បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះគឺជាបណ្តុំនៃសេចក្តីសង្ខេបស្រាវជ្រាវ (Abstracts) ដែលផ្តោតជាចម្បងលើបច្ចេកទេសរៀបចំអំប្រ៊ីយ៉ុងមាន់ដើម្បីសិក្សាពីការលូតលាស់ឆ្អឹង និងរួមបញ្ចូលទាំងការសិក្សាផ្សេងៗទៀតផ្នែកកសិកម្ម សត្វវិទ្យា និងផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អត្ថបទនេះបានធ្វើការសង្ខេបរបាយការណ៍ស្រាវជ្រាវចំនួនបួនផ្សេងគ្នា ដោយលើកយកវិធីសាស្ត្រពិសោធន៍ និងលទ្ធផលសំខាន់ៗរបស់ការសិក្សានីមួយៗមកបង្ហាញ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Clearing and Staining with KOH and Alizarin Red S (Schulz, 1960) បច្ចេកទេសធ្វើឱ្យថ្លា និងលាបពណ៌ឆ្អឹងអំប្រ៊ីយ៉ុងដោយប្រើប្រាស់សូលុយស្យុង KOH និង Alizarin Red S |
អាចធ្វើឱ្យជាលិកាសាច់របស់អំប្រ៊ីយ៉ុងមាន់ថ្លាបានល្អ និងបង្ហាញរចនាសម្ព័ន្ធឆ្អឹង (Bone formation) បានយ៉ាងច្បាស់។ ងាយស្រួលរក្សាទុកសំណាកក្នុងរយៈពេលយូរដោយប្រើគ្លីសេរីន (Glycerin)។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការអនុវត្ត (ច្រើនថ្ងៃទៅច្រើនសប្តាហ៍) និងទាមទារការផ្លាស់ប្តូរសូលុយស្យុងគីមីជាបន្តបន្ទាប់។ | អំប្រ៊ីយ៉ុងមាន់អាយុពី 5 ទៅ 21 ថ្ងៃ អាចត្រូវបានធ្វើឱ្យថ្លា និងលាបពណ៌ឆ្អឹងបានយ៉ាងជោគជ័យសម្រាប់ការសិក្សា។ |
| Holstein-Friesian vs Native Cattle Breeds (Asker et al., 1959) ការប្រៀបធៀបសមត្ថភាពពូជគោ Holstein-Friesian ជាមួយនឹងពូជគោក្នុងស្រុក |
ពូជគោ Holstein-Friesian អាចផ្តល់បរិមាណទឹកដោះច្រើនជាង និងមានរយៈពេលនៃការបញ្ចេញទឹកដោះ (Lactation persistency) យូរជាងពូជក្នុងស្រុក។ | ពូជគោបរទេសប្រភេទនេះទាមទារការថែទាំកម្រិតខ្ពស់ និងបរិមាណចំណីច្រើនជាងពូជក្នុងស្រុក ឬពូជកូនកាត់ (Crossbreeds)។ | គោពូជ Holstein-Friesian បញ្ចេញទឹកដោះបានយូរជាងគេ (មធ្យម 120 ថ្ងៃ) ធៀបនឹងកូនកាត់ (90 ថ្ងៃ) និងគោក្នុងស្រុក (70 ថ្ងៃ)។ |
| Induced Polyploidy in Forage Plants (Hanson et al., 1959) ការបង្កឱ្យមានរចនាសម្ព័ន្ធក្រូម៉ូសូមច្រើន (Induced Polyploidy) នៅក្នុងរុក្ខជាតិចំណីសត្វ |
អាចជួយបង្កើតពូជរុក្ខជាតិដែលមានលក្ខណៈហ្សែនថ្មីៗសម្រាប់បម្រើដល់ការស្រាវជ្រាវផ្នែករុក្ខសាស្ត្រ និងការបង្កាត់ពូជ។ | ធ្វើឱ្យគុណភាពចំណីសត្វធ្លាក់ចុះ ដោយសារវាបានកាត់បន្ថយបរិមាណប្រូតេអ៊ីន (Crude protein) តែបែរជាបង្កើនបរិមាណសារធាតុ Tannin ដែលសត្វមិនចូលចិត្តទៅវិញ។ | រុក្ខជាតិ Lespedeza ដែលត្រូវបានបង្កឱ្យទៅជា Polyploids មិនស័ក្តិសមសម្រាប់យកមកប្រើប្រាស់ជាចំណីសត្វនោះទេ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេស និងការសិក្សាទាំងនេះទាមទារឱ្យមានការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីមន្ទីរពិសោធន៍ សត្វសម្រាប់ពិសោធន៍ និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធកសិកម្មច្បាស់លាស់។
ការសិក្សាទាំងនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងបរិបទប្រទេសផ្សេងៗដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសអេហ្ស៊ីប ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទសត្វ/រុក្ខជាតិខុសគ្នាពីកម្ពុជា។ ទិន្នន័យទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់ថ្នាំ Heptachlor លើសត្វល្អិតជប៉ុន (Japanese beetle) ឬការបញ្ចេញទឹកដោះគោនៅអេហ្ស៊ីប អាចមិនឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងស្រុងពីស្ថានភាពនៅកម្ពុជាឡើយ។ យ៉ាងណាក្តី វាជួយផ្តល់ជាពន្លឺសម្រាប់ការប្រុងប្រយ័ត្នលើការប្រើថ្នាំគីមី និងការយកចិត្តទុកដាក់លើការជ្រើសរើសពូជសត្វនៅកម្ពុជា។
បណ្តុំការសិក្សាទាំងនេះផ្តល់នូវចំណេះដឹងមូលដ្ឋានដ៏មានតម្លៃដែលអាចយកមកកែច្នៃ និងអនុវត្តនៅក្នុងវិស័យអប់រំ កសិកម្ម និងបរិស្ថាននៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការដកស្រង់លទ្ធផលស្រាវជ្រាវបរទេសមកប្រើប្រាស់ទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងបន្សាំទៅនឹងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងបរិស្ថានជាក់ស្តែងរបស់ប្រទេសកម្ពុជាជាមុនសិន ជាពិសេសលើការជ្រើសរើសពូជសត្វ និងការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីកសិកម្ម។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Clearing and staining technique (បច្ចេកទេសធ្វើឱ្យថ្លា និងលាបពណ៌) | គឺជាដំណើរការគីមីដែលប្រើដើម្បីកម្ចាត់ជាតិខ្លាញ់ និងប្រូតេអ៊ីនពីជាលិកាទន់ៗរបស់សំណាកជីវសាស្រ្តឱ្យក្លាយជាថ្លា រួចលាបពណ៌លើផ្នែករឹង (ដូចជាឆ្អឹង) ដើម្បីងាយស្រួលមើលរចនាសម្ព័ន្ធកាយវិភាគវិទ្យាខាងក្នុងដោយមិនបាច់វះកាត់។ | ដូចជាការប្តូរជញ្ជាំងផ្ទះដែលបិទជិតឱ្យទៅជាកញ្ចក់ថ្លា ហើយលាបពណ៌សសរផ្ទះឱ្យលេចធ្លោ ដើម្បីអាចមើលឃើញទម្រង់គ្រោងផ្ទះទាំងមូលពីខាងក្រៅ។ |
| Alizarin red S (អាលីហ្សារីន រ៉េត អេស) | ជាប្រភេទថ្នាំពណ៌គីមីដែលតោងជាប់នឹងសារធាតុកាល់ស្យូម ប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ជីវវិទ្យាដើម្បីលាបពណ៌រចនាសម្ព័ន្ធឆ្អឹងឱ្យមានពណ៌ក្រហមច្បាស់ លេចធ្លោពីជាលិកាផ្សេងៗដែលងាយស្រួលក្នុងការសិក្សា។ | ដូចជាការប្រើទឹកថ្នាំហាយឡាយ (Highlighter) ពណ៌ក្រហម ដើម្បីគូសបញ្ជាក់តែលើពាក្យសំខាន់ៗនៅក្នុងសៀវភៅដើម្បីងាយស្រួលមើល។ |
| Heptachlor epoxide (ហេបតាខ្លរ អេផុកស៊ីត) | ជាសារធាតុគីមីពុលកម្រិតខ្ពស់ដែលបំប្លែងចេញពីថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត Heptachlor ពេលវាចូលទៅក្នុងបរិស្ថាន ឬសរីរាង្គសត្វ ដែលវាអាចកកកុញក្នុងខ្លួនសត្វ និងបណ្តាលឱ្យពុលដល់សត្វស្លាបនិងសត្វព្រៃដទៃទៀតដែលស៊ីសត្វល្អិតនោះ។ | ដូចជាផ្សែងពុលដែលចេញពីបំពង់ស៊ីម៉ាំងម៉ូតូ ដែលមិនត្រឹមតែសម្លាប់មូសប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សុខភាពអ្នកដែលដកដង្ហើមស្រូបយកវាផងដែរ។ |
| Persistency of lactation (ភាពធន់ក្នុងការបញ្ចេញទឹកដោះ) | សំដៅទៅលើសមត្ថភាពរបស់សត្វញី (ជាពិសេសមេគោទឹកដោះគោ) ក្នុងការរក្សាបរិមាណផលិតផលទឹកដោះឱ្យនៅថេរ ឬថយចុះតិចតួចបំផុត ក្នុងរយៈពេលយូរបន្ទាប់ពីវាឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលផ្តល់ទឹកដោះច្រើនបំផុត (Peak Yield)។ | ដូចជាថ្មទូរស័ព្ទដែលមានគុណភាពល្អ អាចរក្សាថាមពលឱ្យប្រើប្រាស់បានយូរម៉ោង មិនងាយអស់ថ្មលឿនក្រោយពេលសាកពេញ។ |
| Induced polyploidy (ការបង្កឱ្យមានរចនាសម្ព័ន្ធក្រូម៉ូសូមច្រើន) | ជាបច្ចេកទេសបង្កាត់ពូជរុក្ខជាតិដោយប្រើសារធាតុគីមី ឬកាំរស្មី ដើម្បីបង្កើនចំនួនឈុតក្រូម៉ូសូមរបស់វាឱ្យលើសពីពីរដង (2n) ដែលជារឿយៗធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិមានទំហំធំជាងមុន តែអាចប្រែប្រួលសមាសធាតុគីមីខាងក្នុងដូចជាការថយចុះប្រូតេអ៊ីនជាដើម។ | ដូចជាការថតចម្លង (Copy) ប្លង់ផ្ទះមួយសន្លឹកទៅជាច្រើនសន្លឹកត្រួតគ្នា ដើម្បីសាងសង់ផ្ទះឱ្យមានទំហំធំជាងមុន តែអាចធ្វើឱ្យបាត់បង់លំនឹងរចនាសម្ព័ន្ធខាងក្នុងខ្លះៗ។ |
| Tannin (តានីន) | ជាសមាសធាតុគីមីធម្មជាតិដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ មានរសជាតិចត់ខ្លាំង ដែលដើរតួជាយន្តការការពាររុក្ខជាតិពីការស៊ីដោយសត្វល្អិត ឬសត្វស៊ីស្មៅ ព្រោះវាធ្វើឱ្យសត្វមិនចូលចិត្ត និងកាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាពនៃការរំលាយអាហាររបស់សត្វ។ | ដូចជាការលាបថ្នាំល្វីង ឬម្ទេសលើក្រចកដៃ ដើម្បីកុំឱ្យកូនក្មេងចូលចិត្តខាំក្រចកលេង។ |
| Crude protein (ប្រូតេអ៊ីនឆៅ) | គឺជាការវាស់វែងបរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុបនៅក្នុងចំណីសត្វ ឬរុក្ខជាតិ ដោយផ្អែកលើការគណនាបរិមាណសារធាតុអាសូត (Nitrogen) ដែលមាននៅក្នុងនោះ ដែលជាសូចនាករសំខាន់សម្រាប់វាយតម្លៃគុណភាពនិងជីវជាតិរបស់ចំណីសត្វ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សរុបនៃកន្ត្រកបន្លែ ដើម្បីប៉ាន់ស្មានថាតើមានបន្លែប៉ុន្មានគីឡូសម្រាប់ចម្អិនម្ហូប ទោះបីមិនទាន់ដឹងច្បាស់ពីប្រភេទបន្លែនីមួយៗក៏ដោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
