បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាខ្វះខាតការយល់ដឹងរបស់ភ្ញៀវទេសចរអំពីអត្ថន័យ និងប្រវត្តិសាស្រ្តនៃផ្ទាំងគំនូរលើជញ្ជាំងក្នុងព្រះវិហារវត្តសុទស្សន៍ទេពវរារាម ដែលធ្វើឲ្យការទស្សនាមិនសូវទទួលបានតម្លៃវប្បធម៌ពេញលេញដោយសារផ្ទាំងគំនូរខ្លះនៅទីខ្ពស់និងខ្វះពន្លឺ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការស្រាវជ្រាវបែបគុណភាពនិងបរិមាណ រួមមានការចុះសិក្សាផ្ទាល់នៅទីតាំង ការសម្ភាសន៍អ្នកជំនាញ និងការស្ទង់មតិដើម្បីរៀបចំសៀវភៅមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ឲ្យមានប្រសិទ្ធភាព។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Direct Observation (Baseline) ការទស្សនាដោយផ្ទាល់ដោយគ្មានឯកសារជំនួយ |
មិនចំណាយថវិកា និងអនុញ្ញាតឱ្យភ្ញៀវទេសចរមានសេរីភាពក្នុងការដើរទស្សនា។ | ភ្ញៀវទេសចរមិនយល់ពីអត្ថន័យស៊ីជម្រៅ ដោយសារផ្ទាំងគំនូរនៅទីតាំងខ្ពស់ ខ្វះពន្លឺ និងមានសាច់រឿងស្មុគស្មាញ។ | ភ្ញៀវទេសចរភាគច្រើនរំលងផ្ទាំងគំនូរដ៏សំខាន់ដោយមិនបានយល់ពីតម្លៃសិល្បៈនិងវប្បធម៌។ |
| A5 Tourism Instruction Booklet (Proposed) ការប្រើប្រាស់សៀវភៅមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ទំហំ A5 |
ងាយស្រួលយកតាមខ្លួន មានផែនទីទីតាំង រូបភាពគំនូសព្រាងបញ្ជាក់លម្អិត និងការពន្យល់សាច់រឿងច្បាស់លាស់។ | ទាមទារពេលវេលាក្នុងការស្រាវជ្រាវគូរគំនូសព្រាង (Line drawing) ឡើងវិញ និងត្រូវការថវិកាសម្រាប់ការបោះពុម្ពផ្សាយ។ | ៨១% នៃភ្ញៀវទេសចរដែលបានស្ទង់មតិ មានតម្រូវការខ្លាំងក្នុងការប្រើប្រាស់សៀវភៅមគ្គុទ្ទេសក៍នេះដើម្បីស្វែងយល់សាច់រឿង។ |
| Guided Tour (Alternative) ការទស្សនាដោយមានមគ្គុទ្ទេសក៍ពន្យល់ផ្ទាល់ |
មានទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ សួរមតិយោបល់បានភ្លាមៗ និងផ្ដល់បរិយាកាសទាក់ទាញ។ | មគ្គុទ្ទេសក៍ខ្លះអាចមិនមានចំណេះដឹងផ្នែកសិល្បៈកម្រិតជ្រៅ ហើយភ្ញៀវទេសចរមិនអាចចំណាយពេលអានឬមើលលម្អិតតាមចិត្តចង់បាន។ | សៀវភៅមគ្គុទ្ទេសក៍ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាឧបករណ៍បំពេញបន្ថែមដ៏ល្អបំផុតសម្រាប់ជួយដល់ការពន្យល់របស់មគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវ និងការបង្កើតសៀវភៅមគ្គុទ្ទេសក៍នេះទាមទារការបូកបញ្ចូលគ្នានូវការចុះស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ ការថតរូប ជំនាញគូរគំនូសព្រាង និងការរចនាសៀវភៅបោះពុម្ព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្តោតលើទីតាំងតែមួយគត់គឺវត្តសុទស្សន៍ទេពវរារាម (Wat Suthat) ក្នុងរាជធានីបាងកក ដោយផ្អែកលើសំណាកភ្ញៀវទេសចរត្រឹមតែ ១០០ នាក់។ ទោះបីជាសំណាកមានទំហំតូច និងឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទសិល្បៈថៃនាសម័យរជ្ជកាលទី៣ (Rama III) ក៏ដោយ ក៏គំរូនៃការចងក្រងសៀវភៅនេះមានតម្លៃខ្លាំងសម្រាប់ការសិក្សាប្រៀបធៀបនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការស្រាវជ្រាវ គូរគំនូសព្រាងឡើងវិញ និងការចងក្រងសៀវភៅមគ្គុទ្ទេសក៍នេះ អាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់វិស័យទេសចរណ៍វប្បធម៌នៅកម្ពុជា។
ការយកគំរូតាមការបង្កើតសៀវភៅមគ្គុទ្ទេសក៍ដែលមានប្លង់ទីតាំង និងគំនូសព្រាងលម្អិតនេះ នឹងជួយផ្សព្វផ្សាយសិល្បៈពុទ្ធសាសនាខ្មែរទៅកាន់ពិភពលោក និងជួយដល់ការអភិរក្សដោយប្រយោល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Mural Painting | គំនូរដែលគូរផ្ទាល់លើជញ្ជាំង ឬពិតាននៃអគារ (ដូចជាព្រះវិហារ) ជាធម្មតាប្រើបច្ចេកទេសលាយពណ៌ជាមួយកាវរុក្ខជាតិ ដើម្បីប្រាប់សាច់រឿងសាសនា ប្រវត្តិសាស្ត្រ ឬវប្បធម៌។ | ដូចជាផ្ទាំងក្រណាត់យក្សដែលគេគូររូបភាពប្រាប់រឿងរ៉ាវនៅជាប់ជញ្ជាំងព្រះវិហារអញ្ចឹងដែរ។ |
| Bhaap-Cab (Capture Picture) | ទម្រង់គំនូរបុរាណដែលបង្ហាញពីឈុតឆាកប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងស្វិតស្វាញ ជាពិសេសក្នុងរឿងរាមកេរ្តិ៍ (រវាងតួអង្គស្វា និងយក្ស) ដែលបង្ហាញពីក្បាច់គុន និងចលនាដែលដកស្រង់ចេញពីរបាំខោន (Khon)។ | ដូចជារូបថតមួយប៉ុស្តិ៍ដែលថតចាប់យកសកម្មភាពតួអង្គកំពុងវាយតបគ្នានៅលើអាកាស។ |
| Davarbala (The Guardian Deva) | គំនូរ ឬចម្លាក់ទេវតា យក្ស ឬអ្នកការពារ ដែលគេគូរនៅតាមទ្វារ ឬបង្អួចព្រះវិហារ ដើម្បីការពារទីសក្ការៈពីវិញ្ញាណអាក្រក់ ឬរឿងចង្រៃផ្សេងៗ (ច្រើនជាទេវតាក្នុងសាសនាហិណ្ឌូ)។ | ដូចជាសន្តិសុខដែលឈរយាមនៅមុខទ្វារធនាគារ ឬអគារសំខាន់ៗដើម្បីការពារសុវត្ថិភាព។ |
| Bra Pacceka Buddha | ព្រះពុទ្ធដែលត្រាស់ដឹងដោយខ្លួនឯង មិនមានគ្រូប្រដៅ ប៉ុន្តែមិនបានប្រកាសបង្រៀនធម៌ ឬបង្កើតសាសនាដើម្បីជួយសង្គ្រោះសត្វលោកផ្សេងទៀតដូចព្រះសម្មាសម្ពุทธឡើយ។ | ដូចជាសិស្សពូកែដែលរៀនចេះដោយខ្លួនឯង តែមិនបានបើកសាលាបង្រៀនចំណេះដឹងនោះទៅអ្នកដទៃបន្ត។ |
| Panyasa-Jataka | បណ្តុំរឿងជាតកចំនួន៥០រឿង ដែលមិនមានក្នុងគម្ពីរព្រះត្រៃបិដកដើមពីឥណ្ឌា ប៉ុន្តែត្រូវបានតែងនិពន្ធឡើងដោយព្រះសង្ឃនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ (ដូចជា ថៃ មីយ៉ាន់ម៉ា និងខ្មែរ) ផ្អែកលើរឿងព្រេងក្នុងស្រុកដើម្បីបង្រៀនសីលធម៌។ | ដូចជារឿងនិទានប្រជាប្រិយដែលចាស់ៗបានចងក្រងបន្ថែមពីលើរឿងដើមដើម្បីអប់រំកូនចៅ។ |
| Deva-Chumnum (Gathering of Angels) | ឈុតគំនូរដែលបង្ហាញពីការជួបជុំគ្នានៃពពួកទេវតា ព្រហ្ម និងសត្វហិមពាន្តរាប់ម៉ឺនអង្គ ដែលហោះហើរមកថ្វាយបង្គំ និងអបអរសាទរព្រះពុទ្ធអង្គនៅពេលទ្រង់ផ្ចាញ់មារ ឬពេលត្រាស់ដឹង។ | ដូចជាមហាសន្និបាតដែលមេដឹកនាំមកពីគ្រប់ទិសទីជួបជុំគ្នាដើម្បីគោរពប្រមុខកំពូល។ |
| Sin-tao Line (Zigzag Line) | ខ្សែបន្ទាត់រាងកាច់ៗដូចរន្ទះ ឬទម្រង់ធ្មេញរណារ ដែលវិចិត្រករបុរាណប្រើសម្រាប់ខណ្ឌចែកសាច់រឿង ឬបំបែកឈុតឆាកផ្សេងគ្នានៅក្នុងផ្ទាំងគំនូរតែមួយ ដើម្បីកុំឱ្យអ្នកមើលច្រឡំ។ | ដូចជាបន្ទាត់ខណ្ឌចែកប្រអប់ទំព័រក្នុងសៀវភៅតុក្កតា (Comic) ដើម្បីប្រាប់ថាសាច់រឿងបានប្តូរទៅប្លង់ពេលវេលាមួយទៀត។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
