនៗទាំងអស់ជារង្វិលជុំ (ឧទាហរណ៍ រឿងសត្វកុកស្គម)។ | ដូចជាការច្រៀងបទចម្រៀងដែលអ្នកច្រៀងត្រូវបន្ថែមពាក្យមួយឃ្លាថ្មី រួចច្រៀងរំលឹកពាក្យចាស់ៗទាំងអស់ឡើងវិញទាល់តែចប់។ |
| Non-Material Culture | វប្បធម៌អរូបិយ (Non-Material Culture) គឺជាទម្រង់នៃវប្បធម៌ដែលមិនអាចចាប់កាន់បាន ដូចជា ជំនឿ សាសនា ទស្សនៈ តម្លៃសង្គម ប្រពៃណី និងចំណេះដឹង ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការរស់នៅនិងការគិតរបស់មនុស្សក្នុងសង្គមមួយ។ | ដូចជាច្បាប់ទម្លាប់ឬគំនិតនៅក្នុងខួរក្បាលរបស់យើង ដែលបញ្ជាឱ្យយើងចេះសំពះចាស់ទុំទោះបីជាវាគ្មានរូបរាងជាវត្ថុក៏ដោយ។ |
| Phonetic Transcription | ការកត់ត្រាសូរសព្ទ (Phonetic Transcription) គឺជាដំណើរការនៃការប្រើប្រាស់និមិត្តសញ្ញាអន្តរជាតិ ឬប្រព័ន្ធសរសេរពិសេស ដើម្បីកត់ត្រាសំឡេងនិយាយផ្ទាល់មាត់ (ដូចជាគ្រាមភាសាខ្មែរសុរិន្ទ) ឱ្យបានត្រឹមត្រូវទៅតាមការបញ្ចេញសំឡេងពិតប្រាកដមុននឹងបកប្រែមកជាភាសាស្តង់ដារ។ | ដូចជាការសរសេរខារ៉ាអូខេ (Karaoke) ជាអក្សរអង់គ្លេស ដើម្បីឱ្យជនបរទេសអាចអាននិងបញ្ចេញសំឡេងខ្មែរបានត្រឹមត្រូវ ទោះមិនចេះអក្សរខ្មែរ។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
