បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍន៍ភ្នាសសែលុយឡូសអាសេតាត ដែលជាវត្ថុធាតុដើមមិនប៉ះពាល់បរិស្ថាន ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងការច្រោះទឹក និងបំបែកសារធាតុម៉ូលេគុលតូចៗដូចជាតានីនក្នុងទឹកអណ្តូងដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយរលកស៊ូណាមិ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានផលិតភ្នាសសែលុយឡូសអាសេតាត (CA membranes) ដោយប្រើវិធីសាស្ត្របញ្ច្រាសដំណាក់កាល ដោយបែងចែកលក្ខខណ្ឌនៃរយៈពេលរំហួត និងសីតុណ្ហភាព ហើយយកទៅធ្វើតេស្តសមត្ថភាពច្រោះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ultrafiltration (UF) CA Membranes (Shorter evaporation, lower annealing temp) ភ្នាសច្រោះកម្រិតអ៊ុលត្រា (UF) ផលិតដោយរយៈពេលរំហួតខ្លី និងសីតុណ្ហភាពទាប |
មានលំហូរទឹកខ្ពស់ (High water flux) ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការច្រោះបឋម និងត្រូវការសម្ពាធដំណើរការទាប (២០-៨០ psi)។ | មានទំហំរន្ធធំជាងប្រភេទណាណូ ដែលធ្វើឱ្យសមត្ថភាពច្រោះសារធាតុម៉ូលេគុលតូចៗ (ដូចជាតានីន) មានកម្រិតទាបជាង។ | ច្រោះប្រូតេអ៊ីន BSA បានជិត ១០០% ច្រោះតានីនបាន ៧៨-៩៥% និងមានកម្រិតកាត់ម៉ូលេគុល (MWCO) ៣០០០-៩០០០ Da។ |
| Nanofiltration (NF) CA Membranes (Longer evaporation, higher annealing temp) ភ្នាសច្រោះកម្រិតណាណូ (NF) ផលិតដោយរយៈពេលរំហួតយូរ និងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការច្រោះសារធាតុល្អិតកម្រិតណាណូ និងអាចកាត់បន្ថយតានីនបានរហូតដល់ ១០០%។ | លំហូរទឹកមានសភាពយឺត និងទាមទារសម្ពាធខ្ពស់ដើម្បីដំណើរការ (១០០-៤០០ psi)។ | ច្រោះប្រូតេអ៊ីន BSA បាន ១០០% ច្រោះតានីនបាន ៩៧-១០០% និងមានកម្រិតកាត់ម៉ូលេគុល (MWCO) <១៥០០ Da។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមដែលមានតម្លៃសមរម្យ និងមិនប៉ះពាល់បរិស្ថាន ប៉ុន្តែទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍ឯកទេសសម្រាប់ការផលិត និងធ្វើតេស្តក្រោមសម្ពាធ។
ការសិក្សានេះបានយកគំរូទឹកអណ្តូងដែលរងការបំពុលដោយសារធាតុតានីនក្រោយរលកស៊ូណាមិក្នុងខេត្តផាំងង៉ា (Phang Nga) ប្រទេសថៃ។ ទោះបីជាប្រភពទឹកមានលក្ខណៈតំបន់ ប៉ុន្តែវាជិតស្និទ្ធនឹងស្ថានភាពនៅកម្ពុជា ដែលជួបប្រទះបញ្ហាទឹកអណ្តូងមានសារធាតុសរីរាង្គកខ្វក់ និងបញ្ហាទឹកនៅតាមតំបន់ឆ្នេរផងដែរ។
បច្ចេកវិទ្យាផលិតភ្នាសសែលុយឡូសអាសេតាតនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់និងអាចអនុវត្តបានក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាចម្រោះទឹកនៅកម្ពុជា ដោយសារវត្ថុធាតុដើមមានតម្លៃថោក។
លទ្ធភាពក្នុងការគ្រប់គ្រងទំហំរន្ធភ្នាសដោយផ្លាស់ប្តូររយៈពេលរំហួត និងសីតុណ្ហភាព ផ្តល់នូវដំណោះស្រាយដ៏បត់បែននិងសន្សំសំចៃសម្រាប់តម្រូវការគុណភាពទឹកផ្សេងៗគ្នានៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cellulose acetate (សែលុយឡូសអាសេតាត) | ជាប្រភេទប៉ូលីមែរម្យ៉ាងដែលចម្រាញ់ចេញពីរុក្ខជាតិ (សែលុយឡូស) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការផលិតភ្នាសចម្រោះ ព្រោះវាមិនមានជាតិពុល ងាយស្រួលរក និងមានតម្លៃថោក។ | ដូចជាជ័រផ្លាស្ទិកធម្មជាតិ ដែលគេយកមកច្នៃធ្វើជាសំណាញ់ ឬក្រណាត់ដ៏ល្អិតសម្រាប់ត្រងទឹក។ |
| Phase inversion (ការបញ្ច្រាសដំណាក់កាល) | ជាដំណើរការគីមី និងរូបវិទ្យាសម្រាប់ផលិតភ្នាស ដោយបំប្លែងសូលុយស្យុងរាវឱ្យក្លាយទៅជាទម្រង់រឹងតាមរយៈការដកយកសារធាតុរំលាយចេញ ដែលទង្វើនេះបានបន្សល់ទុករន្ធតូចៗនៅក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធភ្នាសនោះ។ | ដូចជាការចាក់នំគ្រក់ ដែលម្សៅរាវប្រែជានំរឹង ហើយលេចចេញជារន្ធខ្យល់តូចៗនៅខាងក្នុងពេលវាឆ្អិន។ |
| Ultrafiltration (ការច្រោះកម្រិតអ៊ុលត្រា) | ជាដំណើរការច្រោះទឹកតាមរយៈភ្នាសដោយប្រើសម្ពាធកម្រិតទាប ទៅមធ្យម ដើម្បីបំបែកសារធាតុ ឬភាគល្អិតតូចៗកម្រិតមីក្រូន (ដូចជាប្រូតេអ៊ីន ឬបាក់តេរី) ចេញពីទឹក។ | ដូចជាកញ្ច្រែងដែលភ្នែកវាល្អិតខ្លាំង អាចត្រងយកគ្រាប់ខ្សាច់ម៉ដ្ឋនិងមេរោគចេញពីទឹកបាន តែនៅទុកឱ្យអំបិលរលាយហូរឆ្លងកាត់បាន។ |
| Nanofiltration (ការច្រោះកម្រិតណាណូ) | ជាបច្ចេកវិទ្យាច្រោះទឹកដែលមានកម្រិតរន្ធតូចជាងកម្រិតអ៊ុលត្រា ដែលទាមទារសម្ពាធខ្ពស់ជាង និងអាចច្រោះសារធាតុម៉ូលេគុលតូចៗបំផុត ដូចជាថ្នាំជ្រលក់ពណ៌ ឬសារធាតុរ៉ែធ្ងន់ៗបានជិត ១០០%។ | ដូចជាតម្រងដ៏សែនល្អិត ដែលអាចត្រងយកជាតិស្ករ ឬពណ៌ចេញពីទឹកតែក្តៅ ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាទឹកថ្លា។ |
| Molecular weight cutoff (កម្រិតទម្ងន់ម៉ូលេគុលកាត់ផ្តាច់) | ជារង្វាស់ដែលប្រាប់ពីទំហំអតិបរមានៃម៉ូលេគុល (គិតជាដាល់តុន - Da) ដែលភ្នាសមួយអាចទប់ស្កាត់ ឬច្រោះចេញបានយ៉ាងតិច ៩០%។ វាជាសូចនាករសម្រាប់កំណត់ថាភ្នាសនោះជារបស់ប្រភេទអ្វី (UF ឬ NF)។ | ដូចជាផ្លាកសញ្ញាកំណត់កម្ពស់ឡាននៅតាមស្ពានអាកាស បើឡានណាខ្ពស់ជាងកម្រិតកំណត់ នោះមិនអាចបើកឆ្លងកាត់បានឡើយ។ |
| Annealing temperature (សីតុណ្ហភាពស្ងោររឹត) | ជាកម្រិតសីតុណ្ហភាពកម្តៅដែលគេប្រើដើម្បីស្ងោរ ឬកម្តៅភ្នាសបន្ទាប់ពីវាឡើងរឹង ដើម្បីធ្វើឱ្យរចនាសម្ព័ន្ធរន្ធរបស់វារួមតូច ក្រាស់ជាងមុន និងមានស្ថិរភាព ដែលជួយបង្កើនប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទប់ស្កាត់សារធាតុមិនល្អ (Rejection)។ | ដូចជាការយកអាវសាច់អំបោះទៅបោកទឹកក្តៅ ធ្វើឱ្យសរសៃអំបោះរួមតូចជាងមុន និងកាន់តែណែនល្អ។ |
| Pure water flux (កម្រិតលំហូរទឹកសុទ្ធ) | ជាបរិមាណទឹកសុទ្ធដែលអាចហូរឆ្លងកាត់ផ្ទៃនៃភ្នាស ក្នុងមួយខ្នាតផ្ទៃក្រឡា និងក្នុងមួយខ្នាតពេលវេលា (L/m2.h) ក្រោមសម្ពាធជាក់លាក់ណាមួយ ដែលវាបញ្ជាក់ពីល្បឿន និងភាពងាយស្រួលនៃការច្រោះរបស់ភ្នាស។ | ដូចជាការវាស់បរិមាណទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ចូល និងហូរឆ្លងកាត់ធុងចម្រោះខ្សាច់ក្នុងរយៈពេលមួយម៉ោង។ |
| Young’s modulus (ម៉ូឌុលយ៉ង់ ឬ ម៉ូឌុលភាពយឺត) | ជាខ្នាតរង្វាស់រូបវិទ្យាដែលបង្ហាញពីភាពរឹង ឬភាពយឺតរបស់វត្ថុធាតុ (ដូចជាភ្នាស) នៅពេលរងកម្លាំងទាញ។ តម្លៃកាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាភ្នាសកាន់តែរឹងមាំ និងពិបាកយឺតខូចទ្រង់ទ្រាយ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបរវាងកៅស៊ូកង (ងាយយឺត មានម៉ូឌុលយ៉ង់ទាប) និងសរសៃលួស (ពិបាកយឺត មានម៉ូឌុលយ៉ង់ខ្ពស់)។ |
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
