បញ្ហា (The Problem)៖ តើអត្ថបទពាក្យរាយរបស់ Virginia Woolf ប្រើប្រាស់ទំនាក់ទំនងអន្តរមេឌា (Intermediality) ជាមួយសិល្បៈផ្សេងទៀត (គំនូរ តន្ត្រី ល្ខោន និងភាពយន្ត) យ៉ាងដូចម្តេច ដើម្បីពង្រីកលទ្ធភាពនៃការបង្ហាញពីមនសិការ និងពិភពលោកក្នុងអក្សរសិល្ប៍?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគអន្តរមេឌា និងអន្តរអត្ថបទ (Intertextual Analysis) ដោយរួមបញ្ចូលជាមួយវិធីសាស្ត្ររចនាបថនៃការឌិកូដ (Stylistics of Decoding) ដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងតួនាទីនៃធាតុសិល្បៈចម្រុះក្នុងអត្ថបទ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Intermedial Analysis ការវិភាគអន្តរមេឌា (ការសិក្សាពីទំនាក់ទំនងឆ្លងកាត់ប្រភេទសិល្បៈ) |
អាចវិភាគស៊ីជម្រៅពីរបៀបដែលអក្សរសិល្ប៍ខ្ចីបច្ចេកទេសពីសិល្បៈដទៃ (គំនូរ តន្ត្រី ភាពយន្ត) ដើម្បីពង្រីកលទ្ធភាពនៃការបញ្ចេញមតិ។ វាជួយឱ្យឃើញរូបភាពរួមនៃស្នាដៃ។ | អាចមានភាពប្រធានវិស័យ (Subjective) ដោយសារខ្វះសញ្ញាសម្គាល់វេយ្យាករណ៍ជាក់លាក់ ហើយទាមទារការយល់ដឹងច្រើនពីសិល្បៈផ្សេងៗ។ | រកឃើញពីរបៀបដែល Woolf ប្រើប្រាស់ពណ៌ ទម្រង់តន្ត្រី និងការកាត់តភាពយន្ត ដើម្បីបង្ហាញពីចរន្តនៃមនសិការ។ |
| Intertextual Analysis ការវិភាគអន្តរអត្ថបទ (ការសិក្សាពីឥទ្ធិពលអត្ថបទមួយទៅលើអត្ថបទមួយទៀត) |
ងាយស្រួលក្នុងការស្វែងរកការដកស្រង់ ឬប្រភពដើមនៃអត្ថបទ។ ជួយភ្ជាប់គំនិតរបស់អ្នកនិពន្ធទៅនឹងស្នាដៃមុនៗ។ | ភាគច្រើនផ្តោតតែលើទំនាក់ទំនងរវាងអត្ថបទនិងអត្ថបទ ដោយមើលរំលងឥទ្ធិពលនៃសិល្បៈមិនមែនអត្ថបទ (Non-verbal arts) ដូចជាតន្ត្រី ឬគំនូរ។ | បង្ហាញពីរបៀបដែល Woolf ទទួលឥទ្ធិពលពីអ្នកនិពន្ធមុនៗ និងទស្សនវិទូផ្សេងៗ។ |
| Stylistics of Decoding វិធីសាស្ត្ររចនាបថនៃការឌិកូដ (ការបកស្រាយអត្ថន័យលាក់កំបាំងនៃអត្ថបទ) |
ជួយបំប្លែងកូដអត្ថបទនិងរចនាសម្ព័ន្ធស្មុគស្មាញបានល្អ ធ្វើឱ្យការបកស្រាយមានភាពស៊ីឡូជីខលនិងមានភស្តុតាងភាសាវិទ្យា។ | ទាមទារចំណេះដឹងផ្នែកភាសាវិទ្យាខ្ពស់ និងពេលខ្លះអាចមានការលំបាកក្នុងការកត់សម្គាល់សញ្ញាអន្តរមេឌាដែលមិនច្បាស់លាស់។ | កំណត់អត្តសញ្ញាណនៃនិមិត្តសញ្ញា និងម៉ូទីហ្វ (Motifs) សំខាន់ៗក្នុងប្រលោមលោករបស់ Woolf ដូចជា និមិត្តសញ្ញាកញ្ចក់ និងរលកសមុទ្រ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ដោយសារនេះជាការស្រាវជ្រាវផ្នែកអក្សរសាស្ត្រនិងមនុស្សសាស្ត្រ ការចំណាយធនធានភាគច្រើនផ្តោតលើការប្រមូលឯកសារអត្ថបទ និងជំនាញវិភាគពហុវិស័យ ជាជាងការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យា។
ការសិក្សានេះផ្តោតទាំងស្រុងលើអក្សរសិល្ប៍អង់គ្លេសសម័យទំនើបនិយម (ដើមសតវត្សទី២០) របស់អ្នកស្រី Virginia Woolf និងត្រូវបានវិភាគដោយអ្នកប្រាជ្ញរុស្ស៊ី។ ទោះបីជាបរិបទវប្បធម៌មានភាពដាច់ស្រយាលពីកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រនៃការវិភាគការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងសិល្បៈប្រពៃណីនិងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗ គឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការវិភាគការវិវត្តនៃសិល្បៈនៅកម្ពុជា។
ទ្រឹស្តីនិងវិធីសាស្ត្រវិភាគអន្តរមេឌានេះ ពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកកែច្នៃប្រើប្រាស់បានសម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវសិល្បៈនិងអក្សរសាស្ត្រនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការអនុវត្តក្របខ័ណ្ឌពហុជំនាញ (Interdisciplinary) នេះ នឹងជួយលើកកម្ពស់ការវិភាគអក្សរសិល្ប៍និងសិល្បៈកម្ពុជា ឱ្យឈានដល់កម្រិតស្តង់ដារសិក្សាអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Intermediality | គំនិតនេះសំដៅលើការសិក្សាពីរបៀបដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឬទម្រង់សិល្បៈផ្សេងៗ (ដូចជា អក្សរសិល្ប៍ គំនូរ តន្ត្រី និងភាពយន្ត) ភ្ជាប់ទំនាក់ទំនង ខ្ចីបច្ចេកទេស និងមានឥទ្ធិពលទៅវិញទៅមកនៅក្នុងស្នាដៃតែមួយ ដើម្បីបង្កើតសោភ័ណភាពថ្មី។ | វាដូចជាការយកបច្ចេកទេសលាយពណ៌ក្នុងផ្ទាំងគំនូរ ឬបច្ចេកទេសកាត់តក្នុងភាពយន្ត មកប្រើដើម្បីសរសេររៀបរាប់ក្នុងសៀវភៅរឿង។ |
| Ekphrasis | គឺជាការប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍ក្នុងអក្សរសិល្ប៍ដើម្បីពិពណ៌នាយ៉ាងលម្អិត និងរស់រវើកអំពីស្នាដៃសិល្បៈ (ដូចជាផ្ទាំងគំនូរ រូបចម្លាក់ ឬតន្ត្រី) ដើម្បីឱ្យអ្នកអានអាចស្រមៃឃើញរូបភាពឬដឹងពីអារម្មណ៍នោះតាមរយៈអត្ថបទ។ | វាដូចជាការប្រើប្រាស់ពាក្យសម្ដីដើម្បីគូររូបភាពជំនួសឱ្យការប្រើជក់និងថ្នាំពណ៌។ |
| Stylistics of Decoding | គឺជាវិធីសាស្ត្រវិភាគអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ដោយផ្អែកលើការយល់ឃើញរបស់អ្នកអាន ពោលគឺការព្យាយាមបកស្រាយអត្ថន័យលាក់កំបាំង និងកូដផ្សេងៗដែលអ្នកនិពន្ធបានបង្កប់នៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធនៃអត្ថបទ។ | វាដូចជាការដោះស្រាយល្បែងប្រាជ្ញា ដែលអ្នកត្រូវរកមើលតម្រុយលាក់កំបាំងនៅក្នុងអត្ថបទ ដើម្បីយល់ពីសារពិតប្រាកដរបស់អ្នកសរសេរ។ |
| Stream of Consciousness | គឺជាបច្ចេកទេសសរសេរអក្សរសិល្ប៍ដែលព្យាយាមចម្លងតាមចរន្តនៃគំនិត អារម្មណ៍ និងប្រតិកម្មដែលកើតឡើងបន្តបន្ទាប់គ្នានៅក្នុងខួរក្បាលរបស់តួអង្គ ដោយមិនមានការរៀបចំជារចនាសម្ព័ន្ធភាសាត្រឹមត្រូវនោះទេ។ | វាដូចជាការដាក់ម៉ាស៊ីនថតចម្លងសំឡេងគិតរញ៉េរញ៉ៃនៅក្នុងក្បាលរបស់យើង ដោយមិនមានការកាត់ត។ |
| Montage | ក្នុងបរិបទអក្សរសិល្ប៍ វាគឺជាការខ្ចីបច្ចេកទេសភាពយន្តមកប្រើប្រាស់ ដោយកាត់តផ្តុំរូបភាព ព្រឹត្តិការណ៍ ឬគំនិតដែលកើតឡើងនៅកន្លែងផ្សេងគ្នាឬពេលវេលាខុសគ្នា ឱ្យមកនៅជាប់គ្នាដើម្បីបង្កើតអត្ថន័យថ្មីមួយ។ | វាដូចជាការយកបំណែករូបថតផ្សេងៗគ្នាមកបិទផ្គុំចូលគ្នាដើម្បីបង្កើតជារូបភាពធំមួយដែលមានអត្ថន័យថ្មី។ |
| Moments of Being (Epiphany) | គឺជាខណៈពេលខ្លីៗក្នុងជីវិតដែលតួអង្គទទួលបានការយល់ដឹងភ្លាមៗនិងស៊ីជម្រៅអំពីការពិត ឬអត្ថន័យនៃជីវិត ដែលលាក់កំបាំងនៅពីក្រោយសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃធម្មតា។ | វាដូចជាអំពូលភ្លើងដែលស្រាប់តែភ្លឺប៊ិបនៅក្នុងក្បាល ធ្វើឱ្យអ្នកយល់ច្បាស់ពីអាថ៌កំបាំងជីវិតក្នុងមួយប៉ព្រិចភ្នែក។ |
| Synesthesia | គឺជាយន្តការផ្លូវចិត្តដែលការរំញោចវិញ្ញាណមួយ (ឧទាហរណ៍ ការស្តាប់សំឡេង) បង្កឱ្យមានការឆ្លើយតបដោយស្វ័យប្រវត្តិនៅក្នុងវិញ្ញាណមួយទៀត (ឧទាហរណ៍ ការមើលឃើញពណ៌) ហើយត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងអក្សរសិល្ប៍ដើម្បីបង្កើតរូបភាពពហុវិញ្ញាណ។ | វាដូចជាការដែលអ្នកអាច "ភ្លក់រសជាតិ" នៃពាក្យសម្ដី ឬ "មើលឃើញពណ៌" នៃសម្លេងតន្ត្រីអញ្ចឹងដែរ។ |
| Musicalization of Fiction | គឺជាការបញ្ចូលគោលការណ៍នៃទម្រង់តន្ត្រី (ដូចជា ចង្វាក់ លក្ខណៈនៃសំឡេង ឬទម្រង់សូណាតា-Sonata) ទៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធនៃការសរសេរអត្ថបទអក្សរសិល្ប៍ ដើម្បីធ្វើឱ្យវាមានលក្ខណៈដូចសូរសព្ទតន្ត្រី។ | វាដូចជាការសរសេររឿងដោយរៀបចំពាក្យពេចន៍និងសាច់រឿងឱ្យមានចង្វាក់ និងរចនាសម្ព័ន្ធដូចគ្នានឹងការតែងបទភ្លេង។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
