បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃឥទ្ធិពលរារាំងរបស់អាស៊ីតប្រូព្យូនិច (propionate) និងអាសេទិក (acetate) ដែលជាប្រភពកាបូន ទៅលើអត្រាកំណើនរបស់បាក់តេរីពន្លឺ Rhodopseudomonas sphaeroides S ក្នុងកំឡុងពេលប្រព្រឹត្តកម្មសំណល់ឧស្សាហកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ចិញ្ចឹមបាក់តេរីដែលបានកែច្នៃក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្មានអុកស៊ីសែននិងមានពន្លឺ ដើម្បីវាយតម្លៃទិន្នន័យសីនេទិចនៃកំណើន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Extension of substrate inhibition (Modified Haldane equation) - Model 1 ម៉ូដែលពង្រីកនៃការរារាំងស្រទាប់ខាងក្រោម (សមីការ Haldane ដែលបានកែច្នៃ) |
ផ្តល់តម្លៃកំហុស (Sum of Squares - SS) ទាបបំផុត ធ្វើឱ្យវាស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការទស្សន៍ទាយសីនេទិចនៃការរារាំងរបស់អាស៊ីតទាំងពីរ។ | ត្រូវការប៉ារ៉ាម៉ែត្រច្រើនក្នុងការគណនានិងមានភាពស្មុគស្មាញជាងម៉ូដែលទូទៅ។ | សមស្របបំផុតសម្រាប់ទិន្នន័យនៃការរារាំងដោយអាស៊ីតប្រូព្យូនិច និងអាសេទិក ដោយមានតម្លៃ SS ទាប និងប៉ាន់ស្មានអត្រាកំណើនបានសុក្រឹត។ |
| Generalized non-competitive inhibition model - Model 3 ម៉ូដែលរារាំងមិនប្រកួតប្រជែងទូទៅ |
មានភាពសុក្រឹតខ្ពស់ក្នុងការប៉ាន់ស្មានទិន្នន័យស្រដៀងទៅនឹងម៉ូដែលទី១ និងអាចពន្យល់ពីយន្តការរារាំងបានល្អ។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រដើម្បីដោះស្រាយសមីការស្មុគស្មាញក្នុងការស្វែងរកតម្លៃថេរនៃការរារាំង (Ki)។ | ផ្តល់លទ្ធផលប្រហាក់ប្រហែលនឹងម៉ូដែលទី១ និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការវិភាគសីនេទិចក្នុងកំហាប់ស្រទាប់ខាងក្រោមខ្ពស់។ |
| Substrate inhibition (Edwards 1970) - Model 2 ម៉ូដែលរារាំងស្រទាប់ខាងក្រោមរបស់ Edwards |
ជួយពន្យល់ពីយន្តការរារាំងនៅពេលអង់ស៊ីមនិងស្រទាប់ខាងក្រោមបង្កើតបានជាសមាសធាតុអសកម្ម។ | ផ្តល់តម្លៃអត្រាកំណើនអតិបរមាមានភាពខុសប្រក្រតី (ខ្ពស់ជាងជាក់ស្តែង) សម្រាប់អាស៊ីតអាសេទិក និងមានតម្លៃ SS ខ្ពស់។ | មិនសូវស័ក្តិសមដោយសារផ្តល់តម្លៃប៉ាន់ស្មានខុសពីទិន្នន័យជាក់ស្តែងខ្លាំង ជាពិសេសចំពោះទិន្នន័យអាស៊ីតអាសេទិក។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់បណ្តុះបាក់តេរី ទប់ស្កាត់អុកស៊ីសែន ផ្តល់ពន្លឺ និងវិភាគសមាសធាតុគីមី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌមន្ទីរពិសោធន៍ដែលគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដោយប្រើប្រាស់ពូជបាក់តេរីឯកកោ Rhodopseudomonas sphaeroides S ជាមួយនឹងប្រភពកាបូនសុទ្ធ។ វាមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានពិតប្រាកដដែលមានបាក់តេរីចម្រុះ ឬកាកសំណល់ដែលមានសមាសធាតុស៊ាំញ៉ាំឡើយ ដែលជាបញ្ហាប្រឈមសម្រាប់ការអនុវត្តផ្ទាល់នៅកម្ពុជា។
ទោះជាយ៉ាងណា ការស្រាវជ្រាវនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការកែច្នៃកាកសំណល់កសិ-ឧស្សាហកម្មទៅជាចំណីសត្វ និងការប្រព្រឹត្តកម្មទឹកកខ្វក់។
ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យានេះប្រកបដោយជោគជ័យ ទាមទារឱ្យមានការកែច្នៃម៉ូដែលនេះឱ្យស្របនឹងប្រភពសំណល់ជាក់ស្តែង និងការទាញយកប្រយោជន៍ពីពន្លឺព្រះអាទិត្យធម្មជាតិនៅកម្ពុជាដើម្បីកាត់បន្ថយចំណាយអគ្គិសនី។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Turbidostat culture | ការបណ្តុះកោសិកាជាបន្តបន្ទាប់នៅក្នុងឧបករណ៍ជីវប្រតិកម្ម ដោយរក្សាកំហាប់កោសិកា (ភាពល្អក់) ឱ្យថេរ តាមរយៈការគ្រប់គ្រងលំហូរនៃមជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹមថ្មីចូល និងទាញយកមជ្ឈដ្ឋានចាស់ចេញដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ | ដូចជាប្រព័ន្ធបន្ថែមទឹកស្វ័យប្រវត្តិក្នុងអាងត្រី ដែលវាបញ្ចេញទឹកចាស់ និងបញ្ចូលទឹកថ្មីនៅពេលដែលទឹកចាប់ផ្តើមល្អក់ ដើម្បីរក្សាភាពថ្លានៃទឹកឱ្យនៅថេរជានិច្ច។ |
| Specific growth rate (µ) | អត្រាដែលចំនួនបាក់តេរីកើនឡើងទ្វេដងក្នុងមួយឯកតាពេលវេលា (គិតជាម៉ោង) ក្រោមលក្ខខណ្ឌបរិស្ថាន និងកំហាប់សារធាតុចិញ្ចឹមជាក់លាក់ណាមួយ។ | ដូចជាល្បឿននៃការប្រាក់បញ្ញើកើនឡើងនៅក្នុងគណនីធនាគាររបស់អ្នកក្នុងមួយខែ ឬមួយឆ្នាំ។ |
| Substrate inhibition | បាតុភូតមួយដែលកំហាប់នៃសារធាតុចិញ្ចឹម (ស្រទាប់ខាងក្រោម) មានកម្រិតខ្ពស់ពេក រហូតប្រែទៅជារារាំងសកម្មភាពអង់ស៊ីម និងធ្វើឱ្យការលូតលាស់របស់មីក្រូសរីរាង្គថយចុះ ឬឈប់លូតលាស់តែម្តង។ | ដូចជាការញ៉ាំអាហារ បើញ៉ាំល្មមគឺផ្តល់ថាមពល តែបើចាក់បញ្ច្រកច្រើនហួសហេតុពេក វាធ្វើឱ្យយើងចុកពោះ និងមិនអាចធ្វើការអ្វីបានឡើយ។ |
| Anaerobic-light condition | លក្ខខណ្ឌបរិស្ថានដែលត្រូវបានបិទជិតគ្មានខ្យល់អុកស៊ីសែន ប៉ុន្តែមានការផ្គត់ផ្គង់ពន្លឺ (ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ឬអំពូល) ដើម្បីឱ្យបាក់តេរីប្រភេទខ្លះអាចធ្វើរស្មីសំយោគនិងលូតលាស់បាន។ | ដូចជាការដាំរុក្ខជាតិនៅក្នុងផ្ទះកញ្ចក់បិទជិតដែលគ្មានខ្យល់ចេញចូល ប៉ុន្តែទទួលបានពន្លឺព្រះអាទិត្យពេញលេញ។ |
| Non-competitive inhibition model | ម៉ូដែលគណិតវិទ្យាដែលពិពណ៌នាអំពីការរារាំង ដែលក្នុងនោះសារធាតុរារាំងទៅតោងភ្ជាប់នឹងផ្នែកផ្សេងនៃអង់ស៊ីម (មិនមែនកន្លែងទទួលសកម្មភាពផ្ទាល់) ដែលធ្វើឱ្យអង់ស៊ីមនោះខូចទម្រង់ និងលែងដំណើរការទោះបីជាមានសារធាតុចិញ្ចឹមច្រើនក៏ដោយ។ | ដូចជាការចាក់សោរកង់យានយន្ត ទោះបីជាអ្នកមានសោបញ្ឆេះម៉ាស៊ីន (សារធាតុចិញ្ចឹម) ក៏យានយន្តមិនអាចរត់បានដែរ ព្រោះកង់វាលែងវិលហើយ។ |
| Photoheterotrophical cultivation | ការបណ្តុះមីក្រូសរីរាង្គដែលប្រើប្រាស់ពន្លឺជាប្រភពថាមពល ប៉ុន្តែពួកវាត្រូវការស្រូបយកសមាសធាតុកាបូនសរីរាង្គ (ដូចជាអាស៊ីតសរីរាង្គ) ជាអាហារជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់ឧស្ម័នកាបូនិច។ | ដូចជារថយន្តកូនកាត់ (Hybrid) ដែលប្រើទាំងថាមពលអគ្គិសនី (ពន្លឺ) ផង និងសាំង (សមាសធាតុកាបូន) ផង ទើបអាចបើកបរបានល្អ។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
