បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការបង្កើតគំរូដីឌីជីថល (DTM) ដែលមិនសូវមានគុណភាព ដោយសារតែការប្រើប្រាស់រចនាសម្ព័ន្ធទិន្នន័យ និងវិធីសាស្ត្រប៉ាន់ស្មាន (Interpolation) ដែលមិនអាចបន្សាំទៅនឹងភាពស្មុគស្មាញនៃទម្រង់ដី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានស្នើឡើងនូវវិធីសាស្ត្របន្សាំដោយផ្អែកលើបណ្តាញត្រីកោណមិនស្មើគ្នា (TIN) ដើម្បីបង្កើត និងកែលម្អគំរូដីពីទិន្នន័យខ្សែកម្ពស់ (Contour data) តាមរយៈការកែតម្រូវកំហុសឆ្គងនៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធត្រីកោណដោយស្វ័យប្រវត្តិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Grid-based Interpolation along transects ការប៉ាន់ស្មានតាមខ្សែបន្ទាត់កាត់លើក្រឡាចត្រង្គ |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទូទៅដោយទីភ្នាក់ងារបង្កើតផែនទីជាតិ។ | បង្កើតឱ្យមានកំហុសឆ្គង (artefacts) ដូចជាទម្រង់ខ្សែឆ្នូតៗ និងមិនអាចចាប់យករូបរាងដីដែលមានភាពស្មុគស្មាញបានល្អ។ | ជារឿយៗផ្តល់តម្លៃជម្រាល (gradient) ខុសដែលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ការវិភាគជលសាស្ត្រ។ |
| Interpolation based on extracted topographic structure ការប៉ាន់ស្មានផ្អែកលើរចនាសម្ព័ន្ធភូមិសាស្ត្រដែលបានទាញយក |
អាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីរចនាសម្ព័ន្ធលម្អិតនៃផ្ទៃដីបានប្រសើរជាងវិធីសាស្ត្រខ្សែបន្ទាត់កាត់ធម្មតា។ | ភាពត្រឹមត្រូវនៅតែមានកម្រិតដោយសារទំហំ (resolution) នៃក្រឡាចត្រង្គដែលត្រូវបានប្រើសម្រាប់ដំណើរការទាញយកទិន្នន័យ។ | ទោះជាលទ្ធផលមានភាពប្រសើរឡើង ប៉ុន្តែនៅតែមានដែនកំណត់លើភាពច្បាស់លាស់ក្នុងការស្វែងរកទីតាំងបណ្តាញផ្លូវទឹកពិតប្រាកដ។ |
| Adaptive Triangulation Method (Adapted TIN) វិធីសាស្ត្របន្សាំបណ្តាញត្រីកោណមិនស្មើគ្នា |
លុបបំបាត់បញ្ហាត្រីកោណកម្រិតស្មើ (level triangles) និងគែមដែលកាត់ខ្សែកម្ពស់ ធ្វើឱ្យគំរូផ្ទៃដីកាន់តែប្រាកដនិយម និងសុក្រឹត។ | រចនាសម្ព័ន្ធទិន្នន័យមានភាពស្មុគស្មាញ និងទាមទារការគណនាទំនាក់ទំនងតូប៉ូឡូស៊ី (topological relations) ច្រើនជាងការប្រើក្រឡាចត្រង្គ។ | ជួយកាត់បន្ថយកំហុសត្រីកោណដែលមានបញ្ហារហូតដល់ ៥០% និងផ្តល់នូវលទ្ធផលវិភាគភាពជម្រាលនិងបណ្តាញទឹកបានត្រឹមត្រូវបំផុត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីតម្លៃផ្នែករឹង ឬផ្នែកទន់ច្បាស់លាស់ឡើយ ប៉ុន្តែវាទាមទារការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលមានសមត្ថភាពដំណើរការទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយអ្នកស្រាវជ្រាវនៅប្រទេសស្វីស ដែលសន្មតថាផ្អែកលើទិន្នន័យដីដែលមានសណ្ឋានភ្នំ និងរដិបរដុបខ្លាំង។ ទោះបីជាកម្ពុជាមានតំបន់ផ្ទៃរាបច្រើន (ដូចជាវាលទំនាបកណ្តាល) ក៏ដោយ ក៏វិធីសាស្ត្រនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការសិក្សានៅតំបន់ជួរភ្នំ និងជួយកែលម្អការវិភាគលំហូរទឹកផងដែរ។ ភាពលម្អិតនៃដី (Terrain resolution) គឺជារឿងសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងបរិបទនៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
វិធីសាស្ត្រនៃការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវគំរូទិន្នន័យដី (DTM) នេះពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបាននៅក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្របន្សាំ TIN នេះនឹងជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវ និងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទទួលបានទិន្នន័យទីតាំងកាន់តែច្បាស់លាស់ សម្រាប់ការសម្រេចចិត្តលើគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Digital Terrain Models (DTMs) | គឺជាការបង្កើតគំរូទម្រង់ផ្ទៃដីជាលក្ខណៈឌីជីថលនៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ដែលតំណាងឱ្យសណ្ឋានដីពិតប្រាកដ (ដូចជាកម្ពស់ និងជម្រាល) ដើម្បីយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការវិភាគលំហូរទឹក ឬការរៀបចំផែនការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅក្នុងប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS)។ | ដូចជាការសង់រូបរាងភ្នំ ឬជ្រលងដីបង្រួមតូចនៅក្នុងកុំព្យូទ័រ ដើម្បីងាយស្រួលមើលថាតើទឹកនឹងហូរទៅផ្លូវណានៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់។ |
| Triangulated Irregular Network (TIN) | ជារចនាសម្ព័ន្ធទិន្នន័យកុំព្យូទ័រដែលភ្ជាប់ចំណុចកម្ពស់ដីផ្សេងៗគ្នា បង្កើតជាបណ្តាញត្រីកោណតូចៗមិនស្មើគ្នា ដើម្បីតំណាងឱ្យភាពរដិបរដុបនៃផ្ទៃដី។ វាមានប្រយោជន៍ក្នុងការសន្សំទំហំផ្ទុកទិន្នន័យត្រង់កន្លែងរាបស្មើ និងបង្កើនភាពលម្អិតត្រង់តំបន់ចោតឬស្មុគស្មាញ។ | ដូចជាការយកបន្ទះឈើត្រីកោណតូចៗដែលមានទំហំខុសៗគ្នា មកតម្រៀបតភ្ជាប់គ្នាដើម្បីបង្កើតជាទម្រង់ដំបូលផ្ទះដែលមានរាងបត់បែន។ |
| Geomorphometry | គឺជាការវាស់វែង និងវិភាគបរិមាណនៃរូបរាងផ្ទៃដី (ដូចជា កម្រិតជម្រាល ទិសដៅជម្រាល និងបណ្តាញផ្លូវទឹក) ដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ដើម្បីយល់ពីដំណើរការផ្លាស់ប្តូរនៃផែនដី និងហានិភ័យធម្មជាតិផ្សេងៗ។ | ដូចជាការយកខ្សែម៉ែត្រទៅវាស់ទំហំនិងរាងកាយមនុស្សដើម្បីកាត់ខោអាវ ប៉ុន្តែនៅទីនេះគឺជារបៀបដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រវាស់ទំហំនិងរូបរាងរបស់ភ្នំ។ |
| Delaunay triangulation | គឺជាក្បួនគណិតវិទ្យាក្នុងការភ្ជាប់ចំណុចទិន្នន័យឱ្យទៅជាត្រីកោណ ដោយធានាថាគ្មានចំណុចណាមួយផ្សេងទៀតស្ថិតនៅក្នុងរង្វង់ដែលគូសកាត់តាមកំពូលទាំងបីនៃត្រីកោណនោះទេ។ វិធីនេះរារាំងមិនឱ្យមានការបង្កើតត្រីកោណដែលវែងអន្លាយ និងស្គមពេក ដែលអាចធ្វើឱ្យខូចរូបរាងផ្ទៃដី។ | ដូចជាការគូសបន្ទាត់ភ្ជាប់ចំណុចជុំវិញខ្លួនយើង ដោយព្យាយាមធ្វើឱ្យរូបរាងត្រីកោណនីមួយៗធំទូលាយស្មើគ្នាល្អ ជាជាងបង្កើតជារាងស្រួចៗចាក់ភ្នែក។ |
| level triangles | គឺជាកំហុសឆ្គងមួយប្រភេទនៅក្នុងគំរូទិន្នន័យដី ដែលកើតឡើងនៅពេលត្រីកោណមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយចំណុចទាំងបីដែលមានកម្ពស់ស្មើគ្នា (ស្ថិតលើខ្សែកម្ពស់តែមួយ)។ វានឹងធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័របង្កើតជាតំបន់រាបស្មើខុសប្រក្រតី (កាំជណ្តើរ) នៅលើទីតាំងដែលការពិតជាផ្ទៃជម្រាល។ | ដូចជាការមើលឃើញជម្រាលផ្លូវចុះចំណោតថាជាកាំជណ្តើររាបស្មើ ដែលធ្វើឱ្យយើងគិតខុសពីរបៀបដែលទឹកហូរចុះក្រោម។ |
| Edge swapping | គឺជាដំណើរការកែតម្រូវដោយស្វ័យប្រវត្តិនៅក្នុងបណ្តាញត្រីកោណ ដោយការប្តូរទិសដៅនៃបន្ទាត់កាត់ខ្វែង (អង្កត់ទ្រូង) រវាងត្រីកោណពីរដែលនៅជាប់គ្នា ដើម្បីលុបបំបាត់កំហុសផ្ទៃរាបស្មើ (level triangles) និងធ្វើឱ្យគំរូដីត្រូវតាមសណ្ឋានធម្មជាតិពិត។ | ដូចជាការដោះដូរការ៉ូឥដ្ឋដែលក្រាលខុសទិសដៅ ឱ្យត្រឡប់មកត្រូវតាមគន្លងក្រឡាវិញ ដើម្បីកុំឱ្យទើសជើងពេលដើរ។ |
| Adaptive Triangular Mesh (ATM) filter | គឺជាតម្រងក្បួនដោះស្រាយសម្រាប់លុបបំបាត់ចំណុចទិន្នន័យដែលមិនចាំបាច់ (ចំណុចដែលមិនមានឥទ្ធិពលលើការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ដី) ចេញពីបណ្តាញត្រីកោណ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពស្មុគស្មាញនៃទិន្នន័យ តែនៅរក្សាបាននូវទម្រង់កម្ពស់ដីដដែល។ | ដូចជាការរែងយកគ្រួសធំៗនិងកម្ទេចកំទីដែលមិនចាំបាច់ចេញពីខ្សាច់ ដោយរក្សាទុកតែខ្សាច់ម៉ត់ដែលអាចយកទៅប្រើការបានល្អបំផុត។ |
| Bivariate-quintic interpolation | គឺជាវិធីសាស្ត្រគណិតវិទ្យាប្រើសមីការដឺក្រេទី៥ ដើម្បីប៉ាន់ស្មាន និងគណនាតម្លៃកម្ពស់ដីនៅទីតាំងដែលគ្មានទិន្នន័យ។ វាជួយបង្កើតផ្ទៃដីមានសភាពរលោង និងប្រាកដនិយមជាងការប៉ាន់ស្មានតាមបន្ទាត់ត្រង់។ | ដូចជាការយកបន្ទះជ័រដែលអាចពត់បានយ៉ាងរលោងទៅតភ្ជាប់រវាងបង្គោលរបងពីរ ដែលមើលទៅស្អាតជាងការយកបន្ទាត់ឈើត្រង់ទៅដាក់គងពីលើគ្នាដែលមើលទៅកាច់ៗ។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
