បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការវាយតម្លៃស្ថានភាពស្រាវជ្រាវ និងការកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រធានបទសំខាន់ៗ (Hotspots) នៃការសិក្សាទៅលើសិលាចារឹកឆ្អឹងទស្សន៍ទាយ (Oracle Bone Inscriptions) នៅក្នុងប្រទេសចិនក្នុងរយៈពេល ២០ ឆ្នាំចុងក្រោយ (២០០០-២០១៩)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យគន្ថនិទ្ទេសដោយផ្អែកលើអត្ថបទស្រាវជ្រាវពីមូលដ្ឋានទិន្នន័យចំណេះដឹងជាតិចិន (CNKI)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Co-word Analysis ការវិភាគពាក្យរួម |
អាចកំណត់អត្តសញ្ញាណពាក្យគន្លឹះដែលមានប្រេកង់ខ្ពស់ និងបង្ហាញពីភាពទាក់ទងគ្នារវាងពាក្យទាំងនោះ ដើម្បីស្វែងរកចំណុចក្តៅនៃការស្រាវជ្រាវ (Hotspots)។ | មិនអាចកំណត់ព្រំដែននៃក្រុមប្រធានបទស្រាវជ្រាវឱ្យបានច្បាស់លាស់ដោយខ្លួនឯងបានទេ ប្រសិនបើមិនប្រើរួមជាមួយវិធីសាស្ត្រផ្សេង។ | បានកំណត់ពាក្យគន្លឹះសំខាន់ៗចំនួន ៩៦ ដែលបង្កើតបានជារចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញស្នូល និងពាក់កណ្តាលស្នូលនៃការសិក្សាសិលាចារឹកឆ្អឹង។ |
| Social Network Analysis (Cohesive Subgroups) ការវិភាគបណ្តាញសង្គម (ការបែងចែកក្រុមរងមានភាពស្អិតរមួត) |
អាចចាត់ថ្នាក់ពាក្យគន្លឹះដែលទាក់ទងគ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅជាក្រុមប្រធានបទរងច្បាស់លាស់ ងាយស្រួលក្នុងការយល់ពីទិសដៅនៃការសិក្សា។ | កម្មវិធីកុំព្យូទ័រអាចមានអត្រាភាន់ច្រឡំក្នុងការបែងចែកក្រុម ដែលទាមទារឱ្យមានការផ្ទៀងផ្ទាត់ និងកែតម្រូវពីអ្នកជំនាញក្នុងវិស័យនោះ។ | បានបែងចែកវិស័យស្រាវជ្រាវសិលាចារឹកឆ្អឹងជា ៥ ក្រុមប្រធានបទរងដោយជោគជ័យ និងមានការបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវ។ |
| Strategic Coordinate Map & Multidimensional Scaling ការធ្វើមាត្រដ្ឋានពហុវិមាត្រ និងផែនទីកូអរដោណេយុទ្ធសាស្ត្រ |
ផ្តល់រូបភាពយ៉ាងច្បាស់អំពីភាពចាស់ទុំ (Maturity) និងភាពជាស្នូល (Centrality) នៃប្រធានបទនីមួយៗ ធៀបនឹងវិស័យរួម។ | តម្រូវឱ្យមានការគណនាភាពស៊ីជម្រៅលើដង់ស៊ីតេ (Density) និងកម្រិតស្នូល (Centripetal) ដែលអាចស្មុគស្មាញក្នុងការរៀបចំទិន្នន័យ។ | បញ្ជាក់ថាការសិក្សាពី 'រចនាសម្ព័ន្ធតួអក្សរបុរាណ' ស្ថិតនៅទីតាំងស្នូល និងមានភាពចាស់ទុំជាងគេបំផុត (Quadrant 1)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកលើកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យគន្ថនិទ្ទេស និងមូលដ្ឋានទិន្នន័យស្រាវជ្រាវដែលមានស្រាប់ ដោយមិនតម្រូវឱ្យមានធនធានកុំព្យូទ័រធំដុំ (High-performance computing) នោះទេ។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យទាំងស្រុងពីមូលដ្ឋានទិន្នន័យចិន (CNKI) ដោយផ្តោតលើសិលាចារឹកឆ្អឹងទស្សន៍ទាយចិន។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះមិនពាក់ព័ន្ធផ្ទាល់នឹងកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែ 'វិធីសាស្ត្រ' នៃការវិភាគនេះគឺមានតម្លៃណាស់សម្រាប់ការយកមកអនុវត្តដើម្បីវាយតម្លៃនិន្នាការនៃការស្រាវជ្រាវប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬអក្សរសាស្ត្រនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រវិភាគទិន្នន័យគន្ថនិទ្ទេស និងបណ្តាញសង្គមនេះ គឺមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃនិន្នាការស្រាវជ្រាវ និងការរៀបចំផែនការសិក្សានៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រទាំងនេះនឹងជួយអ្នកស្រាវជ្រាវកម្ពុជា និងស្ថាប័នរដ្ឋក្នុងការកំណត់ទិសដៅស្រាវជ្រាវអាទិភាព និងបែងចែកធនធានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Co-word Analysis | វិធីសាស្ត្រវិភាគអត្ថបទស្រាវជ្រាវដោយរាប់ចំនួនដងដែលពាក្យគន្លឹះពីរលេចឡើងជាមួយគ្នាក្នុងឯកសារតែមួយ ដើម្បីស្វែងយល់ពីទំនាក់ទំនងនៃពាក្យទាំងនោះ និងកំណត់ប្រធានបទស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការសង្កេតមើលថាតើមិត្តភក្តិពីរនាក់ណាដែលតែងតែទៅណាមកណាជាមួយគ្នាញឹកញាប់ ដើម្បីដឹងថាពួកគេស្ថិតក្នុងក្រុមតែមួយ។ |
| Social Network Analysis | ការសិក្សាពីទំនាក់ទំនងរវាងធាតុផ្សេងៗ (ដូចជាពាក្យគន្លឹះ ស្ថាប័ន ឬអ្នកស្រាវជ្រាវ) ដោយប្រើប្រាស់ទ្រឹស្តីបណ្តាញ និងក្រាហ្វ ដើម្បីរកមើលចំណុចស្នូល និងរចនាសម្ព័ន្ធនៃទំនាក់ទំនង។ | ដូចជាការគូរផែនទីបណ្តាញទំនាក់ទំនងសង្គមរបស់សិស្សក្នុងថ្នាក់ ដើម្បីមើលថានរណាជាប្រធានក្រុម ឬអ្នកដែលស្គាល់គេច្រើនជាងគេ។ |
| Cohesive Subgroups | ការបែងចែកបណ្តាញទំនាក់ទំនងដ៏ធំមួយទៅជាក្រុមតូចៗ ដែលសមាជិកក្នុងក្រុមនីមួយៗមានទំនាក់ទំនងស្អិតរមួតជាមួយគ្នាខ្លាំងជាងធាតុនៅខាងក្រៅក្រុម។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សក្នុងសាលាទៅជាក្រុមតូចៗតាមចំណង់ចំណូលចិត្ត (ឧ. ក្រុមបាល់ទាត់ ក្រុមតន្ត្រី) ដែលសមាជិកក្នុងក្រុមនីមួយៗជិតស្និទ្ធនឹងគ្នា។ |
| Multidimensional Scaling (MDS) | បច្ចេកទេសស្ថិតិដែលបំប្លែងទិន្នន័យស្មុគស្មាញ (ពហុវិមាត្រ) ទៅជាទម្រង់សាមញ្ញ (ផែនទី ២ វិមាត្រ) ដោយរក្សាគម្លាតស្របតាមកម្រិតស្រដៀងគ្នានៃទិន្នន័យ។ | ដូចជាការគូរផែនទីបង្ហាញទីតាំងខេត្តនានា ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យពេលវេលាធ្វើដំណើររវាងខេត្តទាំងនោះ ដើម្បីឲ្យខេត្តដែលធ្វើដំណើរឆាប់ដល់គ្នាបង្ហាញខ្លួននៅក្បែរគ្នានៅលើក្រដាស។ |
| Strategic Coordinate Map | គំនូសតាងដែលមានអ័ក្សពីរ (កម្រិត向心度 និង 密度) សម្រាប់វាយតម្លៃភាពចាស់ទុំ (Maturity) និងសារៈសំខាន់នៃប្រធានបទស្រាវជ្រាវណាមួយធៀបនឹងវិស័យរួម។ | ដូចជាតារាងវាយតម្លៃកីឡាករ ដោយអ័ក្សមួយវាស់ពីភាពខ្លាំងរាងកាយ និងអ័ក្សមួយទៀតវាស់ពីប្រជាប្រិយភាព ដើម្បីដឹងថានរណាជាតារាឆ្នើមពិតប្រាកដ។ |
| Degree Centrality | រង្វាស់នៅក្នុងការវិភាគបណ្តាញ ដែលរាប់ចំនួនទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ដែលចំណុច (Node) មួយមានជាមួយចំណុចផ្សេងទៀត ដើម្បីវាស់ពីឥទ្ធិពល និងភាពជាស្នូលរបស់វា។ | ដូចជាការរាប់ចំនួនមិត្តភក្តិផ្ទាល់ដែលអ្នកមាននៅលើហ្វេសប៊ុក អ្នកដែលមានមិត្តច្រើនជាងគេ គឺមានឥទ្ធិពលខ្ពស់ (Degree Centrality ខ្ពស់)។ |
| Betweenness Centrality | រង្វាស់ដែលបង្ហាញពីកម្រិតដែលចំណុចមួយដើរតួជាស្ពានចម្លង ឬអ្នកសម្របសម្រួលរវាងចំណុចផ្សេងៗទៀតនៅក្នុងបណ្តាញ ដែលមិនមានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់នឹងគ្នា។ | ដូចជាអ្នកបកប្រែភាសាដែលឈរនៅចន្លោះមនុស្សពីរនាក់ដែលមិនចេះភាសាគ្នា អ្នកបកប្រែនោះមានសារៈសំខាន់បំផុតក្នុងការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង (Betweenness Centrality ខ្ពស់)។ |
| Oracle Bone Inscriptions | អក្សរចិនបុរាណដែលត្រូវបានឆ្លាក់នៅលើស្នូកអណ្តើក និងឆ្អឹងសត្វសម្រាប់ការទស្សន៍ទាយនៅក្នុងរាជវង្សសាង (Shang Dynasty) ដែលជាប្រព័ន្ធអក្សរចំណាស់ជាងគេបំផុត និងមានភាពចាស់ទុំនៅប្រទេសចិន។ | ដូចជាសិលាចារឹកខ្មែរបុរាណដែលឆ្លាក់លើផ្ទាំងថ្ម ប៉ុន្តែនេះជាអក្សរចិនដែលឆ្លាក់លើឆ្អឹងសត្វកាលពីរាប់ពាន់ឆ្នាំមុនដើម្បីទស្សន៍ទាយអនាគត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
