បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការកើនឡើងនូវបរិមាណសំណល់សរីរាង្គដែលគេបោះចោល (ជាពិសេសកម្រងផ្កានៅតាមវត្តអារាមនានាក្នុងប្រទេសថៃ) ដោយស្វែងរកបាក់តេរីពីលាមកសត្វស៊ីស្មៅ ដែលមានសមត្ថភាពអាចបំបែកសែលុយឡូសប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការផ្ដាច់និងកំណត់អត្តសញ្ញាណបាក់តេរីពីលាមកសត្វស៊ីស្មៅ និងវាយតម្លៃសមត្ថភាពផលិតអង់ស៊ីមសែលុយឡាសរបស់វានៅលើប្រភពកាបូនពីសំណល់សរីរាង្គផ្សេងៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cultivation of Dyadobacter sp. V5 on floral waste (Garland) ការបណ្ដុះបាក់តេរី Dyadobacter sp. V5 លើសំណល់កម្រងផ្កា |
ផ្តល់សកម្មភាពអង់ស៊ីមសែលុយឡាសខ្ពស់បំផុត និងជួយកាត់បន្ថយសំណល់ផ្កាពីទីសក្ការៈបូជាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ទាមទារប្រភពអាសូតសរីរាង្គ (Yeast extract ០,៦%) ដែលអាចមានតម្លៃខ្ពស់បន្តិចសម្រាប់ការផលិតទ្រង់ទ្រាយធំ។ | សកម្មភាពអង់ស៊ីម CMCase ឡើងដល់កម្រិតអតិបរមា ០,៦០ U/mL នៅកំហាប់សំណល់ផ្កា ៤%។ |
| Cultivation of Sphingobacterium sp. W2 on floral waste (Garland) ការបណ្ដុះបាក់តេរី Sphingobacterium sp. W2 លើសំណល់កម្រងផ្កា |
អាចប្រើប្រាស់សំណល់កម្រងផ្កាបានល្អ និងប្រើប្រាស់ Peptone ជាប្រភពអាសូតដើម្បីជំរុញការលូតលាស់។ | ផ្តល់ទិន្នផលអង់ស៊ីមទាបជាងពូជ V5 បន្តិចនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌសាកល្បងដូចគ្នា។ | សកម្មភាពអង់ស៊ីម CMCase ឡើងដល់កម្រិតអតិបរមា ០,៤៣ U/mL នៅកំហាប់សំណល់ផ្កា ៤%។ |
| Cultivation on agricultural wastes (Rice straw/Bagasse) ការបណ្ដុះបាក់តេរីលើសំណល់កសិកម្ម (ចំបើង និងកាកអំពៅ) |
សំណល់មានបរិមាណច្រើនលើសលប់ និងងាយស្រួលប្រមូលបានក្នុងតម្លៃថោកនៅក្នុងប្រទេសកសិកម្ម។ | ផ្តល់សកម្មភាពអង់ស៊ីមទាបខ្លាំងណាស់ ដោយសាររចនាសម្ព័ន្ធលីញីន (Lignin) ស្មុគស្មាញរារាំងការបំបែក បើគ្មានការកែច្នៃជាមុន (Pre-treatment)។ | សកម្មភាពអង់ស៊ីមមានកម្រិតទាបបំផុតត្រឹមប្រមាណ ០,០១ U/mL ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយជាសាច់ប្រាក់ជាក់លាក់ទេ ប៉ុន្តែទាមទារនូវសម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រមូលដ្ឋាន សារធាតុគីមី និងសេវាកម្មវិភាគម៉ូលេគុល DNA ។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសថៃ ដោយប្រមូលលាមកសត្វពីកសិដ្ឋានក្នុងស្រុក និងប្រើប្រាស់សំណល់កម្រងផ្កាពីទីវត្ដអារាម ព្រមទាំងសំណល់កសិកម្ម។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុ វិស័យកសិកម្ម និងការអនុវត្តសាសនា (ការប្រើប្រាស់ផ្កាក្នុងពិធីបុណ្យ) ស្រដៀងគ្នា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងងាយស្រួលដោយគ្មានគម្លាតទិន្នន័យច្រើន។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងស័ក្តិសមបំផុតក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសំណល់សរីរាង្គ។
ជារួម ការសិក្សានេះផ្តល់នូវគំរូដ៏ល្អមួយសម្រាប់ការបំប្លែងសំណល់ដែលត្រូវបានគេមើលរំលង (ជាពិសេសសំណល់ផ្កា) ទៅជាផលិតផលជីវសាស្ត្រមានតម្លៃ (អង់ស៊ីមសែលុយឡាស) នៅក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Carboxymethyl cellulose (CMC) (កាបុកស៊ីមេទីលសែលុយឡូស) | ជាទម្រង់សែលុយឡូសកែច្នៃដែលអាចរលាយក្នុងទឹក ដែលគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ជាប្រភពកាបូនសិប្បនិម្មិត ដើម្បីសាកល្បងសមត្ថភាពរបស់បាក់តេរីក្នុងការផលិតអង់ស៊ីមសែលុយឡាស។ | ដូចជាការយកស្ករគ្រាប់រឹងៗទៅរំលាយក្នុងទឹកឱ្យក្លាយជាទឹកស៊ីរ៉ូ ដើម្បីងាយស្រួលឱ្យមេរោគស៊ី និងងាយស្រួលវាស់ស្ទង់ថាតើវាស៊ីលឿនកម្រិតណា។ |
| Cellulase activity (សកម្មភាពអង់ស៊ីមសែលុយឡាស) | ជារង្វាស់នៃសមត្ថភាពរបស់អង់ស៊ីមក្នុងការបំប្លែងសែលុយឡូសទៅជាជាតិស្ករសាមញ្ញ (គ្លុយកូស) ក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ ដែលក្នុងទីនេះគេវាស់ជាកម្រិត U/mL លើស្រទាប់ CMC ហៅថា CMCase និងលើក្រដាសចម្រោះហៅថា FPase។ | ប្រៀបដូចជាកម្លាំងនិងល្បឿននៃម៉ាស៊ីនកាត់ឈើ ប្រសិនបើម៉ាស៊ីនមុតនិងខ្លាំង (សកម្មភាពអង់ស៊ីមខ្ពស់) វានឹងកាត់ដុំឈើធំៗ (សែលុយឡូស) ទៅជាកម្ទេចឈើតូចៗ (ស្ករ) បានយ៉ាងលឿន។ |
| Endoglucanase and Exoglucanase (អង់ដូគ្លុយកាណាស និង អិចសូគ្លុយកាណាស) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមបំបែកសែលុយឡូសពីរផ្សេងគ្នា ដែលធ្វើការរួមគ្នា ដោយ Endoglucanase កាត់ផ្តាច់ខ្សែសង្វាក់សែលុយឡូសពីចំកណ្តាល ចំណែកឯ Exoglucanase កាត់ផ្តាច់បន្តពីចុងសងខាងនៃខ្សែសង្វាក់ ដើម្បីបង្កើតជាម៉ូលេគុលស្ករ។ | ដូចជាការកាត់ខ្សែពួរដ៏វែងមួយ ដោយអ្នកទីមួយកាត់ផ្តាច់ចំកណ្តាលខ្សែ (Endoglucanase) ឯអ្នកទីពីរកាត់តម្រឹមពីចុងសងខាងចូលមក (Exoglucanase) ធ្វើឱ្យខ្សែពួរនោះដាច់ជាកង់តូចៗយ៉ាងលឿន។ |
| 16S rDNA sequencing (ការវិភាគលំដាប់សេកង់ 16S rDNA) | ជាបច្ចេកទេសម៉ូលេគុលសម្រាប់កំណត់អត្តសញ្ញាណ និងចំណាត់ថ្នាក់ពន្ធុវិទ្យារបស់បាក់តេរី ដោយការអានកូដសេនេទិចនៃហ្សែន 16S rRNA ដែលមានលក្ខណៈពិសេសខុសៗគ្នាតាមប្រភេទបាក់តេរីនីមួយៗ។ | ប្រៀបដូចជាការស្កេនក្រាមមេដៃ ឬបាកូដ (Barcode) របស់មនុស្សម្នាក់ៗ ដើម្បីដឹងច្បាស់ថាគាត់ជាអ្នកណា និងមានប្រវត្តិប្រភពមកពីគ្រួសារណា។ |
| Clear zone (តំបន់ថ្លា ឬតំបន់ជម្រះសែលុយឡូស) | ជារង្វង់ថ្លាដែលលេចឡើងជុំវិញកូឡូនីបាក់តេរីនៅលើចានចិញ្ចឹមមេរោគ បន្ទាប់ពីការដាក់ល័ក្ខពណ៌ Congo red ដែលវាបញ្ជាក់ថាបាក់តេរីនោះបានបញ្ចេញអង់ស៊ីមទៅស៊ីរំលាយសែលុយឡូសនៅបរិវេណជុំវិញវាអស់។ | ដូចជាសត្វពពែដែលត្រូវគេចងខ្សែជាប់នឹងបង្គោលកណ្តាលវាលស្មៅ វាស៊ីស្មៅជុំវិញខ្លួនវារហូតបង្កើតបានជារង្វង់ដីទទេស្អាតមួយ ដែលបង្ហាញពីទំហំនៃសមត្ថភាពស៊ីរបស់វា។ |
| Hydrolysis capacity (សមត្ថភាពអ៊ីដ្រូលីស ឬតម្លៃ HC) | ជាតម្លៃផលធៀបរវាងទំហំអង្កត់ផ្ចិតនៃតំបន់ថ្លា (Clear zone) ចែកនឹងទំហំអង្កត់ផ្ចិតនៃកូឡូនីរបស់បាក់តេរី (Colony) ដែលគេប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃកម្រិតបឋមថាតើបាក់តេរីនោះពូកែបំបែកសែលុយឡូសកម្រិតណា។ | ដូចជាការវាស់ប្រៀបធៀបរវាងទំហំខ្លួនរបស់អ្នកហូបចុក និងបរិមាណអាហារដែលគាត់ហូបអស់ បើអ្នកនោះមានខ្លួនតូចតែហូបបានបរិមាណច្រើនធំធេង មានន័យថាសមត្ថភាពហូបរបស់គាត់ខ្ពស់ខ្លាំង។ |
| Phylogenetic tree (មែកធាងពន្ធុវិទ្យា) | ជាគំនូសបំព្រួញរាងដូចមែកធាង ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងនៃពូជអម្បូរវិវឌ្ឍន៍រវាងភាវរស់ ឬបាក់តេរីផ្សេងៗគ្នា ដោយផ្អែកលើភាពស្រដៀងគ្នានៃសេកង់ហ្សែនរបស់ពួកវា (ឧទាហរណ៍ ការរកឃើញអត្តសញ្ញាណពូជ Dyadobacter និង Sphingobacterium)។ | ដូចជាសៀវភៅវង្សត្រកូលគ្រួសារ (Family tree) ដែលប្រាប់យើងថា អ្នកណាជាបងប្អូនជីដូនមួយនឹងអ្នកណា និងមានដូនតារួមគ្នាមកពីណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
