បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការស្រាវជ្រាវអំពីរចនាសម្ព័ន្ធភ្នែក និងព័ត៌មានលម្អិតផ្នែកគីមីវិទ្យានៃស្រទាប់រ៉េទីន (Retinal layer) របស់ត្រីលម្អ Devario regina វ័យក្មេង ដែលពុំធ្លាប់មានទិន្នន័យពីមុនមក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រមូលគំរូត្រី និងប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសជាលិកាវិទ្យា និងគីមីវិទ្យាជាលិកាស្តង់ដារ ដើម្បីពិនិត្យរចនាសម្ព័ន្ធកាត់តាមមីក្រូទស្សន៍ពន្លឺ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| H&E Staining (Haematoxylin and Eosin) ការជ្រលក់ពណ៌ H&E សម្រាប់សិក្សារចនាសម្ព័ន្ធទូទៅ |
អាចបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីរចនាសម្ព័ន្ធកោសិកាទូទៅ និងការរៀបចំស្រទាប់ជាលិកាដោយបំបែកពណ៌កោសិកា (នុយក្លេអ៊ែរ និងស៊ីតូប្លាស) ឱ្យងាយស្រួលមើល។ | មិនអាចបញ្ជាក់ពីវត្តមាន ឬទីតាំងលម្អិតនៃសមាសធាតុគីមីជាក់លាក់ដូចជាកាបូអ៊ីដ្រាត ឬប្រូតេអ៊ីនបានទេ។ | បានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថាស្រទាប់ភ្នែកខាងក្នុង (Retina) របស់ត្រី Devario regina មានចំនួន ១០ ស្រទាប់ផ្សេងៗគ្នា។ |
| PAS Staining (Periodic acid-Schiff) ការជ្រលក់ពណ៌ PAS សម្រាប់រកមើលគ្លីកូប្រូតេអ៊ីន |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកំណត់ទីតាំង និងវត្តមានរបស់សារធាតុគ្លីកូប្រូតេអ៊ីន (Glycoprotein) នៅក្នុងជាលិកាដោយបង្ហាញជាពណ៌ស្វាយ។ | មានដែនកំណត់ត្រឹមតែការរកមើលសមាសធាតុកាបូអ៊ីដ្រាតប៉ុណ្ណោះ ហើយមិនផ្តល់រូបភាពរចនាសម្ព័ន្ធកោសិកាបានច្បាស់ដូច H&E ឡើយ។ | រកឃើញប្រតិកម្មពណ៌ស្វាយដិតខ្លាំងនៅស្រទាប់កោសិការលាក់ពណ៌ (Pigment epithelium) និងប្រតិកម្មខ្សោយនៅស្រទាប់ inner plexiform។ |
| Aniline Blue (AB) Staining ការជ្រលក់ពណ៌ Aniline Blue សម្រាប់រក mucopolysaccharide |
ជាវិធីសាស្ត្រដ៏ល្អសម្រាប់រកមើលសារធាតុ Mucopolysaccharide (សារធាតុរម្អិល) ដែលជួយការពារ និងផ្តល់សំណើមដល់កោសិកា ដោយបង្ហាញជាពណ៌ខៀវ។ | ពណ៌ដែលចេញមកច្រើនតែមានសភាពស្រាល (slight) ដែលតម្រូវឱ្យអ្នកជំនាញមានការប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងការសង្កេតក្រោមមីក្រូទស្សន៍។ | រកឃើញលទ្ធផលវិជ្ជមានបន្តិចបន្តួចនៅស្រទាប់ចំនួនបីគឺ៖ outer limiting membrane, outer plexiform និង inner plexiform។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជាលិកាវិទ្យា និងសារធាតុគីមីជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការជ្រលក់ពណ៌ ដែលសាកលវិទ្យាល័យភាគច្រើនអាចរកបាន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងទៅលើគំរូកូនត្រី Devario regina តែ៣០ក្បាលប៉ុណ្ណោះ ដែលប្រមូលបានពីទន្លេ Tapee ខេត្ត Nakhon Si Thammarat ប្រទេសថៃ។ ទោះបីជាប្រភេទត្រីនេះមានរស់នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ក៏ដោយ ការប្រើប្រាស់គំរូពីទីតាំងតែមួយអាចមិនតំណាងឱ្យបម្រែបម្រួលហ្សែន ឬលក្ខណៈបរិស្ថាននៃត្រីនៅកម្ពុជាទេ។ យ៉ាងណាមិញ លទ្ធផលមូលដ្ឋាននេះនៅតែមានតម្លៃជាឯកសារយោងដ៏ល្អសម្រាប់ការសិក្សាត្រីនៅតំបន់យើង។
វិធីសាស្ត្រ និងរបកគំហើញពីការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវជីវសាស្ត្រជលផល និងវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជា។
ការពង្រឹងមន្ទីរពិសោធន៍នៅសាកលវិទ្យាល័យកម្ពុជាជាមួយនឹងបច្ចេកទេសជាលិកាវិទ្យា និងគីមីវិទ្យាជាលិកា នឹងផ្តល់នូវទិន្នន័យមូលដ្ឋានគ្រឹះដ៏សំខាន់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងជលផល និងសុខភាពសត្វទឹកបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Histology (ជាលិកាវិទ្យា) | ជាការសិក្សាអំពីរចនាសម្ព័ន្ធល្អិតៗនៃកោសិកា និងការរៀបចំជាលិការបស់សត្វ ឬរុក្ខជាតិ ដោយប្រើប្រាស់មីក្រូទស្សន៍ និងបច្ចេកទេសជ្រលក់ពណ៌ផ្សេងៗដើម្បីកាត់ដេរកោសិកាទៅជាបន្ទះស្តើងៗរួចយកទៅវិភាគ។ | ដូចជាការយកវ៉ែនតាពង្រីក ឬមីក្រូទស្សន៍ទៅឆ្លុះមើលសរសៃអំបោះតូចៗ ដែលត្បាញចេញជាផ្ទាំងក្រណាត់មួយផ្ទាំងអញ្ចឹង។ |
| Retinal Layer (ស្រទាប់រ៉េទីន) | ជាបណ្តុំស្រទាប់កោសិកាខាងក្នុងបង្អស់នៃភ្នែក ដែលមានតួនាទីស្រូបយកពន្លឺ បំប្លែងពន្លឺទាំងនោះទៅជាសញ្ញាអគ្គិសនី រួចបញ្ជូនតាមសរសៃប្រសាទទៅកាន់ខួរក្បាលដើម្បីបកប្រែជារូបភាព។ ក្នុងភ្នែកត្រី វាមានដល់ទៅ ១០ ស្រទាប់រង។ | ប្រៀបបានទៅនឹងហ្វីល (Film) របស់ម៉ាស៊ីនថតរូប ឬសេនស័រ (Sensor) របស់កាមេរ៉ាទូរស័ព្ទ ដែលចាំចាប់យករូបភាពនៅពេលពន្លឺជះចូល។ |
| Photoreceptor layer (ស្រទាប់កោសិការំញោចពន្លឺ) | ជាស្រទាប់មួយនៃរ៉េទីនដែលមានផ្ទុកកោសិកា Rod (រាងទ្រវែង សម្រាប់ចាប់ពន្លឺខ្សោយពេលងងឹត) និង Cone (រាងកោណ សម្រាប់ចាប់ពណ៌និងពន្លឺខ្លាំង) ដែលធ្វើការរួមគ្នាដើម្បីឲ្យត្រីអាចមើលឃើញក្នុងបរិស្ថានទឹក។ | ដូចជាអង់តែនទូរទស្សន៍ ដែលចាំចាប់រលកសញ្ញាផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីបង្ហាញជារូបភាពច្បាស់ និងមានពណ៌ចម្រុះនៅលើអេក្រង់។ |
| Periodic acid-Schiff / PAS (ប្រតិកម្មពណ៌ PAS) | ជាបច្ចេកទេសគីមីវិទ្យាជាលិកា (Histochemistry) សម្រាប់លាបពណ៌លើគំរូកោសិកា ដើម្បីរកមើលវត្តមានរបស់សារធាតុកាបូអ៊ីដ្រាត ដូចជាគ្លីកូប្រូតេអ៊ីន។ នៅពេលមានសារធាតុនេះ វានឹងប្រែពណ៌ជាពណ៌ស្វាយដិត។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ម្សៅ ឬទឹកថ្នាំគីមីពិសេសរបស់ប៉ូលីស ដើម្បីធ្វើឲ្យស្នាមម្រាមដៃដែលលាក់កំបាំង លេចចេញមកឲ្យយើងមើលឃើញផ្ទាល់ភ្នែក។ |
| Glycoprotein (គ្លីកូប្រូតេអ៊ីន) | ជាម៉ូលេគុលផ្សំឡើងពីការតភ្ជាប់គ្នារវាងប្រូតេអ៊ីន និងកាបូអ៊ីដ្រាត ដែលមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការថែរក្សារចនាសម្ព័ន្ធកោសិកា ជួយឲ្យកោសិកាស្គាល់គ្នា និងសម្រួលដល់ការបញ្ជូនសញ្ញានៅក្នុងរ៉េទីន។ | ដូចជាកាវបិទស្អិត ឬស៊ីម៉ងត៍ ដែលជួយភ្ជាប់ និងសម្រួលការទំនាក់ទំនងរវាងដុំឥដ្ឋ (កោសិកា) នីមួយៗឲ្យនៅជាប់គ្នាល្អ និងរឹងមាំ។ |
| Mucopolysaccharide (មូកូប៉ូលីសាការីត / សារធាតុរម្អិល) | ជាប្រភេទកាបូអ៊ីដ្រាតខ្សែវែង ដែលមានតួនាទីក្នុងការផ្តល់សំណើម ការពារ និងទ្រទ្រង់ជាលិកាភ្នែកឲ្យដំណើរការបានល្អ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គេអាចរកវាឃើញតាមរយៈការជ្រលក់ពណ៌ Aniline blue (AB)។ | ប្រៀបដូចជាប្រេងរំអិល ឬទឹកជែល ដែលជួយឲ្យគ្រឿងបន្លាស់ម៉ាស៊ីនដំណើរការបានរលូន និងមិនងាយសឹករិចរិល។ |
| Choroid (ស្រទាប់កូរ៉ូអ៊ីត) | ជាស្រទាប់កណ្តាលនៃភ្នែក ដែលសំបូរទៅដោយបណ្តាញសរសៃឈាមតូចៗ វាមានតួនាទីចម្បងក្នុងការផ្គត់ផ្គង់អុកស៊ីសែន និងសារធាតុចិញ្ចឹមទៅឲ្យស្រទាប់រ៉េទីន ព្រមទាំងជួយគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពភ្នែកផងដែរ។ | ដូចជាប្រព័ន្ធទុយោទឹក និងខ្សែភ្លើង ដែលរត់ខ្វាត់ខ្វែងក្នុងជញ្ជាំងផ្ទះ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ទឹកនិងភ្លើងទៅកាន់បន្ទប់នីមួយៗអញ្ចឹងដែរ។ |
| Spherical aberration (ភាពលម្អៀងរាងស្វ៊ែរ) | ជាបញ្ហាអុបទិកដែលកើតឡើងនៅពេលកញ្ចក់ភ្នែករាងស្វ៊ែរ (មូល) មិនអាចប្រមូលផ្តុំកាំរស្មីពន្លឺទាំងអស់ទៅកាន់ចំណុចប្រសព្វតែមួយ ដែលធ្វើឲ្យរូបភាពព្រិល។ ប៉ុន្តែត្រីមានកែវភ្នែកពិសេសដែលជួយដោះស្រាយបញ្ហានេះពីធម្មជាតិ។ | ដូចជាពេលយើងមើលឆ្លុះកញ្ចក់កោងខ្លាំង ឬមើលតាមបាតកែវទឹក ដែលធ្វើឲ្យរូបភាពរបស់វត្ថុនៅពីក្រោយនោះខូចទ្រង់ទ្រាយ ឬព្រិលមើលមិនច្បាស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
